مرغ ۳۰۰ هزار تومانی در راه است؟
بازار مرغ و تخممرغ در ماههای پایانی سال همواره یکی از حساسترین بخشهای سبد غذایی خانوار به شمار میرود؛ بازاری که تحتتأثیر همزمان الگوی مصرف، سیاستهای حمایتی، وضعیت نهادههای دامی و شرایط تولید، نوسانات قیمتی قابل توجهی را تجربه میکند. در همین راستا، سید فرزاد طلاکش دبیر فدراسیون طیور، با تشریح آخرین وضعیت تولید و عرضه، از یک سو بر کفایت تولید فعلی تأکید کرده و از سوی دیگر نسبت به افزایش قیمتها در ماه رمضان هشدار داده است؛ هشداری که اگرچه از منظر تولید قابل پیشبینی است، اما برای مصرفکننده نگرانکننده به نظر میرسد.
تغییر الگوی مصرف و تأثیر آن بر بازار مرغ
به گفته دبیر فدراسیون طیور، یکی از عوامل اصلی نوسانات مقطعی بازار مرغ، تغییر الگوی مصرف خانوارهاست. در سالهای اخیر، زمان خرید و مصرف بسیاری از کالاهای اساسی به مقاطع خاصی همچون واریز حقوقها و پرداخت کالابرگ الکترونیکی گره خورده است. این موضوع باعث میشود که در بازههای زمانی کوتاه، تقاضا به شکل ناگهانی افزایش یابد و بازار با نوسان قیمت مواجه شود.
طلاکش با اشاره به این نکته تأکید میکند که این افزایش قیمتها لزوماً ناشی از کمبود واقعی کالا نیست، بلکه بیشتر ریشه در رفتار مصرفکننده و تمرکز تقاضا در یک مقطع زمانی خاص دارد. به همین دلیل، افزایش قیمت در این دورهها معمولاً مقطعی است و پس از فروکش کردن موج تقاضا، بازار به تعادل نسبی بازمیگردد. با این حال، تداوم این الگو میتواند انتظارات تورمی را در بازار مرغ تشدید کند و بر رفتار فروشندگان نیز اثر بگذارد.
وضعیت تولید مرغ و تخممرغ؛ کفایت همراه با چالش
دبیر فدراسیون طیور صراحتاً اعلام کرده است که با توجه به شرایط فعلی، میزان تولید مرغ و تخممرغ برای تأمین نیاز کشور مکفی است. این اظهار نظر در حالی مطرح میشود که برخی گزارشها از کمبود مقطعی یا نوسان عرضه در برخی مناطق حکایت دارد. با این حال، از نگاه متولیان صنعت طیور، ظرفیت تولید به اندازهای هست که پاسخگوی نیاز مصرفکنندگان باشد، مشروط بر آنکه زنجیره تأمین بدون اختلال عمل کند.
در همین حال، طلاکش به چالشهای جدی تولیدکنندگان اشاره میکند؛ چالشهایی که در صورت تداوم، میتواند این کفایت تولید را در آینده با تردید مواجه سازد. کاهش صرفه اقتصادی تولید، مشکلات تأمین نهادههای دامی و افزایش هزینههای جانبی، از جمله عواملی هستند که فشار مضاعفی بر مرغداران وارد کردهاند و بر تصمیمات تولیدی آنها اثر میگذارند.
کاهش سطح ایمنی مرغ و پیامدهای آن
یکی از نکات قابل توجه در اظهارات دبیر فدراسیون طیور، اشاره به کاهش سطح ایمنی مرغ و افزایش تلفات در واحدهای تولیدی است. به گفته وی، بخشی از این وضعیت ناشی از محدودیت در تأمین نهادههای مورد نیاز و کاهش کیفیت یا کمیت خوراک دام و طیور است؛ مسئلهای که به طور مستقیم بر سلامت گلهها اثر میگذارد.
در چنین شرایطی، مرغداران برای کاهش ریسک و کنترل هزینهها، اقدام به عرضه مرغ با وزن کمتر میکنند. طلاکش این موضوع را از منظر بهداشتی خبر خوبی برای مردم میداند، چرا که مرغهای سبکتر معمولاً دوره پرورش کوتاهتری داشته و احتمال بروز برخی مشکلات بهداشتی در آنها کمتر است. با این حال، این اقدام به معنای کاهش میزان گوشت تولیدی در واحد سطح است و در نهایت میتواند بر عرضه کل گوشت مرغ در بازار تأثیر بگذارد.
نهادههای دامی و نبود صرفه اقتصادی تولید
مسئله نهادههای دامی همچنان یکی از گلوگاههای اصلی صنعت طیور محسوب میشود. به گفته طلاکش، عدم تأمین بهموقع و کافی نهادهها، آن هم در شرایطی که تولید صرفه اقتصادی لازم را ندارد، باعث شده است برخی تولیدکنندگان با احتیاط بیشتری وارد چرخه جوجهریزی شوند یا ظرفیت تولید خود را کاهش دهند.
این وضعیت نه تنها بر میزان تولید اثر میگذارد، بلکه برنامهریزی بلندمدت برای تنظیم بازار را نیز با مشکل مواجه میکند. وقتی تولیدکننده نسبت به آینده قیمتها و هزینهها اطمینان ندارد، طبیعی است که از سرمایهگذاری یا افزایش تولید خودداری کند؛ موضوعی که میتواند زمینهساز نوسانات شدیدتر در ماههای آینده شود.
چشمانداز بازار مرغ در ماه رمضان
دبیر فدراسیون طیور با اشاره به حجم جوجهریزی انجامشده، پیشبینی میکند که قیمت مرغ در ماه رمضان با افزایش همراه باشد. ماه رمضان همواره یکی از دورههای پرتقاضا برای کالاهای پروتئینی بهویژه مرغ محسوب میشود و هرگونه عدم توازن میان عرضه و تقاضا، میتواند به سرعت خود را در قیمتها نشان دهد.
طلاکش در این زمینه هشدار میدهد که با توجه به شرایط فعلی، این ظرفیت وجود دارد که قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ در ماه رمضان به حدود ۳۰۰ هزار تومان برسد. این در حالی است که قیمت فعلی مرغ بنا بر اعلام وی حدود ۲۱۰ هزار تومان است و در برخی مغازهها حتی با نرخهای ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان نیز عرضه میشود. فاصله قابل توجه این ارقام، نشاندهنده شکنندگی بازار و حساسیت آن نسبت به تغییرات تقاضا و عرضه است.
تولید بهمنماه و فاصله با نیاز واقعی بازار
بر اساس آمار ارائهشده از سوی دبیر فدراسیون طیور، میزان تولید گوشت مرغ در بهمنماه حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن بوده است. این رقم در ظاهر قابل توجه به نظر میرسد، اما با نزدیک شدن به ایام پایانی سال و افزایش تقاضای سنتی خانوارها، ممکن است پاسخگوی نیاز واقعی بازار نباشد.
طلاکش در همین راستا اعلام میکند که میزان جوجهریزی انجامشده حدود ۲۰ درصد کمتر از نیاز کشور است؛ موضوعی که اگر با سیاستهای جبرانی همراه نشود، میتواند فشار بیشتری بر بازار وارد کند. این کاهش جوجهریزی، نتیجه مستقیم همان مشکلات اقتصادی و عدم صرفه تولید است که پیشتر به آن اشاره شد.
نقش سیاستگذاری در مهار نوسانات بازار
اظهارات دبیر فدراسیون طیور بار دیگر اهمیت نقش سیاستگذاری دقیق و بهموقع در بازار مرغ را برجسته میکند. تنظیم بهموقع بازار، حمایت هدفمند از تولیدکنندگان، تأمین پایدار نهادههای دامی و مدیریت تقاضا از طریق ابزارهایی مانند کالابرگ، میتواند از بروز شوکهای قیمتی جلوگیری کند.
در غیر این صورت، هرچند تولید در ظاهر مکفی باشد، اما تمرکز تقاضا در مقاطع خاص و کاهش انگیزه تولیدکنندگان، میتواند به افزایش ناگهانی قیمتها منجر شود؛ افزایشی که بیش از همه مصرفکنندگان نهایی را تحت فشار قرار میدهد.
جمعبندی
بررسی وضعیت فعلی بازار مرغ و تخممرغ نشان میدهد که اگرچه از منظر تولید، کمبود حاد وجود ندارد، اما مجموعهای از عوامل اقتصادی و رفتاری، بازار را در وضعیت شکنندهای قرار داده است. تغییر الگوی مصرف، مشکلات تأمین نهادههای دامی، کاهش صرفه اقتصادی تولید و افت جوجهریزی، همگی زنگ خطری برای ماههای پیش رو بهویژه ماه رمضان محسوب میشوند. هشدار دبیر فدراسیون طیور درباره احتمال افزایش قیمت مرغ تا مرز ۳۰۰ هزار تومان، بیش از آنکه یک پیشبینی ساده باشد، بازتابی از واقعیتهای پیچیده این بازار است؛ واقعیتهایی که در صورت بیتوجهی، میتواند امنیت غذایی خانوارها را با چالش جدی مواجه کند.