دلار دوباره صعودی شد؛ بازار ارز چشمانتظار ژنو
بازار ارز ایران در روز یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ بار دیگر نشانههایی از بازگشت نوسان صعودی را بروز داد؛ نوسانی که بیش از آنکه حاصل متغیرهای بنیادین اقتصادی باشد، ریشه در فضای روانی و انتظارات سیاسی فعالان بازار دارد. قیمت دلار که در معاملات روز گذشته با از دست دادن کریدور ۱۶۰ هزار تومانی تا محدوده ۱۵۷ هزار تومان عقبنشینی کرده بود، امروز با افزایش یک هزار و ۵۰۰ تومانی نسبت به آخرین قیمت معاملاتی دیروز، در سطح ۱۵۸ هزار و ۵۰۰ تومان معامله شد. این تغییر مسیر هرچند محدود است، اما از منظر تحلیلی حامل پیامهای مهمی درباره وضعیت فعلی بازار ارز و شکنندگی روندهای قیمتی به شمار میرود.
بازار ارز در هفتههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر اخبار و سیگنالهای مرتبط با مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا قرار گرفته است. انتشار خبرهایی درباره تداوم این گفتوگوها و برگزاری دور تازهای از مذاکرات در روز سهشنبه در ژنو، اگرچه در نگاه نخست میتواند عاملی کاهشی تلقی شود، اما تناقض در مواضع سیاسی و نبود چشمانداز روشن از نتیجهبخش بودن این رایزنیها، اثر معکوسی بر انتظارات فعالان بازار گذاشته است. همین فضای مبهم، زمینه افزایش تقاضای احتیاطی را فراهم کرده و مانع از تداوم اصلاح قیمتی دلار شده است.
بازگشت قیمت دلار در سایه نااطمینانی سیاسی
قیمت دلار امروز را باید در چارچوب نااطمینانی سیاسی تحلیل کرد؛ عاملی که در ماههای اخیر به یکی از متغیرهای کلیدی تعیینکننده جهت بازار ارز تبدیل شده است. اگرچه خبر ادامه مذاکرات ایران و آمریکا به طور سنتی میتواند به کاهش انتظارات تورمی و افت قیمت دلار منجر شود، اما تجربه سالهای گذشته نشان داده است که بازار ارز بیش از آنکه به اصل مذاکرات واکنش نشان دهد، به کیفیت اخبار و لحن طرفین توجه میکند. اظهارات متفاوت و گاه متناقض سیاستمداران ایرانی و آمریکایی درباره چشمانداز توافق، باعث شده فعالان بازار نتوانند تصویر روشنی از آینده کوتاهمدت ترسیم کنند.
در چنین شرایطی، بخش قابل توجهی از تقاضای بازار نه از جنس تقاضای مصرفی یا تجاری، بلکه تقاضای احتیاطی است. این نوع تقاضا معمولا در زمانهایی شکل میگیرد که فعالان اقتصادی برای حفظ ارزش دارایی خود، بخشی از نقدینگی را به بازار ارز منتقل میکنند. افزایش قیمت دلار امروز را میتوان نشانهای از فعال شدن همین مکانیسم دانست؛ مکانیسمی که حتی در غیاب شوکهای شدید اقتصادی نیز میتواند روند نزولی قیمتها را متوقف کند.
حساسیت بیش از حد بازار ارز به اخبار دیپلماتیک
کارشناسان بازار ارز بر این باورند که دلار در وضعیت فعلی بیش از حد به اخبار دیپلماتیک حساس شده است. هر سیگنال منفی، مبهم یا تردیدآمیز درباره روند مذاکرات میتواند به سرعت به افزایش قیمتها منجر شود. این حساسیت بالا باعث شده بازار ارز از منطق تعادلی فاصله بگیرد و بیشتر تابع واکنشهای کوتاهمدت و هیجانی باشد. در چنین فضایی، حتی خبرهایی که ذاتا خنثی یا مثبت تلقی میشوند، اگر با تردید و عدم قطعیت همراه باشند، اثر کاهشی پایداری بر قیمت دلار نخواهند داشت.
قیمت دلار امروز نمونه روشنی از این وضعیت است. بازار در حالی افزایش نسبی قیمت را تجربه کرده که هنوز تحول مشخصی در متغیرهای بنیادین مانند درآمدهای ارزی، صادرات نفت یا سیاستهای رسمی ارزی رخ نداده است. این موضوع نشان میدهد که وزن انتظارات روانی در معادله قیمت دلار همچنان بالاست و میتواند مسیر بازار را در کوتاهمدت تغییر دهد.
ورود تقاضای تازه در نقاط جذاب خرید
در کنار عوامل سیاسی، نباید از نقش عوامل تکنیکال و رفتاری بازار نیز غافل شد. عقبنشینی قیمت دلار به کانال ۱۵۷ هزار تومان در روز گذشته، برای بخشی از معاملهگران بهعنوان یک نقطه جذاب خرید تلقی شد. این گروه از فعالان بازار با این تصور که افت قیمت پایدار نخواهد بود، اقدام به خرید کردند و همین موضوع به افزایش نسبی قیمت دلار در معاملات امروز دامن زد.
این رفتار در بازار ارز ایران پدیدهای تازه نیست. در بسیاری از مقاطع، اصلاحهای محدود قیمتی به جای آنکه منجر به خروج تقاضا شود، به فرصتی برای ورود خریداران جدید تبدیل شده است. چنین رفتاری نشان میدهد که انتظارات تورمی و بیاعتمادی به پایداری کاهش قیمتها همچنان در ذهن فعالان بازار ریشه دارد و اجازه شکلگیری روندهای نزولی عمیق را نمیدهد.
فضای روانی بازار به نفع دلار
در مجموع، آنچه امروز در بازار ارز مشاهده میشود، غلبه فضای روانی به نفع افزایش قیمت دلار است. هرچند رشد ۱۵۰۰ تومانی امروز به معنای آغاز یک موج صعودی قدرتمند نیست، اما نشان میدهد که بازار فعلا آمادگی تداوم کاهش قیمت را ندارد. فعالان بازار با احتیاط تحولات سیاسی پیشرو را رصد میکنند و تا زمانی که خروجی ملموس و قابل اتکایی از مذاکرات ژنو منتشر نشود، احتمال نوسان قیمت دلار در محدودههای فعلی همچنان بالا خواهد بود.
پایداری یا ناپایداری این روند صعودی به شدت به تحولات سیاسی آتی وابسته است. در صورتی که مذاکرات سهشنبه در ژنو با سیگنالهای مثبت و قابل راستیآزمایی همراه شود، میتوان انتظار داشت فشار کاهشی بار دیگر بر بازار ارز حاکم شود. در مقابل، هرگونه ابهام، تعویق یا انتشار مواضع متناقض میتواند زمینهساز جهشهای مقطعی قیمت دلار شود.
وضعیت سایر ارزها در بازار امروز
افزایش نسبی قیمتها تنها به دلار محدود نمانده و سایر ارزهای مهم نیز امروز با نرخهای بالاتری معامله شدهاند. درهم امارات در بازار امروز با قیمت ۴۳ هزار تومان دادوستد شد که نشاندهنده همسویی آن با روند کلی بازار ارز است. یورو نیز تا لحظه نگارش این گزارش به سطح ۱۸۴ هزار و ۵۰۰ تومان رسید و تحت تاثیر نوسانات دلار و فضای روانی بازار قرار گرفت.
در بازار رسمی، قیمت دلار توافقی در سمت فروش ۱۳۶ هزار و ۲۶۳ تومان اعلام شد که نسبت به روز گذشته رشد ۲۰۵ تومانی را ثبت کرده است. قیمت دلار توافقی در سمت خرید نیز ۱۳۵ هزار و ۳۷ تومان اعلام شد. افزایش آرام اما پیوسته نرخ دلار توافقی نشان میدهد که حتی در بازارهای رسمی نیز اثر نوسانات و انتظارات به تدریج در حال نمایان شدن است.
جمعبندی
بازار ارز ایران امروز بار دیگر نشان داد که بیش از هر عامل دیگری، تحت تاثیر انتظارات و نااطمینانیهای سیاسی قرار دارد. قیمت دلار با وجود افت روز گذشته، امروز با رشد ۱۵۰۰ تومانی به ۱۵۸ هزار و ۵۰۰ تومان بازگشت و فضای روانی بازار را به سمت نوسان صعودی سوق داد. ادامه این روند به خروجی واقعی مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو و نحوه مدیریت انتظارات توسط سیاستگذاران بستگی دارد. تا آن زمان، بازار ارز در وضعیتی شکننده و ناپایدار باقی خواهد ماند و نوسان، مهمترین ویژگی معاملات دلار خواهد بود.