مرغداران در آستانه ورشکستگی؛ تولید زیانده و هشدار برای بازار شب عید
صنعت مرغداری کشور که یکی از ستونهای اصلی تأمین پروتئین سبد غذایی خانوار ایرانی به شمار میرود، در ماههای اخیر با مجموعهای از چالشهای ساختاری و اقتصادی روبهرو شده است. اظهارات حبیب اسدالهنژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، تصویری روشن اما نگرانکننده از وضعیت فعلی و آینده نزدیک بازار مرغ ترسیم میکند؛ تصویری که در آن رکورد جوجهریزی آذرماه در کنار زیان سنگین تولیدکنندگان و کاهش انگیزه برای ادامه فعالیت قرار گرفته است.
رکورد جوجهریزی آذرماه در سایه چشمانداز مبهم تولید
براساس آمارهای رسمی اتحادیه مرغداران گوشتی، آذرماه امسال بالاترین میزان جوجهریزی در ماههای اخیر ثبت شد. این رکورد، در نگاه نخست میتوانست نشانهای از پویایی تولید و ثبات بازار تلقی شود، اما واقعیتهای اقتصادی پس از آن، این دستاورد آماری را تحتالشعاع قرار داد. به گفته اسدالهنژاد، تداوم این روند در ماههای بعد با تردید جدی مواجه شده و پیشبینیها از کاهش جوجهریزی در بهمنماه نسبت به دی حکایت دارد؛ کاهشی که ریشه اصلی آن در نبود حمایت مؤثر از تولیدکنندگان پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش شدید هزینههای تولید نهفته است.
زیان ۴۰ تا ۵۰ هزار تومانی؛ فشار مستقیم بر بدنه تولید
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی با اشاره به نتایج اقتصادی جوجهریزی آذرماه تأکید میکند که مرغداران به ازای فروش هر کیلوگرم مرغ، متحمل زیانی بین ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان شدهاند. این زیان نهتنها سودآوری تولید را از بین برده، بلکه اصل سرمایه بسیاری از واحدهای مرغداری را نیز در معرض تهدید قرار داده است. در چنین شرایطی، تولیدکنندهای که با افزایش چندبرابری هزینه نهادهها، انرژی، حملونقل و تأمین سرمایه در گردش روبهروست، عملاً توان ادامه فعالیت بدون حمایت را از دست میدهد.
خرید حمایتی؛ سیاستی کماثر در میدان عمل
یکی از محورهای انتقاد مرغداران، نحوه و میزان خرید حمایتی مرغ توسط شرکت پشتیبانی امور دام است. اسدالهنژاد تصریح میکند که قیمت و حجم این خریدها بهقدری پایین است که عملاً نمیتواند نقش مؤثری در جبران زیان تولیدکنندگان ایفا کند. به بیان دیگر، سیاستی که قرار بوده ضربهگیر نوسانات بازار باشد، در عمل به عاملی کماثر و حتی بیتأثیر تبدیل شده و مرغداران احساس میکنند در میدان رقابت نابرابر بازار، تنها ماندهاند.
بهمنماه و پیشبینی ۱۴۰ تا ۱۴۵ میلیون قطعه جوجهریزی
برآوردهای اتحادیه نشان میدهد که در بهمنماه، میزان جوجهریزی در محدوده ۱۴۰ تا ۱۴۵ میلیون قطعه قرار خواهد گرفت. هرچند این عدد در ظاهر قابلتوجه است، اما در مقایسه با ظرفیت بالقوه صنعت و نیاز بازار شب عید، زنگ هشدار کاهش انگیزه تولید را به صدا درآورده است. اسدالهنژاد تأکید میکند که بازار شب عید همواره اولویت اصلی مرغداران بوده، اما رفتارهای سیاستی و نبود حمایتهای لازم از سوی بخش دولتی، انگیزه جوجهریزی را به شدت تضعیف کرده است.
بازار شب عید؛ آزمون بزرگ سیاستگذار
بازار مرغ در آستانه شب عید، همواره یکی از حساسترین مقاطع زمانی برای دولت و تولیدکنندگان بوده است. مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی معتقد است که اگرچه حجم جوجهریزی بهگونهای بوده که انتظار میرفت در دو دهه اول بهمنماه، قیمت مرغ افزایشی نداشته باشد، اما این ثبات قیمتی به بهای زیان مستقیم مرغداران تمام شده است. در چنین وضعیتی، اگر از اواخر بهمنماه افزایش قیمت متناسب با هزینههای تولید رخ ندهد، آسیب جدی به بدنه صنعت وارد خواهد شد.
فاصله قیمت فعلی با نرخ منطقی بازار
یکی از مهمترین نکات مطرحشده از سوی اسدالهنژاد، فاصله معنادار قیمت فعلی مرغ با نرخ منطقی عرضه است. به گفته او، در شرایط کنونی، مرغ با قیمتی حدود ۴۰ هزار تومان کمتر از نرخ واقعی وارد بازار میشود. این در حالی است که نهادهها و بسیاری از اقلام موردنیاز تولید با ارز آزاد تأمین میشوند و تداوم این شکاف قیمتی، تعادل اقتصادی تولید را بهکلی بر هم زده است.
قیمت تمامشده و سود متعارف؛ معیاری که نادیده گرفته شد
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی با اشاره به محاسبات قیمت تمامشده تأکید میکند که حتی با در نظر گرفتن سود متعارف، مرغداران همچنان حدود ۴۰ هزار تومان در هر کیلوگرم زیان میکنند. بر این اساس، قیمت منطقی هر کیلوگرم مرغ زنده باید در بازه ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان قرار گیرد؛ نرخی که میتواند حداقلهای اقتصادی تولید را پوشش دهد. فاصله قیمت فعلی با این بازه، نشاندهنده عمق بحران در سیاستگذاری بازار مرغ است.
حذف ارز ترجیحی و تشدید فشار بر تولیدکنندگان
حذف ارز ترجیحی، اگرچه با هدف اصلاح ساختار اقتصادی انجام شد، اما به گفته فعالان صنعت مرغداری، بدون ایجاد سازوکارهای حمایتی جایگزین، به عاملی برای تشدید فشار بر تولید تبدیل شده است. اسدالهنژاد میگوید پس از این تصمیم، هزینههای تولید چندبرابر شده و بسیاری از مرغداران نه شهامت ریسکپذیری دارند و نه سرمایه در گردش کافی برای ادامه فعالیت. این وضعیت، زنجیره تولید را در معرض فرسایش تدریجی قرار داده است.
مطالبات معوق و مسئولیت دولت در قبال تولید
یکی دیگر از چالشهای جدی مطرحشده، پرداخت نشدن مطالبات مرغداران در حوزه نهادههاست. مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی تصریح میکند که دولت باید به تکالیف خود در این زمینه عمل کند، زیرا تأخیر در پرداختها مستقیماً توان مالی واحدهای تولیدی را تضعیف میکند. در شرایطی که تولیدکننده با افزایش هزینهها دستوپنجه نرم میکند، عدم وصول مطالبات میتواند آخرین ضربه به پیکر صنعت باشد.
جمعبندی؛ آینده صنعت مرغداری در گرو تصمیمات فوری
مجموع اظهارات و آمارهای ارائهشده از سوی اتحادیه مرغداران گوشتی نشان میدهد که صنعت مرغداری کشور در مقطع حساسی قرار دارد. رکورد جوجهریزی آذرماه، اگرچه نشانهای از ظرفیت بالای تولید است، اما تداوم زیان، کاهش حمایت دولتی، شکاف قیمت بازار با نرخ منطقی و فشار ناشی از حذف ارز ترجیحی، آینده این صنعت را با ابهام جدی مواجه کرده است. اگر سیاستگذار در آستانه بازار شب عید، تصمیمات حمایتی مؤثر و مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی اتخاذ نکند، نهتنها مرغداران، بلکه کل بازار و مصرفکنندگان نیز با تبعات آن روبهرو خواهند شد. صنعت مرغداری برای بقا، بیش از هر زمان دیگری به ثبات سیاستی، حمایت هدفمند و بازنگری در سازوکار قیمتگذاری نیاز دارد.