خبر خوش برای کشاورزان؛ قیمت تضمینی سیبزمینی و پیاز بالا رفت
تصمیم اخیر شورای قیمتگذاری و اتخاذ سیاستهای حمایتی محصولات اساسی کشاورزی را باید یکی از مهمترین اقدامات دولت در ماههای اخیر برای ساماندهی بازار محصولات زراعی دانست. ابلاغ نرخهای جدید خرید تضمینی سیبزمینی و پیاز، آن هم در شرایطی که نوسانات قیمتی و فشار هزینههای تولید بر دوش کشاورزان سنگینی میکند، پیام روشنی از عزم دولت برای حمایت هدفمند از بخش کشاورزی دارد. این مصوبه که به امضای غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی و رئیس شورای قیمتگذاری رسیده، برای اجرا به وزارت جهاد کشاورزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور ابلاغ شده و چارچوب مشخصی را برای خرید تضمینی این دو محصول راهبردی ترسیم میکند.
چارچوب کلی مصوبه خرید تضمینی محصولات کشاورزی
خرید تضمینی بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی سیاستگذاری کشاورزی، همواره نقش مهمی در ایجاد امنیت خاطر برای تولیدکنندگان داشته است. در این مصوبه جدید، دولت تلاش کرده است با تعیین نرخهای تفکیکشده بر اساس فصل کشت و نوع برنامه تولید، هم به واقعیتهای هزینهای کشاورزان پاسخ دهد و هم از بروز مازاد یا کمبود ناگهانی در بازار جلوگیری کند. اعلام رسمی نرخها پیش از ورود گسترده محصولات به بازار، به کشاورزان امکان برنامهریزی بهتر برای عرضه و فروش محصول را میدهد و از رفتارهای هیجانی در بازار پیشگیری میکند.
جزئیات نرخ خرید تضمینی سیبزمینی
سیبزمینی بهعنوان یکی از محصولات پرمصرف خانوار و ماده اولیه صنایع غذایی، همواره حساسیت بالایی در سیاستگذاری قیمتی داشته است. بر اساس مصوبه جدید، نرخ خرید تضمینی سیبزمینی پاییزه هر کیلوگرم ۹ هزار و ۶۷۵ تومان تعیین شده است. برای سیبزمینی بهاره، که معمولاً با هزینههای متفاوتی در کاشت و برداشت همراه است، نرخ هر کیلوگرم ۱۱ هزار و ۳۵۹ تومان در نظر گرفته شده و در نهایت، سیبزمینی طرح استمرار با نرخ ۱۲ هزار و ۴۷۸ تومان خریداری خواهد شد. این تفکیک قیمتی نشان میدهد که سیاستگذار به تفاوت شرایط تولید در فصول مختلف و برنامههای خاص تولید توجه داشته و تلاش کرده است نرخها را متناسب با این شرایط تنظیم کند.
نرخهای مصوب خرید تضمینی پیاز
پیاز نیز بهعنوان محصولی استراتژیک در سبد مصرفی خانوار ایرانی، سهم مهمی در تنظیم بازار دارد. طبق اعلام شورای قیمتگذاری، نرخ خرید تضمینی پیاز پاییزه هر کیلوگرم ۶ هزار و ۳۸۰ تومان تعیین شده است. برای پیاز بهاره، نرخ خرید تضمینی به ۶ هزار و ۲۱ تومان رسیده و پیاز طرح استمرار با نرخ بالاتر ۸ هزار و ۷۸ تومان از کشاورزان خریداری میشود. این ارقام در مقایسه با هزینههای تولید و نوسانات بازار آزاد، بهگونهای تنظیم شدهاند که حداقل سود معقولی را برای تولیدکننده تضمین کنند و در عین حال فشار تورمی مضاعفی به بازار مصرف وارد نشود.
شروط اجرای خرید تضمینی و اهمیت استانداردهای کیفی
یکی از نکات مهم و تعیینکننده در این مصوبه، مشروط شدن اجرای خرید تضمینی به رعایت دو شرط اساسی است. نخست، بیمه بودن محصول در چارچوب بیمه کشاورزی که بهعنوان ابزاری برای مدیریت ریسکهای تولید شناخته میشود. این شرط در واقع کشاورزان را به سمت پوشش بیمهای سوق میدهد و از تحمیل هزینههای سنگین ناشی از حوادث غیرمترقبه به دولت جلوگیری میکند. شرط دوم، رعایت حد مجاز باقیمانده سموم و کودهای شیمیایی مطابق ضوابط مراجع مربوط است که نشاندهنده توجه جدی سیاستگذار به سلامت مصرفکننده و ارتقای کیفیت محصولات کشاورزی است.
تأثیر مصوبه بر رفتار تولیدکنندگان
اعلام نرخهای خرید تضمینی بهصورت شفاف و همراه با شروط مشخص، میتواند رفتار تولیدکنندگان را به سمت کشاورزی اصولی و استاندارد هدایت کند. کشاورزانی که پیش از این ممکن بود به دلیل نبود تضمین قیمتی یا نوسانات شدید بازار، دچار زیان شوند، اکنون با اطمینان بیشتری به تولید ادامه میدهند. از سوی دیگر، الزام به رعایت استانداردهای کیفی، انگیزه استفاده بیرویه از سموم و کودهای شیمیایی را کاهش میدهد و به تدریج الگوی تولید سالمتری را در بخش کشاورزی نهادینه میکند.
نقش این تصمیم در ثبات بازار
یکی از اهداف اصلی خرید تضمینی، ایجاد ثبات در بازار محصولات کشاورزی است. نوسانات شدید قیمت سیبزمینی و پیاز در سالهای گذشته نشان داده بود که نبود سیاست حمایتی مؤثر میتواند هم به زیان تولیدکننده و هم به ضرر مصرفکننده تمام شود. با اجرای این مصوبه، دولت میتواند در زمان وفور محصول، از طریق خرید تضمینی مانع سقوط قیمتها شود و در زمان کمبود، با مدیریت ذخایر، از جهش ناگهانی قیمتها جلوگیری کند. این رویکرد، تعادل نسبی عرضه و تقاضا را حفظ کرده و آرامش بیشتری به بازار میبخشد.
جایگاه وزارتخانهها و نهادهای اجرایی
ابلاغ این مصوبه به وزارت جهاد کشاورزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور، نشاندهنده اهمیت هماهنگی بینبخشی در اجرای سیاستهای حمایتی است. وزارت جهاد کشاورزی بهعنوان متولی اصلی تولید، مسئولیت نظارت بر فرآیند خرید و رعایت استانداردها را بر عهده دارد، در حالی که وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه نقش کلیدی در تأمین منابع مالی و پشتیبانی بودجهای این طرح ایفا میکنند. این همافزایی نهادی، شرط موفقیت اجرای خرید تضمینی در عمل است.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی مصوبه
از منظر اقتصادی، خرید تضمینی میتواند به افزایش درآمد پایدار کشاورزان و کاهش نااطمینانی در این بخش منجر شود. این امر بهویژه برای مناطق روستایی که معیشت آنها به تولید محصولات زراعی وابسته است، اهمیت دوچندانی دارد. از منظر اجتماعی نیز، حمایت از کشاورزان به تثبیت جمعیت روستایی، کاهش مهاجرت به شهرها و تقویت امنیت غذایی کشور کمک میکند. ارتقای استانداردهای کیفی محصولات نیز به بهبود سلامت عمومی جامعه منجر خواهد شد.
جمعبندی
مصوبه جدید خرید تضمینی سیبزمینی و پیاز را میتوان گامی مهم در جهت حمایت هدفمند از تولیدکنندگان، تنظیم بازار و ارتقای کیفیت محصولات کشاورزی دانست. تعیین نرخهای تفکیکشده، مشروط کردن خرید به بیمه محصول و رعایت استانداردهای بهداشتی، و مشارکت همزمان چند نهاد اجرایی، نشان میدهد که دولت به دنبال اجرای سیاستی جامع و پایدار در بخش کشاورزی است. اگر این مصوبه بهدرستی اجرا شود، میتواند الگویی مؤثر برای سایر محصولات اساسی نیز باشد و نقش مهمی در تحقق امنیت غذایی و ثبات اقتصادی کشور ایفا کند.