بازار دام در سکون کامل؛ گوسفند و گوساله تکان نخوردند
بازار دام زنده در روزهای پایانی بهمنماه ۱۴۰۴ همچنان در وضعیت ثبات قیمتی قرار دارد؛ ثباتی که در نگاه اول میتواند نشانهای از تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا تلقی شود، اما در لایههای عمیقتر، بازتابدهنده مجموعهای از فشارهای پنهان اقتصادی، هزینههای تولید و انتظارات تورمی فعالان این بخش است. بر اساس تازهترین آمار منتشرشده از سوی اتحادیه سراسری صنعت دامپروران همگام کشور، قیمت دام زنده تا لحظه تنظیم این گزارش تغییری نداشته و نرخها در اغلب استانها در محدودههای پیشین تثبیت شده است.
میانگین قیمت گوسفند زنده در کشور به ۵۶۱ هزار تومان رسیده و میانگین قیمت گوساله زنده نیز ۵۴۱ هزار تومان اعلام شده است. این ارقام در حالی ثبت شده که بازار گوشت قرمز در سطح مصرفکننده با نوسانات مقطعی مواجه بوده و خانوارها همچنان کاهش قدرت خرید را یکی از مهمترین چالشهای سبد غذایی خود میدانند.
ثبات قیمت دام زنده و نشانههای بازار آرام
ثبات قیمت دام زنده در ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ را میتوان نتیجه تلاقی چند عامل همزمان دانست. از یک سو، عرضه دام در ماههای اخیر به دلیل کشتارهای پیشین و مدیریت نسبی زایشها در سطحی قرار گرفته که مانع جهش ناگهانی قیمت شده است. از سوی دیگر، تقاضای مصرفی بهویژه در دهکهای متوسط و پایین جامعه به دلیل افزایش مداوم قیمت گوشت قرمز، رشد قابل توجهی نداشته و همین موضوع به مهار قیمت دام زنده کمک کرده است.
فعالان بازار دام معتقدند این ثبات بیش از آنکه حاصل بهبود شرایط تولید باشد، ناشی از محدودیت تقاضاست. دامداران در شرایطی قرار دارند که هزینه نهادههای دامی، حملونقل، خدمات دامپزشکی و دستمزد نیروی انسانی همچنان بالاست و حاشیه سود آنان کاهش یافته است. در چنین فضایی، ثابت ماندن قیمت دام زنده به معنای آرامش کامل بازار نیست، بلکه نشانهای از تعادل شکنندهای است که با کوچکترین تغییر در متغیرهای اقتصادی میتواند برهم بخورد.
بررسی میانگین قیمت گوسفند زنده در استانها
بر اساس دادههای اتحادیه سراسری صنعت دامپروران همگام کشور، میانگین قیمت گوسفند زنده در سطح کشور ۵۶۱ هزار تومان اعلام شده است. این میانگین، حاصل اختلاف قیمت قابل توجه میان استانهای مختلف است؛ اختلافی که ریشه در شرایط اقلیمی، هزینه خوراک دام، دسترسی به بازار مصرف و حجم تولید منطقهای دارد.
بیشترین قیمت ثبتشده برای گوسفند زنده مربوط به استان تهران است که نرخ ۵۹۰ هزار تومان را به خود اختصاص داده است. تهران بهعنوان بزرگترین بازار مصرف کشور، همواره با قیمتهای بالاتری نسبت به بسیاری از استانها مواجه بوده و هزینههای جانبی مانند حملونقل و نگهداری نیز در شکلگیری این نرخها نقش پررنگی دارد.
در مقابل، کمترین قیمت گوسفند زنده با نرخ ۵۲۵ هزار تومان در استان فارس ثبت شده است. استان فارس به دلیل برخورداری از ظرفیتهای گسترده دامپروری و تولید قابل توجه دام سبک، معمولاً قیمتهای متعادلتری نسبت به بازارهای پرمصرف دارد. این اختلاف قیمت میان تهران و فارس، نشاندهنده فاصله ساختاری میان مناطق تولیدکننده و مناطق مصرفکننده است؛ فاصلهای که در نهایت بر قیمت گوشت در سطح خردهفروشی نیز اثر میگذارد.
وضعیت قیمت گوساله زنده و تفاوتهای منطقهای
در بخش دام سنگین نیز بازار امروز بدون تغییر قیمتی گزارش شده است. میانگین قیمت گوساله زنده در کشور ۵۴۱ هزار تومان اعلام شده که فاصلهای نهچندان زیاد با میانگین قیمت گوسفند دارد. این نزدیکی قیمتی، بیانگر شرایط خاص بازار دام سنگین در ماههای اخیر است که تحت تأثیر هزینههای بالای نگهداری و طولانی بودن دوره پرورش قرار دارد.
بیشترین قیمت گوساله زنده نیز همانند گوسفند، در استان تهران ثبت شده و به ۵۹۰ هزار تومان رسیده است. تمرکز کشتارگاهها، تقاضای بالا و هزینههای بالای لجستیکی از جمله عواملی هستند که تهران را به گرانترین بازار دام سنگین تبدیل کردهاند.
در سوی دیگر، کمترین نرخ گوساله زنده با قیمت ۴۹۰ هزار تومان به استانهای چهارمحال و بختیاری و خراسان رضوی اختصاص دارد. این استانها به دلیل دسترسی بهتر به منابع خوراک دام و تولید قابل توجه دام سنگین، توانستهاند قیمتهای پایینتری را حفظ کنند. اختلاف ۱۰۰ هزار تومانی میان بالاترین و پایینترین نرخ گوساله زنده، نشاندهنده شکاف قیمتی قابل توجهی است که میتواند در صورت تغییر شرایط بازار، به جابهجایی جریان عرضه میان استانها منجر شود.
نقش هزینههای تولید در تثبیت قیمت دام زنده
یکی از مهمترین متغیرهایی که در تحلیل قیمت دام زنده باید به آن توجه کرد، هزینههای تولید است. نهادههای دامی همچنان بخش عمدهای از هزینه دامداران را تشکیل میدهند و هرگونه نوسان در قیمت یا دسترسی به این نهادهها، مستقیماً بر قیمت تمامشده دام اثر میگذارد.
دامداران در ماههای اخیر بارها نسبت به افزایش هزینه خوراک دام و تأخیر در تخصیص نهادههای یارانهای هشدار دادهاند. با این حال، بازار دام زنده هنوز واکنش افزایشی شدیدی به این فشارها نشان نداده است. دلیل اصلی این موضوع را باید در محدودیت تقاضای مصرفی جستوجو کرد. زمانی که مصرفکننده نهایی توان خرید گوشت را ندارد، افزایش قیمت دام زنده نیز با مقاومت بازار روبهرو میشود.
تأثیر قیمت دام زنده بر بازار گوشت قرمز
قیمت دام زنده همواره بهعنوان یکی از مهمترین مؤلفههای تعیینکننده قیمت گوشت قرمز در بازار شناخته میشود. ثبات نرخ دام در ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ این انتظار را ایجاد کرده که قیمت گوشت نیز در کوتاهمدت با جهش ناگهانی مواجه نشود. با این حال، فعالان بازار تأکید میکنند که فاصله میان قیمت دام زنده و قیمت گوشت در خردهفروشی، تحت تأثیر عوامل دیگری مانند هزینه کشتار، حملونقل، سود واسطهها و مالیات قرار دارد.
به همین دلیل، حتی در شرایط ثبات قیمت دام زنده، ممکن است مصرفکننده همچنان افزایش یا کاهش جزئی قیمت گوشت را در بازار تجربه کند. این موضوع بهویژه در کلانشهرها نمود بیشتری دارد؛ جایی که زنجیره توزیع طولانیتر و هزینهها بالاتر است.
چشمانداز بازار دام در روزهای پایانی سال
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، بازار دام زنده معمولاً با افزایش تقاضای فصلی روبهرو میشود. اگرچه تاکنون نشانهای از افزایش قیمت دام زنده دیده نشده، اما برخی دامداران معتقدند در صورت افزایش تقاضا و عدم تزریق مناسب دام به بازار، احتمال رشد قیمتها در اسفندماه وجود دارد.
در مقابل، سیاستهای کنترلی و نظارت بر بازار میتواند مانع از شکلگیری موجهای هیجانی شود. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگونه اختلال در عرضه یا افزایش انتظارات تورمی، میتواند به سرعت خود را در قیمت دام زنده نشان دهد. از این رو، ثبات امروز بازار را نمیتوان بهعنوان تضمینی برای ثبات آینده تلقی کرد.
جمعبندی
قیمت دام زنده امروز ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ در شرایطی بدون تغییر اعلام شده که بازار دام کشور در تعادلی حساس میان هزینههای بالای تولید و تقاضای محدود مصرفی قرار دارد. میانگین قیمت گوسفند ۵۶۱ هزار تومان و میانگین قیمت گوساله ۵۴۱ هزار تومان است و تهران همچنان بالاترین نرخها را به خود اختصاص داده است. در مقابل، استانهایی مانند فارس، چهارمحال و بختیاری و خراسان رضوی با کمترین قیمتها نقش مهمی در حفظ تعادل بازار ایفا میکنند. این ثبات اگرچه در کوتاهمدت نشانهای مثبت برای بازار است، اما تداوم آن به سیاستهای حمایتی، مدیریت عرضه و وضعیت قدرت خرید خانوارها در ماههای آینده وابسته خواهد بود.
