بازار جلوتر از کارخانه؛ ایرانخودرو گران ماند یا بازار؟
بازار خودرو ایران در بهمنماه ۱۴۰۴ همچنان در فضایی مبهم و پرنوسان حرکت میکند؛ فضایی که نه نشانهای از رونق پایدار دارد و نه چشماندازی روشن از کاهش قیمتها. تازهترین قیمتهای اعلامشده برای محصولات ایرانخودرو در روز دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ نشان میدهد شکاف میان قیمت بازار آزاد و نرخهای رسمی کارخانه نهتنها کاهش نیافته، بلکه در برخی مدلها عمیقتر نیز شده است. این اختلاف قیمتی، بازتابی از مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاستگذاریهای صنعتی و رفتارهای احتیاطی خریداران و فروشندگان در بازار خودرو است.
تداوم شکاف قیمت بازار و نمایندگی
بررسی قیمت خودروهای ایرانخودرو نشان میدهد که تقریباً در تمام محصولات سواری، قیمت بازار آزاد فاصله معناداری با نرخ نمایندگی دارد. این فاصله در خودروهای پرتقاضا مانند دنا پلاس، پژو ۲۰۷ و تارا بیش از سایر مدلها به چشم میخورد. برای نمونه، دنا پلاس اتوماتیک در بازار با قیمتی حدود دو میلیارد تومان معامله میشود، در حالی که نرخ نمایندگی آن نزدیک به یک میلیارد و ۷۲۵ میلیون تومان است؛ اختلافی که همچنان انگیزه دلالی و خریدهای سرمایهای را در بازار زنده نگه میدارد.
وضعیت سورن پلاس و آریسان؛ خودروهای اقتصادی در فشار بازار
در گروه خودروهای اقتصادیتر ایرانخودرو، وانت آریسان و سورن پلاس همچنان با تقاضای نسبی روبهرو هستند. وانت آریسان با قیمت بازار حدود ۹۵۰ میلیون تومان و نرخ نمایندگی ۹۵۵ میلیون تومان، از معدود محصولاتی است که اختلاف قیمت چشمگیری ندارد و حتی در مقاطعی قیمت کارخانه از بازار پیشی میگیرد. این وضعیت نشان میدهد تقاضای سرمایهای برای این خودرو محدود بوده و مصرفکنندگان واقعی نقش اصلی را در معاملات آن دارند.
در مقابل، سورن پلاس با موتور XU7P در بازار بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان قیمتگذاری شده، در حالی که نرخ نمایندگی آن حدود یک میلیارد و ۱۴۱ میلیون تومان است. نسخههای دوگانهسوز سورن پلاس نیز بسته به نوع کپسول، یا در بازار ناموجود هستند یا با اختلاف قیمتی قابلتوجه معامله میشوند؛ موضوعی که به محدودیت عرضه و جذابیت این خودرو برای مصرفکنندگان شهری بازمیگردد.
دنا پلاس؛ پرچمدار اختلاف قیمت
خانواده دنا پلاس همچنان یکی از کانونهای اصلی اختلاف قیمت در بازار خودرو است. نسخههای مختلف این خودرو از دنا پلاس بورسی گرفته تا مدلهای MT6 و اتوماتیک، همگی فاصلهای چندصد میلیون تومانی میان بازار و کارخانه دارند. دنا پلاس MT6 با رینگ فولادی در بازار حدود یک میلیارد و ۶۹۵ میلیون تومان قیمت دارد، در حالی که نرخ نمایندگی آن نزدیک به یک میلیارد و ۳۴۵ میلیون تومان اعلام شده است. این اختلاف، نشاندهنده تداوم نگاه سرمایهای به این خودرو و محدود بودن عرضه واقعی آن در بازار آزاد است.
پژو ۲۰۷؛ محبوب همیشگی با قیمتهای صعودی
پژو ۲۰۷ در تمامی نسخهها، از موتور TU3 تا مدلهای TU5P پانوراما و اتوماتیک، همچنان یکی از پرتقاضاترین محصولات ایرانخودرو محسوب میشود. نسخه دندهای TU5P در بازار با قیمتی نزدیک به یک میلیارد و ۴۹۰ میلیون تومان معامله میشود، در حالی که نرخ نمایندگی آن حدود یک میلیارد و ۱۳۴ میلیون تومان است. مدلهای پانوراما و اتوماتیک نیز با اختلافهای بیشتر، در صدر جدول خودروهای دارای حباب قیمتی قرار دارند. محبوبیت این خودرو در کنار عرضه محدود و انتظارات تورمی، از عوامل اصلی تثبیت قیمتهای بالا در بازار آزاد است.
رانا پلاس و تارا؛ رقابت در کلاس سدانهای متوسط
رانا پلاس TU5P و تارا دستی و اتوماتیک، نمایندگان ایرانخودرو در کلاس سدانهای متوسط هستند. رانا پلاس با وجود قیمت بازار حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان، در نمایندگی با نرخی نزدیک به یک میلیارد و ۲۴ میلیون تومان عرضه میشود. این اختلاف اگرچه نسبت به برخی محصولات کمتر است، اما همچنان انگیزه خرید از کارخانه را تقویت میکند.
تارا دستی V1 و تارا اتوماتیک V4 نیز با اختلافهایی بیش از ۲۰۰ میلیون تومان میان بازار و نمایندگی روبهرو هستند؛ اختلافی که نشان میدهد این خودروها هنوز نتوانستهاند به تعادل قیمتی پایدار برسند.
هایما و محصولات مونتاژی؛ بازار خاص و قیمتهای سنگین
در بخش خودروهای مونتاژی، محصولات هایما همچنان با قیمتهای میلیاردی در بازار حضور دارند. هایما S5 پرو با وجود قیمت بازار حدود ۲ میلیارد و ۸۱۵ میلیون تومان، هنوز نرخ نمایندگی مشخصی ندارد و با عنوان «بهزودی» معرفی شده است. هایما S7 پرو و 8S نیز با اختلافهایی کمتر از خودروهای داخلی، اما همچنان قابلتوجه، معامله میشوند. هایما 7X حتی در مقاطعی قیمت نمایندگی بالاتری نسبت به بازار دارد که نشاندهنده کاهش تقاضا و اشباع نسبی این سگمنت است.
پیکاپ فوتون و ریرا؛ فاصله قیمتی چشمگیر
پیکاپ فوتون اتوماتیک یکی از نمونههای بارز اختلاف شدید قیمت است؛ خودرویی که در بازار با قیمتی حدود ۴ میلیارد و ۷۲۰ میلیون تومان معامله میشود، اما نرخ نمایندگی آن کمتر از ۳ میلیارد تومان اعلام شده است. این فاصله، بیش از هر چیز ناشی از محدودیت عرضه و تقاضای خاص بازار پیکاپهاست.
ریرا، محصول جدیدتر ایرانخودرو، نیز با قیمتی حدود ۲ میلیارد و ۶۷۰ میلیون تومان در بازار و نرخ نمایندگی نزدیک به ۲ میلیارد و ۱۲۷ میلیون تومان، نشان میدهد خودروهای تازهوارد هم از حباب قیمتی در امان نیستند.
توقف فروش و ناموجودی؛ نشانههای رکود پنهان
در میان لیست قیمتها، ناموجود بودن برخی مدلها مانند دانگفنگ E70 و توقف فروش آن، نشانهای از تغییر استراتژی یا مشکلات عرضه است. این وضعیت، در کنار رکود معاملات، بیانگر آن است که بازار خودرو بیش از آنکه با کمبود تقاضا مواجه باشد، با بیاعتمادی خریداران نسبت به آینده قیمتها دستوپنجه نرم میکند.
جمعبندی
مجموعه قیمتهای اعلامشده برای خودروهای ایرانخودرو در روز دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ نشان میدهد بازار خودرو همچنان درگیر شکاف عمیق میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. این شکاف، نتیجه مستقیم سیاستهای قیمتگذاری، محدودیت عرضه، انتظارات تورمی و نگاه سرمایهای به خودرو است. تا زمانی که این عوامل بهصورت همزمان مدیریت نشوند، نمیتوان انتظار داشت بازار به تعادل برسد یا قیمتها به ثبات پایدار دست یابند. آنچه امروز در بازار دیده میشود، نه نشانه سقوط قیمتهاست و نه علامت رونق؛ بلکه تصویری از بازاری بلاتکلیف است که در انتظار تصمیمات کلان اقتصادی و صنعتی به سر میبرد.