افزایش قیمت دلار تا کانال ۱۶۰ هزار تومانی؛ بازار ارز دوباره داغ شد
بازار ارز ایران بار دیگر شاهد تحرکات افزایشی چشمگیر بوده است. دلار که روز گذشته در کانال ۱۵۷ هزار تومانی متوقف شده بود، امروز با جهشی محسوس کار خود را در مرز ۱۶۰ هزار تومان آغاز کرد. در لحظه تنظیم این گزارش، قیمت اسکناس سبز به حدود ۱۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است؛ سطحی که از نگاه فعالان اقتصادی، مرز روانی و حساس بازار محسوب میشود. این جهش قیمتی، در شرایطی رخ داده که بازار ارز طی هفتههای گذشته نوسان محدودی را تجربه میکرد، اما عوامل سیاسی و تقاضای فصلی اکنون به آن جان تازهای بخشیدهاند.
تیر خلاص نگرانیهای سیاسی به ثبات بازار
تحلیلگران دلیل اصلی افزایش قیمت دلار را در ترکیب چند عامل میدانند. یکی از مهمترین آنها، فشارهای فزاینده لابی صهیونیستی بر تیم مذاکرهکننده آمریکایی است که باعث شده چشمانداز گفتوگوهای بینالمللی مبهمتر شود. یادآوری تجربه خردادماه، زمانی که فشارهای مشابه منجر به افزایش بیسابقه قیمت دلار شد، نگرانیها را در بازار ارز دوچندان کرده است. معاملهگران معتقدند هرگونه سیگنال منفی از سوی واشنگتن میتواند مستقیماً بر نرخ دلار در تهران تأثیر بگذارد، بهویژه در شرایطی که نقدینگی سرگردان در جستوجوی فرصت سودآوری است.
ورود بازیگران جدید؛ التهاب ناشی از تقاضای سوداگرانه
عبور دلار از محدودههای جذاب، چشمانداز تازهای را پیش روی معاملهگران گشوده است. بسیاری از بازیگران جدید با انگیزه کسب سود از نوسانات کوتاهمدت وارد بازار نقدی شدهاند. کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که ورود این گروهها، عملاً بازار را از تعادل خارج کرده و بر دامنه نوسان افزوده است. در همین حال، نزدیک شدن به تعطیلات چندروزه و پیشبینی افزایش تقاضا برای سفرهای خارجی، به رشد تقاضای خرید ارز دامن زده است. اما نکته مهمتر، آغاز زودهنگام تقاضای نوروزی است که در دورههای مشابه سالهای گذشته نیز همیشه عاملی برای رشد نرخ دلار بوده است.
جهش همزمان در بازار یورو و درهم
افزایش بهای دلار بهسرعت به سایر ارزهای مهم سرایت کرده است. طبق گزارشهای لحظهای، قیمت یورو اکنون به ۱۸۶ هزار تومان رسیده و درهم امارات نیز در محدوده ۴۴ هزار تومانی معامله میشود. این تحولات نشان میدهد که افزایش دلار نه صرفاً ناشی از فشار بر یک ارز خاص، بلکه نتیجه حرکت عمومی بازار ارز ایران در جهت صعودی است. بانک مرکزی تاکنون با ابزارهای محدود خود تلاش کرده تا با عرضه کنترلشده در بازار، از شتاب این افزایش بکاهد، اما به نظر میرسد حجم تقاضای فعلی فراتر از ظرفیت پاسخگویی کوتاهمدت باشد.
دلار توافقی؛ رشد ملایم در مقایسه با بازار آزاد
در حالی که دلار آزاد در مسیر صعود شتابان حرکت میکند، دلار توافقی نیز با افزایش محدود اما قابلتوجهی روبهرو شده است. قیمت دلار توافقی در روز دوشنبه ۲۰ بهمنماه با حدود ۲۷۲ تومان رشد نسبت به روز قبل، در سمت فروش به ۱۳۴ هزار و ۹۶۹ تومان و در سمت خرید به ۱۳۳ هزار و ۷۵۵ تومان رسیده است. هرچند این میزان رشد نسبت به بازار آزاد ناچیز به نظر میرسد، اما استمرار آن در روزهای آینده میتواند سیگنالی هشداردهنده برای سیاستگذاران اقتصادی باشد. شکاف میان نرخ توافقی و آزاد بهتدریج در حال افزایش است و اگر روند کنونی ادامه یابد، انگیزه سفتهبازی در بازار بیشتر خواهد شد.
فشارهای سیاسی و انتظارات تورمی در مسیر افزایش نرخ
تجربه ماههای گذشته نشان داده که هر موج افزایش نرخ ارز، بیش از آنکه از دل عوامل اقتصادی بیرون بیاید، ناشی از تحولات سیاسی و روانی است. حال، افزایش فشارهای بینالمللی و ابهام در روند مذاکرات، پارامترهای جدیدی به بازار وارد کرده است. از سوی دیگر، انتشار برخی اخبار غیررسمی درباره احتمال بازنگری در نرخ بهره بینبانکی نیز به انتظارات تورمی در بازار دامن زده است. در چنین فضایی، گروهی از فعالان اقتصادی تمایل دارند سرمایه خود را از سپردههای ریالی به داراییهای ارزی منتقل کنند تا از کاهش ارزش پول ملی در امان بمانند.
نقش تعطیلات در تشدید تقاضا
تعطیلات متوالی پیشرو، بهویژه در نیمه دوم بهمنماه، طبق سنت هرساله بازار را با افزایش تقاضا روبهرو ساخته است. با نزدیک شدن به اسفندماه، تقاضای سفر، خریدهای بینالمللی و ذخیرهسازی ارزی برای تعطیلات نوروز افزایش مییابد. همین الگوی تقاضا معمولاً زمینهساز رشد نرخ ارز در هفتههای پایانی سال است. امسال نیز به نظر میرسد این روند زودتر از همیشه آغاز شده و فشار تقاضا بر بخش نقدی بازار را افزایش داده است.
واکنش فعالان بازار به تحولات اخیر
فعالان بازار ارز، رفتار امروز دلار را نشانهای از تغییر فاز بازار میدانند. برخی معاملهگران در گفتوگوهای غیررسمی از ورود سرمایههای کلان جدید به بازار خبر دادهاند که با هدف نوسانگیری کوتاهمدت وارد صف خرید شدهاند. این گروهها معمولاً باعث رشد سریع قیمت در بازه محدود میشوند و در صورت تغییر شرایط، با همان سرعت از بازار خارج میشوند. این چرخه کوتاهمدت، هرچند فرصت سود برای گروهی از بازیگران ایجاد میکند، اما در نهایت ثبات اقتصادی را تهدید میکند.
چشمانداز کوتاهمدت دلار در بازار
طبق ارزیابی کارشناسان فنی، محدوده ۱۶۰ هزار تومان سطح مقاومتی مهمی برای دلار محسوب میشود. در صورتی که نرخ از این سطح بالاتر تثبیت شود، احتمال حرکت به سمت ۱۶۳ تا ۱۶۵ هزار تومان وجود دارد. با این حال، در صورت ورود عرضه از سوی صادرکنندگان یا مداخله بانک مرکزی، ممکن است بازار در روزهای آینده شاهد اصلاح جزئی باشد. اما در غیاب عوامل کاهنده، روند کلی همچنان صعودی ارزیابی میشود.
جمعبندی تحلیلی
افزایش قیمت دلار در روزهای اخیر را باید برآیندی از مجموعهای از عوامل سیاسی، روانی و فصلی دانست. فشارهای ناشی از تحولات بینالمللی، نگرانی از آینده مذاکرات و رشد تقاضای نوروزی همگی دستبهدست هم دادهاند تا بازار ارز وارد فاز جدیدی از نوسان شود. در حالی که قدرت خرید مردم در حال کاهش است، رشد سریع نرخ دلار میتواند موج تازهای از افزایش قیمت کالاها را بهدنبال داشته باشد. اگر سیاستگذاران پولی در کوتاهمدت نتوانند با اقدامات مؤثر نظیر تزریق هدفمند ارز یا تقویت ابزارهای کنترلی، از تداوم این روند جلوگیری کنند، احتمال تثبیت نرخهای جدید در بازار وجود دارد. در مجموع، بازار ارز بار دیگر در نقطهای حساس ایستاده است؛ نقطهای که میتواند مسیر اقتصاد ایران در هفتههای پایانی سال را رقم بزند.