بورس تهران در مسیر بازگشت؛ واکنش بازار سرمایه به سیگنالهای مثبت سیاسی
بازار سرمایه ایران در ماههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر متغیرهای غیراقتصادی قرار گرفته است. تنشهای منطقهای، تهدیدهای سیاسی و افزایش نااطمینانی نسبت به آینده، مسیر بورس را از یک روند پرشتاب صعودی به یک فاز اصلاحی فرسایشی تغییر داد. با این حال، نخستین روز معاملاتی هفته جدید نشان داد که بازار سهام همچنان به اخبار سیاسی حساس است و با دریافت نخستین سیگنالهای مثبت از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، توانست به مدار صعود بازگردد و بخشی از افتهای اخیر را جبران کند.
جهش شاخص کل بورس؛ بازگشت قدرتمند پس از افتهای پیدرپی
در پایان معاملات امروز، شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با افزایش ۱۰۴ هزار و ۶۴۰ واحدی به رقم چهار میلیون و ۱۶۳ هزار و ۹۷۹ واحد رسید. این رشد قابل توجه، چهارمین روز سبزپوشی بازار پس از هشت روز افت متوالی بود؛ افتی که مستقیماً از فضای پرتنش منطقهای و نگرانی سرمایهگذاران نسبت به تشدید بحرانهای سیاسی نشأت میگرفت. این بازگشت، از منظر روانی اهمیت زیادی برای فعالان بازار دارد، چرا که نشان میدهد بورس هنوز ظرفیت واکنش مثبت به کاهش ریسکهای سیستماتیک را حفظ کرده است.
شاخص هموزن؛ همراهی بدنه بازار با بزرگان
همزمان با رشد شاخص کل، شاخص هموزن نیز امروز افزایش ۲۲ هزار و ۸۳۴ واحدی را تجربه کرد و در سطح یک میلیون و ۳۵ هزار و ۶۶ واحد ایستاد. رشد همزمان شاخص هموزن بیانگر آن است که صعود امروز صرفاً محدود به نمادهای بزرگ و شاخصساز نبوده و بدنه کلی بازار نیز با این موج مثبت همراه شده است. این موضوع از منظر تحلیلی اهمیت بالایی دارد، زیرا پایداری روند صعودی بازار سرمایه بیش از هر چیز به مشارکت گسترده نمادها وابسته است.
ارزش و حجم معاملات؛ بازگشت تدریجی نقدینگی
در جریان معاملات امروز، ۲۹۲ هزار فقره معامله به ارزش حدود ۱۴ هزار میلیارد تومان در بازار سهام انجام شد. هرچند این ارقام هنوز با روزهای اوج بازار فاصله دارد، اما نسبت به روزهای کمرمق هفتههای گذشته نشانهای از بازگشت تدریجی اعتماد و تحرک نقدینگی محسوب میشود. افزایش ارزش معاملات در کنار رشد شاخصها، معمولاً بهعنوان یک سیگنال تأییدی برای ادامهدار بودن حرکت بازار مورد توجه تحلیلگران قرار میگیرد.
فرابورس؛ صعود همگام با بورس تهران
شاخص فرابورس نیز امروز عملکردی قابل توجه از خود نشان داد و با افزایش ۷۳۸ واحدی به سطح ۳۰ هزار و ۷۴۳ واحد رسید. در بازار فرابورس، ۲۸۶ هزار فقره معامله به ارزش ۱۶۳ هزار میلیارد تومان ثبت شد که بیانگر نقش پررنگ ابزارهای مالی و معاملات بلوکی در این بازار است. رشد همزمان بورس و فرابورس نشان میدهد که فضای کلی بازار سرمایه تحت تأثیر یک عامل مشترک، یعنی کاهش نسبی ریسکهای سیاسی، قرار گرفته است.
نگاهی به مسیر پرنوسان شاخص از آبان تا بهمن
بازار سرمایه از ۲۴ آبان وارد یک روند افزایشی قدرتمند شد و طی مدت کوتاهی توانست رکوردهای متعددی را به ثبت برساند. عبور متوالی شاخص کل از کانالهای ۳.۳ تا ۴.۵ میلیون واحد، نشاندهنده ورود گسترده نقدینگی و انتظارات تورمی بالا بود. اما از ابتدای بهمنماه، با تشدید متغیرهای غیراقتصادی و بروز بحرانهای منطقهای، بازار وارد فاز اصلاح شد و حتی تا کانال ۳.۹ میلیون واحد عقبنشینی کرد. بازپسگیری کانال ۴ میلیون واحد در ۱۳ بهمن و سپس کانال ۴.۱ میلیون واحد در ۱۸ بهمن، نشانههایی از تلاش بازار برای تثبیت دوباره بود که رشد امروز این مسیر را تقویت کرد.
تحلیل کارشناسی؛ بورس در انتظار خبرهای بنیادین
حامد قناعی، کارشناس بازار سرمایه، معتقد است ریسکهای سیاسی و اقتصادی در ماههای اخیر موجب رشد بازار طلا و ارز و در مقابل، رکود بازار مسکن شده است. به گفته او، بورس نیز پس از یک دوره رشد قابل توجه، مجدداً وارد فاز اصلاحی شد و تنها در صورت به سرانجام رسیدن توافق میان ایران و آمریکا و ایجاد آرامش در فضای کلان کشور، میتوان انتظار داشت که بازارهای مسکن و سرمایه بار دیگر مسیر صعودی پایداری را تجربه کنند.
اشباع ارزشی و نقش نااطمینانی در افت شاخص
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به وضعیت ارزشی بورس تأکید میکند که بازار سهام تا حد زیادی جاماندگی خود نسبت به تورم و رشد نرخ ارز را جبران کرده بود. با این حال، نااطمینانی نسبت به آینده و افزایش ریسکهای سیاسی باعث شد شاخص کل از کانال ۴.۵ میلیون واحد تا ۳.۹ میلیون واحد عقبنشینی کند. به اعتقاد قناعی، در چنین شرایطی بازار دچار نوعی درجا زدن میشود و برای ادامه رشد، نیازمند انتشار اخبار بنیادین و کاهش ریسکهای کلان است.
سیاستگذاری داخلی؛ ریسک پنهان بازار سرمایه
علاوه بر ریسکهای سیاسی خارجی، سیاستگذاریهای داخلی نیز بهعنوان یک عامل بازدارنده در بازار سرمایه مطرح است. قناعی به موضوع حذف ارز ترجیحی اشاره میکند که برای برخی صنایع اثر مثبت و برای برخی دیگر اثر منفی داشت. بهعنوان مثال، این سیاست میتوانست منجر به رشد قیمت خودرو و افزایش اقبال به سهام خودرویی شود، اما مخالفت سازمان حمایت و نمایندگان مجلس با افزایش قیمتها، این مسیر را مسدود کرد. این نوع مداخلات، پیام متناقضی به بازار ارسال میکند و بر نااطمینانی سرمایهگذاران میافزاید.
نقد سیاست تثبیت قیمتها و اثر آن بر بورس
به باور این کارشناس، سیاستگذار و قانونگذار در برخی حوزهها تمایلی به آزادسازی قیمتها ندارند، بهویژه در بخشهایی که منافع مستقیم برای دولت یا نهادهای تصمیمگیر وجود دارد. ادامه این رویکرد، بهویژه در شرایط تورمی، میتواند سودآوری شرکتها را تحت فشار قرار دهد و جذابیت بازار سرمایه را کاهش دهد. از این منظر، بورس علاوه بر ریسکهای بیرونی، با چالشهای ساختاری در داخل نیز مواجه است.
تنشهای منطقهای و تغییر رفتار سرمایهگذاران
قناعی با اشاره به افزایش تنشهای منطقهای و تهدیدهای آمریکا تأکید میکند که در چنین فضایی، ریسک نقدشوندگی برای سرمایهگذاران افزایش مییابد. نتیجه طبیعی این وضعیت، حرکت سرمایهها به سمت داراییهایی با نقدشوندگی بالاتر است. افزایش اقبال به صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای طلا در هفتههای اخیر، مصداق روشنی از این تغییر رفتار سرمایهگذاران در بازار سرمایه است.
مقایسه بازارها؛ طلا، ارز، بورس و مسکن
این کارشناس بازار سرمایه با مقایسه بازارهای رقیب، وضعیت مسکن را متفاوت ارزیابی میکند. به گفته او، بازار مسکن طی چند سال گذشته در حالت رکود و درجا زدن قرار داشته و ارزش دلاری هر متر مربع ملک از میانگین تاریخی ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار به حدود ۸۰۰ دلار کاهش یافته است. با این حال، به محض بازگشت ثبات سیاسی، این بازار نیز میتواند وارد فاز رونق شود؛ موضوعی که نشانههای آن در رشد ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت مسکن طی یک ماه گذشته مشاهده شد.
چشمانداز کوتاهمدت بورس؛ بازگشت به سقفها
قناعی معتقد است بازار سرمایه در صورت تداوم اخبار مثبت سیاسی، میتواند در کوتاهمدت به راحتی سقفهای قبلی خود را لمس کند. از سوی دیگر، کاهش ریسکها احتمال افت قیمت طلا و دلار را افزایش میدهد و این موضوع میتواند جریان نقدینگی را به سمت بورس و بازار ملک هدایت کند. در چنین شرایطی، بورس بار دیگر میتواند بهعنوان یکی از گزینههای اصلی سرمایهگذاری مطرح شود.
جمعبندی؛ بورس در گرو سیاست و ثبات
رشد امروز بازار سرمایه بیش از آنکه ناشی از عوامل بنیادی باشد، واکنشی سریع به کاهش نسبی ریسکهای سیاسی و انتشار اخبار مثبت از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا است. این اتفاق بار دیگر نشان داد که بورس تهران بهشدت به فضای کلان سیاسی و اقتصادی وابسته است. اگر مسیر دیپلماسی به سمت ثبات حرکت کند و همزمان اصلاحاتی در سیاستگذاری داخلی صورت گیرد، بازار سرمایه میتواند از فاز نوسانی خارج شده و وارد یک روند صعودی پایدار شود؛ در غیر این صورت، هر موج مثبت نیز میتواند موقتی و شکننده باشد.