جزئیات تازه از وضعیت جاماندگان کالابرگ و معیارهای جدید حذف یارانهها
اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی بهعنوان یکی از مهمترین سیاستهای حمایتی دولت در حوزه معیشت، طی ماههای اخیر وارد مرحلهای تازه شده و اکنون تمرکز اصلی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بر شناسایی و پوشش کامل جاماندگان از این طرح قرار گرفته است. توضیحات اخیر یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تصویری روشن از وضعیت فعلی کالابرگ، دلایل جاماندن برخی افراد و مسیرهای جبران این مسئله ارائه میدهد؛ تصویری که همزمان با تغییر معیارهای حذف یارانهها، اهمیت بیشتری یافته است.
در شرایطی که فشارهای اقتصادی همچنان یکی از دغدغههای اصلی خانوارهاست، شفافسازی درباره نحوه شارژ کالابرگ، چگونگی ثبتنام جاماندگان و ملاکهای جدید شناسایی دهکهای پردرآمد، میتواند نقش مهمی در کاهش ابهامها و افزایش اعتماد عمومی ایفا کند.
پوشش ۸۶ میلیونی کالابرگ و واقعیت جاماندگان
به گفته معاون وزیر کار، تاکنون کالابرگ الکترونیکی برای حدود ۸۶ میلیون نفر شارژ شده است؛ عددی که نشان میدهد عملاً بخش عمده جمعیت کشور تحت پوشش این طرح قرار گرفتهاند. با این حال، برآوردها حاکی از آن است که حدود یک تا ۱.۵ میلیون نفر هنوز موفق به دریافت اعتبار کالابرگ نشدهاند. این گروه، برخلاف تصور عمومی، عمدتاً از میان اقشار کمدرآمدی که یارانه میگرفتند نیستند، بلکه شامل افرادی میشوند که از ابتدا یارانه نقدی دریافت نمیکردند یا ساختار خانوار آنها در سامانههای حمایتی کشور بهدرستی ثبت نشده است.
اندایش با تأکید بر این نکته که فرد کمدرآمدی وجود ندارد که مشمول بوده اما کالابرگ دریافت نکرده باشد، توضیح میدهد که مشکل اصلی جاماندگان، نقص اطلاعات یا عدم شناسایی آنها در نظام هدفمندی یارانههاست. به بیان دیگر، سیستم حمایتی دولت بدون ثبت دقیق اطلاعات خانوار، امکان تخصیص اعتبار را ندارد و این موضوع، ریشه اصلی جاماندگیها محسوب میشود.
نقش سامانه سیمین در تعیین ساختار خانوار
یکی از کلیدیترین محورهای توضیحات معاون رفاه، اهمیت مراجعه جاماندگان به سامانه سیمین است. این سامانه که به نشانی simin.hadafmandi.ir در دسترس است، مرجع اصلی تعیین و تکمیل ساختار خانوار برای افرادی محسوب میشود که تاکنون یارانه نقدی دریافت نمیکردند یا وضعیت خانوادگی آنها نامشخص بوده است.
افرادی که اطلاعات خانوارشان در این سامانه ثبت نشده یا ناقص است، ابتدا باید با مراجعه به سامانه سیمین، وضعیت خود را مشخص کنند. در مواردی که فرد تنهاست یا اعضای خانوار دیگری دارد که در سیستم ثبت نشدهاند، لازم است اطلاعات از طریق ثبت احوال تکمیل و تأیید شود. پس از تأیید نهایی توسط سازمان هدفمندی یارانهها، دادهها حداکثر ظرف ۴۸ ساعت به وزارت رفاه ارسال میشود و در همان روز، اعتبار کالابرگ روی حساب افراد شارژ خواهد شد.
این فرآیند نشان میدهد که دولت تلاش کرده مسیر اداری دریافت کالابرگ را کوتاه و زمان انتظار را به حداقل برساند، بهگونهای که فاصله میان تکمیل اطلاعات تا بهرهمندی از اعتبار، از چند روز فراتر نرود.
وضعیت افرادی که از خانوار جدا شدهاند
یکی دیگر از پرسشهای پرتکرار درباره کالابرگ، مربوط به افرادی است که طی سالهای اخیر از خانوار قبلی خود جدا شدهاند. اندایش در این باره توضیح میدهد که اگر فردی در گذشته در قالب خانوار قبلی یارانه دریافت میکرده، میتواند هر زمان که بخواهد درخواست تفکیک خانوار بدهد. پس از ارسال اطلاعات جدید و تأیید آن، ساختار خانوار مستقل برای او تعریف میشود.
نکته مهم در این بخش آن است که اگر فردی در دورهای به دلیل تغییر ساختار خانوار، کالابرگ دریافت نکرده باشد، اعتبار همان ماه یا ماههایی که از دریافت آن محروم بوده، برای او شارژ میشود. این رویکرد بهنوعی تضمین میکند که تغییرات خانوادگی موجب تضییع حق افراد در دریافت حمایت معیشتی نشود.
جبران نقصهای سیستمی و واریز یکجای اعتبار
در کنار مسائل مربوط به اطلاعات خانوار، بخشی از جاماندگیها ناشی از نقصهای سیستمی بوده است. معاون وزیر کار با صراحت اعلام میکند که در مواردی که عدم شارژ کالابرگ به دلیل خطای فنی یا نقص در سیستم رخ داده باشد، اعتبار افراد بهصورت یکجا و برای چهار ماه واریز خواهد شد.
این تصمیم، علاوه بر جبران عقبماندگی ایجادشده، میتواند تا حدی اعتماد عمومی به سامانههای الکترونیکی حمایتی را تقویت کند؛ چرا که پیام روشنی به جامعه میدهد مبنی بر اینکه خطاهای فنی مانع دائمی دریافت حمایت نخواهد بود.
خانوارهای کمدرآمد و پاسخ به شائبه حذف
یکی از حساسترین موضوعات مطرحشده، وضعیت خانوارهای کمدرآمدی است که یارانه آنها قطع شده و تصور میکنند از دریافت کالابرگ نیز جا ماندهاند. اندایش در این باره تأکید میکند که وقتی اعلام میشود کالابرگ ۸۶ میلیون نفر شارژ شده، به این معناست که هیچ فرد کمدرآمدی که مشمول بوده، از این طرح محروم نمانده است.
با این حال، ممکن است فردی تاکنون یارانه نقدی دریافت نکرده و در نتیجه دهکبندی نشده باشد. این افراد نیز باید ابتدا از طریق سامانه سیمین اقدام کنند تا پس از تعیین وضعیت اقتصادی و ساختار خانوار، مشمول دریافت کالابرگ شوند. در این حالت نیز اعتبار چهار ماه بهصورت یکجا برای آنها شارژ خواهد شد.
کارمندان، بازنشستگان و شرط عدم اقامت خارج از کشور
برخلاف برخی برداشتها، کالابرگ الکترونیکی تنها مختص اقشار خاصی نیست. معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تصریح میکند که برای تمامی افراد، از جمله کارمندان دولت و بازنشستگان، کالابرگ شارژ شده است؛ مگر آنکه فردی از ابتدا یارانه نقدی دریافت نمیکرده باشد.
در این موارد نیز شرط اصلی، ثبتنام در سامانه سیمین و اعلام ساختار خانوار است. همچنین تأکید شده که فرد نباید مقیم خارج از کشور باشد، چرا که اقامت خارج از کشور یکی از عوامل مؤثر در عدم تعلق یارانه و کالابرگ محسوب میشود.
سامانه حمایت و مسیر اعتراض به اطلاعات اقتصادی
برای افرادی که یارانه آنها قطع شده یا نسبت به اطلاعات اقتصادی ثبتشده خود اعتراض دارند، سامانه حمایت بهعنوان مرجع اصلی رسیدگی معرفی شده است. در این سامانه، شناسنامه اقتصادی خانوار شامل اطلاعات مربوط به خودرو، املاک و حسابهای بانکی قابل مشاهده است و امکان ثبت درخواست بازبینی وجود دارد.
این شفافیت اطلاعاتی، علاوه بر پاسخگویی به اعتراضات، میتواند به اصلاح خطاهای احتمالی در دادهها کمک کند و مانع از حذف ناعادلانه خانوارهای مستحق از چرخه حمایت شود.
حذف دهکبندی سنتی و معیارهای جدید یارانه
یکی از مهمترین تحولات مطرحشده در اظهارات اندایش، کنار گذاشتن دهکبندی سنتی و حرکت به سمت معیارهای جدید مبتنی بر درآمد و داراییهای لوکس است. بر اساس مصوبه ۲۵ آذرماه هیات وزیران، شاخصهایی مانند درآمد ماهانه بالاتر از ۳۰ میلیون تومان برای خانوار یکنفره، مالکیت املاک با ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان و داشتن خودروهایی با ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان بهعنوان ملاک حذف یارانه در نظر گرفته شدهاند.
طبق برآوردها، اجرای این معیارها منجر به حذف حدود ۱۵ درصد از جامعه از فهرست یارانهبگیران خواهد شد. هدف از این سیاست، هدایت منابع محدود حمایتی به سمت اقشار واقعاً نیازمند و افزایش کارآمدی نظام رفاه اجتماعی عنوان شده است.
جمعبندی
مجموع توضیحات ارائهشده از سوی معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان میدهد که طرح کالابرگ الکترونیکی در سطح کلان، به پوشش تقریباً کامل جمعیت کشور رسیده و جاماندگیهای موجود بیشتر ریشه در نقص اطلاعات یا عدم ثبت ساختار خانوار دارد تا حذف آگاهانه اقشار کمدرآمد. تأکید بر نقش سامانههایی مانند سیمین و حمایت، و همچنین جبران نقصهای سیستمی از طریق واریز یکجای اعتبار، بیانگر تلاش دولت برای کاهش خطاها و افزایش عدالت در توزیع حمایت معیشتی است. همزمان، تغییر معیارهای حذف یارانهها و فاصله گرفتن از دهکبندی سنتی، نشانهای از حرکت به سمت نظامی هدفمندتر است که میکوشد منابع را به سمت نیازمندان واقعی هدایت کند؛ مسیری که موفقیت آن، بیش از هر چیز، به دقت دادهها و اعتماد عمومی وابسته خواهد بود.