حبوبات گران میشود؟ شرط آرامش بازار از زبان افتخاری
بازار حبوبات در ماههای اخیر یکی از بخشهایی بوده که به دلیل وابستگی به واردات و تأثیرپذیری مستقیم از سیاستهای ارزی، همواره در معرض نوسان قرار داشته است. با این حال، تازهترین اظهارات دبیر انجمن حبوبات نشان میدهد که برخلاف نگرانیهای عمومی، بازار این اقلام اساسی در شرایط فعلی از آرامش نسبی برخوردار است. آرامشی که البته شکننده بوده و تداوم آن به تصمیمهای فوری دولت و بانک مرکزی در حوزه تخصیص و پرداخت ارز وابسته است.
وضعیت فعلی بازار حبوبات و اثر جهش ارزی
سید عبدی افتخاری، دبیر انجمن حبوبات، با تأکید بر اینکه افزایش قیمت در شرایط جهش ارزی امری بدیهی است، توضیح داد که بازار حبوبات توانسته خود را با شوک ناشی از تغییر نرخ ارز تطبیق دهد. افزایش یکباره نرخ ارز از حدود ۷۰ هزار تومان به بازه ۱۲۰ تا ۱۳۵ هزار تومان، فشار مضاعفی را بر واردکنندگان وارد کرده، اما تاکنون منجر به کمبود محسوس کالا در بازار نشده است.
به گفته او، قیمتها در حال حاضر بیشتر تحت تأثیر عرضه و تقاضا قرار دارند و فراوانی نسبی کالا باعث شده التهاب جدی در بازار شکل نگیرد. این موضوع بهویژه در آستانه ماههای پرمصرف مانند پایان سال و ماه مبارک رمضان اهمیت دوچندانی دارد.
زیان سنگین تجار؛ پیامد تأخیر در تخصیص ارز
یکی از مهمترین محورهای سخنان دبیر انجمن حبوبات، اشاره به زیان قابل توجه تجاری بود که کالاهای خود را در تابستان و پاییز ثبت سفارش و وارد کشور کردهاند. این گروه از واردکنندگان در زمان ثبت سفارش، نرخ ارز ۷۰ هزار تومانی را مبنا قرار داده بودند و کالا را نیز با همان نرخ به بازار عرضه کردند، اما هنوز ارز تخصیصی خود را دریافت نکردهاند.
اکنون این تجار باید ارز خود را با نرخهای جدید و نزدیک به ۱۳۵ هزار تومان دریافت کنند؛ موضوعی که به گفته افتخاری به معنای تحمیل زیانی حدود ۵۰ درصدی به آنهاست. این شرایط نهتنها توان مالی واردکنندگان را تضعیف میکند، بلکه انگیزه ادامه فعالیت در حوزه واردات حبوبات را نیز کاهش میدهد.
نقش دولت و بانک مرکزی در کنترل بازار
افتخاری با انتقاد از نبود تدبیر مشخص از سوی دولت، تأکید کرد که تاکنون اقدام مؤثری برای جبران مابهالتفاوت ارزی تجار انجام نشده است. به باور او، ادامه این وضعیت میتواند در ماههای آینده به کاهش واردات و در نتیجه ایجاد کمبود در بازار منجر شود.
دبیر انجمن حبوبات تصریح کرد که بانک مرکزی باید در کوتاهترین زمان ممکن نسبت به تخصیص ارز اقدام کند و مطالبات ارزی تجار را پرداخت نماید. از نگاه فعالان این حوزه، پرداخت بهموقع ارز نهتنها از زیان بیشتر واردکنندگان جلوگیری میکند، بلکه به ثبات قیمتها و حفظ آرامش بازار نیز کمک خواهد کرد.
برآوردها از عرضه و تقاضا در ماههای پیش رو
بر اساس ارزیابیهای صورتگرفته، شرایط ثبت سفارش به گونهای بوده که کمبود جدی در عرضه حبوبات پیشبینی نمیشود. افتخاری با اشاره به این موضوع گفت که در صورت تأمین بهموقع ارز، بازار میتواند بدون تنش خاصی ماههای پایانی سال و ماه رمضان را پشت سر بگذارد.
او تأکید کرد که مسئله اصلی نه میزان واردات، بلکه نحوه تسویه حساب ارزی با تجار است. اگر مابهالتفاوت ارزی و مطالبات باقیمانده طی دو هفته آینده پرداخت شود، میتوان انتظار داشت که عرضه کالا به اندازه کافی ادامه یابد و قیمتها نیز در سطح قابل کنترل باقی بمانند.
قیمت لوبیا چیتی و سازوکار تعیین نرخها
دبیر انجمن حبوبات در تشریح وضعیت قیمتها، نرخ هر کیلو لوبیا چیتی فله را بسته به کیفیت بین ۴۵۰ تا ۶۰۰ هزار تومان اعلام کرد. او توضیح داد که این اختلاف قیمت ناشی از تفاوت کیفیت، محل تأمین و شرایط عرضه است.
افتخاری تأکید کرد که در بازار حبوبات، همانند سایر کالاهای اساسی، عرضه و تقاضا تعیینکننده نهایی قیمت است. هرچه فراوانی کالا بیشتر باشد، امکان کنترل قیمتها نیز افزایش مییابد. به همین دلیل، تداوم واردات منظم و بدون وقفه، کلید اصلی ثبات بازار محسوب میشود.
حذف ارز ترجیحی و اثر آن بر قیمت حبوبات
یکی دیگر از نکات مهم مطرحشده در این گزارش، بررسی تأثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت حبوبات بود. بر اساس بررسیهای انجمن حبوبات، پس از حذف این نوع ارز، حداکثر افزایش قیمت حبوبات حدود ۳۰ درصد بوده است.
این رقم نشان میدهد که برخلاف برخی نگرانیها، حذف ارز ترجیحی به جهشهای شدید قیمتی منجر نشده و بازار توانسته تا حدی خود را با شرایط جدید وفق دهد. با این حال، فعالان بازار معتقدند که استمرار این وضعیت نیازمند سیاستهای حمایتی هوشمندانه و پرهیز از تصمیمهای ناگهانی در حوزه ارز است.
چشمانداز بازار در آستانه پایان سال و رمضان
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و افزایش تقاضا برای اقلام خوراکی، بازار حبوبات در کانون توجه مصرفکنندگان قرار گرفته است. دبیر انجمن حبوبات با ابراز امیدواری نسبت به ثبات بازار، تأکید کرد که در صورت تأمین بهموقع ارز و حمایت عملی از تجار، مشکلی در تأمین نیاز بازار وجود نخواهد داشت.
او هشدار داد که بیتوجهی به مطالبات ارزی واردکنندگان میتواند در میانمدت به کاهش عرضه و ایجاد نوسانات قیمتی منجر شود؛ موضوعی که در نهایت فشار آن متوجه مصرفکننده خواهد بود.
جمعبندی
مجموع اظهارات دبیر انجمن حبوبات نشان میدهد که بازار این کالای اساسی در حال حاضر از آرامش نسبی برخوردار است و نگرانی فوری از بابت کمبود وجود ندارد. با این حال، زیان ۵۰ درصدی تجار ناشی از جهش نرخ ارز و تأخیر در پرداخت مطالبات، زنگ هشداری جدی برای سیاستگذاران محسوب میشود. تداوم ثبات بازار حبوبات بیش از هر چیز به تصمیمهای سریع دولت و بانک مرکزی در زمینه تخصیص ارز و جبران مابهالتفاوت ارزی وابسته است. اگر این اقدامات در زمان مناسب انجام شود، میتوان امیدوار بود که بازار حبوبات بدون تنش، نیاز مصرفکنندگان را در ماههای پیش رو تأمین کند.