افزایش محدود قیمت نفت در سایه تورم آمریکا و سیگنالهای متناقض اوپک پلاس
بازار جهانی نفت در حالی هفته جدید را با افزایش محدود قیمتها آغاز کرده که مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی، تصویری دوگانه از آینده عرضه و تقاضا ترسیم میکند. از یکسو دادههای اقتصادی آمریکا نشانههایی از مهار تورم را بروز داده و امیدها به کاهش نرخ بهره را زنده کرده است و از سوی دیگر، پیامهای اوپک پلاس درباره ازسرگیری افزایش تولید و تحولات دیپلماتیک مرتبط با ایران، روسیه و ونزوئلا، نگرانیهایی تازه در سمت عرضه ایجاد کردهاند. برآیند این متغیرها موجب شده بازار نفت در وضعیتی محتاطانه و شکننده قرار گیرد و واکنشها به اخبار، بیش از هر زمان دیگر کوتاهمدت و نوسانی باشد.
افزایش قیمت نفت برنت و واکنش محتاطانه بازار
قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال امروز با ۲۳ سنت افزایش معادل ۰.۳۴ درصد به ۶۷ دلار و ۷۵ سنت رسید. در همین حال، نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۵ سنت افزایش معادل ۰.۰۸ درصد، در سطح ۶۲ دلار و ۸۹ سنت معامله شد. هرچند این افزایش قیمتها در نگاه نخست مثبت ارزیابی میشود، اما مقایسه آن با افتهای اخیر نشان میدهد بازار هنوز وارد فاز صعودی پایدار نشده است.
هر دو شاخص اصلی نفتی در روز پنجشنبه گذشته حدود ۳ درصد کاهش قیمت را تجربه کردند و در مجموع، یک افت هفتگی را نیز به ثبت رساندند. نفت برنت در مقیاس هفتگی حدود نیم درصد و نفت آمریکا نزدیک به یک درصد از ارزش خود را از دست داده است. این ارقام بیانگر آن است که افزایش امروز بیشتر جنبه اصلاحی دارد و نه آغاز یک روند صعودی قدرتمند.
تورم آمریکا و اثر آن بر انتظارات بازار نفت
یکی از مهمترین محرکهای افزایش محدود قیمت نفت، انتشار دادههای اقتصادی جدید از آمریکا بود. گزارشها نشان داد شاخص قیمت مصرفکننده در ژانویه کمتر از پیشبینیها افزایش یافته است. این کاهش شتاب تورم تا حد زیادی ناشی از افت قیمت بنزین و کند شدن رشد اجارهبها بوده که نقش مهمی در سبد هزینه خانوارهای آمریکایی دارد.
این دادهها موجب شده تحلیلگران احتمال دهند تورم آمریکا در مسیر تثبیت قرار گرفته و فضای لازم برای کاهش بیشتر نرخ بهره در ماههای آینده فراهم شود. کاهش نرخ بهره معمولاً به تضعیف دلار و تقویت فعالیتهای اقتصادی منجر میشود و از این منظر، میتواند تقاضای جهانی برای نفت را افزایش دهد. به همین دلیل، بازار نفت واکنشی مثبت، هرچند محتاطانه، به این آمار نشان داد.
سیاست پولی آمریکا و پیوند آن با تقاضای انرژی
نقش سیاست پولی آمریکا در تعیین مسیر بازار نفت همواره کلیدی بوده است. نرخهای بهره بالا طی ماههای گذشته با فشار بر رشد اقتصادی، بخشی از تقاضای بالقوه برای انرژی را مهار کرده بود. اکنون با کاهش سرعت تورم، این تصور تقویت شده که فدرال رزرو در ادامه سال میلادی ناچار به تعدیل سیاستهای انقباضی خود خواهد شد.
با این حال، فعالان بازار نفت هنوز نسبت به زمانبندی و عمق این کاهش نرخ بهره اطمینان ندارند. همین تردید باعث شده واکنش قیمتها محدود باقی بماند و سرمایهگذاران از ورود سنگین به موقعیتهای خرید خودداری کنند.
اوپک پلاس و بازگشت نگرانیهای سمت عرضه
در نقطه مقابل دادههای حمایتی اقتصاد آمریکا، سیگنالهای اوپک پلاس بار دیگر نگرانیهایی درباره مازاد عرضه ایجاد کرده است. این ائتلاف نفتی بهطور ضمنی اعلام کرده احتمال دارد از ماه آوریل روند افزایش تولید را از سر بگیرد تا برای تقاضای بالاتر در فصل تابستان آماده شود.
چنین تصمیمی در شرایطی مطرح میشود که بازار هنوز با عدم قطعیت در مورد رشد اقتصادی چین و اروپا روبهروست. افزایش تولید اوپک پلاس میتواند تعادل شکننده بازار را بههم بزند و فشار نزولی تازهای بر قیمت نفت وارد کند، بهویژه اگر رشد تقاضا همپای افزایش عرضه پیش نرود.
تنشهای ژئوپلیتیکی و تأثیر کوتاهمدت بر قیمت نفت
قیمت نفت در ابتدای هفته گذشته بهدلیل نگرانیها از تنشهای امنیتی در تنگه هرمز تقویت شده بود. این گذرگاه حیاتی بخش بزرگی از صادرات نفت جهان را در خود جای داده و هرگونه تهدید علیه آن، واکنش سریع بازار را در پی دارد. با این حال، این عامل حمایتی دوام چندانی نداشت.
اظهارات روز پنجشنبه دونالد ترامپ مبنی بر احتمال دستیابی واشنگتن و تهران به توافق در ماه آینده، بخشی از نگرانیهای ژئوپلیتیکی را کاهش داد و باعث افت قیمتها شد. بازار نفت بهخوبی نشان داد که بیش از هر زمان دیگر به اخبار سیاسی واکنش آنی نشان میدهد.
نقش مذاکرات ایران و روسیه در آینده بازار
تحولات دیپلماتیک مرتبط با ایران و روسیه در حال تبدیل شدن به محرکهای اصلی کوتاهمدت بازار نفت هستند. روسیه روز جمعه اعلام کرد دور بعدی مذاکرات صلح درباره اوکراین هفته آینده برگزار خواهد شد. هرگونه پیشرفت در این مذاکرات میتواند زمینه کاهش محدودیتها بر صادرات انرژی روسیه را فراهم کند و عرضه جهانی نفت را افزایش دهد.
در مورد ایران نیز، احتمال توافق با آمریکا میتواند به بازگشت بخشی از نفت ایران به بازار منجر شود. همین چشمانداز باعث شده معاملهگران با احتیاط بیشتری رفتار کنند و از قیمتهای بالاتر بهعنوان فرصتی برای فروش استفاده کنند.
کاهش تحریمهای ونزوئلا و پیامدهای آن
در تحولی دیگر، آمریکا روز جمعه تحریمها علیه بخش انرژی ونزوئلا را کاهش داد و دو مجوز عمومی صادر کرد. این مجوزها به شرکتهای انرژی بینالمللی اجازه میدهد پروژههای نفت و گاز را در ونزوئلا اجرا کنند و سایر شرکتها نیز امکان مذاکره برای جذب سرمایهگذاری جدید را داشته باشند.
هرچند بازگشت کامل نفت ونزوئلا به بازار زمانبر خواهد بود، اما همین سیگنال سیاسی کافی بود تا انتظارات عرضه در میانمدت افزایش یابد. این عامل نیز به تردید بازار نسبت به پایداری رشد قیمتها دامن زده است.
رفتار سرمایهگذاران و فضای روانی بازار نفت
در مجموع، بازار نفت در شرایطی قرار دارد که اخبار مثبت و منفی تقریباً همزمان منتشر میشوند. از یکسو، امید به کاهش نرخ بهره آمریکا و تثبیت تورم، چشمانداز تقاضا را تقویت کرده و از سوی دیگر، احتمال افزایش عرضه از سوی اوپک پلاس و بازگشت تدریجی نفت ایران، روسیه و ونزوئلا، فشار مضاعفی بر قیمتها وارد میکند.
این تضاد باعث شده سرمایهگذاران بیشتر به معاملات کوتاهمدت روی آورند و از اتخاذ موقعیتهای بلندمدت پرریسک پرهیز کنند. نتیجه چنین رفتاری، نوسان محدود اما مداوم قیمت نفت در بازههای زمانی کوتاه است.
جمعبندی
افزایش محدود قیمت نفت در روز جاری بیش از آنکه نشانه آغاز یک روند صعودی باشد، بازتابی از واکنش بازار به دادههای تورمی آمریکا است. در مقابل، سیگنالهای اوپک پلاس درباره افزایش تولید، تحولات ژئوپلیتیکی مرتبط با ایران و روسیه و کاهش تحریمهای ونزوئلا، همگی عواملی هستند که مانع از شکلگیری یک مسیر افزایشی پایدار میشوند. در چنین شرایطی، بهنظر میرسد بازار نفت در کوتاهمدت تحت تأثیر اخبار سیاسی و اقتصادی حرکت کند و هرگونه تغییر در این متغیرها میتواند بهسرعت جهت قیمتها را تغییر دهد.