دلار ناگهان عقب نشست؛ بازار از مذاکرات عمان چه میداند؟
بازار ارز در نخستین روز کاری هفته جدید با چرخشی معنادار مواجه شد؛ چرخشی که بیش از آنکه ریشه در متغیرهای اقتصادی کوتاهمدت داشته باشد، بازتاب مستقیم تحولات سیاسی و انتظارات شکلگرفته در میان معاملهگران بود. قیمت دلار که در هفتههای اخیر روندی صعودی را تجربه کرده بود، با آغاز معاملات روز شنبه با افتی محسوس مواجه شد و به سطح ۱۵۶ هزار تومان عقبنشینی کرد؛ کاهشی ۴ هزار تومانی نسبت به آخرین نرخ ثبتشده در پایان معاملات پنجشنبه.
این افت قیمت، در شرایطی رخ داد که فضای عمومی بازار ارز بهشدت تحت تاثیر اخبار مربوط به برگزاری مذاکرات غیرمستقیم میان نمایندگان ایران و آمریکا در عمان قرار گرفت. انتشار خبر آغاز این گفتوگوها و گمانهزنیها درباره احتمال تداوم آن در روزهای آینده، بهعنوان یک سیگنال سیاسی مثبت، توانست معادلات کوتاهمدت بازار را تغییر دهد و سمتوسوی انتظارات را به سمت کاهش ریسکهای سیاسی سوق دهد.
سیگنالهای سیاسی و تغییر انتظارات معاملهگران
در بازار ارز ایران، نقش انتظارات همواره پررنگتر از دادههای عینی اقتصادی بوده است. در چنین فضایی، هر خبر سیاسی که بتواند چشمانداز تنشها را تعدیل کند، بهسرعت خود را در قیمتها نشان میدهد. مذاکرات عمان نیز دقیقا چنین اثری بر بازار گذاشت. معاملهگرانی که طی هفتههای گذشته با فرض تداوم فشارهای سیاسی و محدودیتهای بینالمللی اقدام به خرید ارز کرده بودند، با مخابره اخبار دیپلماتیک جدید، در موضع احتیاط قرار گرفتند.
کاهش تقاضای سفتهبازی و افزایش فشار فروش، نتیجه طبیعی این تغییر انتظارات بود. بسیاری از فعالان بازار ترجیح دادند بخشی از موقعیتهای خرید خود را ببندند و از ریسک نوسانات احتمالی ناشی از اخبار بعدی فاصله بگیرند. همین رفتار جمعی، افت سریع قیمت دلار در معاملات ابتدایی هفته را رقم زد و مانع از ادامه روند صعودی شد که در روزهای گذشته شکل گرفته بود.
نقش مذاکرات عمان در آرامسازی بازار ارز
مذاکرات عمان، فارغ از محتوای دقیق و جزئیات فنی آن، از منظر روانی پیام مشخصی برای بازار داشت: باز شدن دوباره کانال گفتوگو. در شرایطی که بازار ارز ایران بهشدت به اخبار سیاسی حساس است، همین پیام کافی بود تا بخشی از نگرانیها درباره تشدید تنشها یا بنبست دیپلماتیک کاهش یابد.
کارشناسان بازار ارز معتقدند که واکنش دلار به این اخبار، بیش از آنکه ناشی از انتظار برای نتایج فوری اقتصادی باشد، به کاهش پرمیوم ریسک سیاسی مربوط میشود. به بیان دیگر، بخشی از قیمتهای بالای دلار در هفتههای اخیر، ناشی از نگرانیهای سیاسی و سناریوهای بدبینانه بود و اکنون با تعدیل این سناریوها، بازار وارد فاز اصلاح شده است.
آیا کاهش قیمت دلار پایدار است؟
با وجود افت محسوس قیمت دلار، اجماع کاملی میان تحلیلگران درباره پایداری این روند وجود ندارد. گروهی از کارشناسان بر این باورند که بازار در شرایط فعلی بیش از حد به اخبار مذاکراتی واکنش نشان میدهد و کوچکترین سیگنال مثبت یا منفی میتواند نوسانات قابلتوجهی ایجاد کند. از نگاه این گروه، کاهش اخیر قیمت دلار بیش از آنکه مبتنی بر تغییر بنیادین متغیرها باشد، جنبه هیجانی و کوتاهمدت دارد.
این تحلیلگران هشدار میدهند که در صورت عدم دستیابی به نتایج ملموس از گفتوگوها یا انتشار اخبار منفی از روند مذاکرات، امکان بازگشت قیمت دلار به سطوح بالاتر وجود دارد. بهویژه آنکه همچنان بسیاری از عوامل ساختاری اثرگذار بر بازار ارز، از جمله کسری بودجه، رشد نقدینگی و محدودیتهای ارزی، به قوت خود باقی است.
بازار ارز در مسیر اصلاح یا نوسان؟
در مقابل، برخی دیگر از تحلیلگران معتقدند افت اخیر میتواند آغاز یک دوره اصلاحی کوتاهمدت در بازار ارز باشد. از دیدگاه این گروه، رشد سریع قیمت دلار در ماههای گذشته، بازار را وارد محدودههای اشباع خرید کرده بود و اخبار سیاسی صرفا نقش کاتالیزور را برای آغاز اصلاح ایفا کرده است.
این دسته از کارشناسان بر این باورند که حتی در صورت تداوم نوسانات، احتمال جهشهای شدید مشابه هفتههای گذشته در کوتاهمدت کاهش یافته و بازار وارد فاز رفتوبرگشتی خواهد شد. در چنین شرایطی، رفتار دلار بیش از هر چیز تابع اخبار رسمی از روند مذاکرات و سیگنالهای سیاستگذار خواهد بود.
وضعیت سایر ارزها در بازار داخلی
کاهش قیمت دلار تنها به این ارز محدود نماند و سایر ارزهای مهم نیز تحت تاثیر فضای کاهشی بازار قرار گرفتند. درهم امارات، که یکی از شاخصهای مهم برای سنجش روند بازار آزاد ارز به شمار میرود، در معاملات امروز روی رقم ۴۳ هزار و ۵۰۰ تومان معامله شد. این نرخ نشاندهنده همسویی درهم با روند نزولی دلار و کاهش تقاضا در بازار حواله است.
یورو نیز امروز با قیمت ۱۸۳ هزار تومان در بازار معامله میشود. هرچند دامنه نوسان یورو نسبت به دلار محدودتر بوده، اما رفتار آن نیز بیانگر اثرپذیری بازار ارز از فضای کلی انتظارات سیاسی است. کاهش نسبی قیمت یورو در کنار دلار، نشان میدهد که معاملهگران نگاه یکپارچهای به تحولات اخیر دارند و تغییرات را موقتی یا دستکم شکننده ارزیابی میکنند.
دلار توافقی و فاصله با بازار آزاد
در کنار بازار آزاد، نرخهای رسمی و توافقی نیز امروز بدون تغییر قابلتوجه اعلام شد. قیمت دلار توافقی امروز شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ در سمت فروش ۱۳۴ هزار و ۹۹۷ تومان ثبت شده است. نرخ خرید دلار توافقی نیز ۱۳۳ هزار و ۷۸۲ تومان اعلام شد که نسبت به روز پنجشنبه تغییری نداشته است.
ثبات نرخ دلار توافقی در شرایطی که بازار آزاد با نوسان همراه شده، نشاندهنده تلاش سیاستگذار برای حفظ آرامش در بازار رسمی و جلوگیری از سرایت هیجانات کوتاهمدت به این بخش است. با این حال، فاصله معنادار میان نرخ بازار آزاد و نرخ توافقی همچنان یکی از چالشهای جدی سیاست ارزی کشور محسوب میشود.
حساسیت بالای بازار به اخبار؛ فرصت یا تهدید؟
یکی از نکات برجسته تحولات اخیر، میزان بالای حساسیت بازار ارز به اخبار مذاکراتی است. این ویژگی اگرچه میتواند در کوتاهمدت به کاهش قیمتها کمک کند، اما در عین حال ریسک نوسانات شدید را نیز افزایش میدهد. بازاری که به شدت خبرمحور است، میتواند با یک خبر منفی یا حتی یک شایعه، بهسرعت مسیر خود را تغییر دهد.
از این رو، بسیاری از کارشناسان بر ضرورت مدیریت انتظارات و اطلاعرسانی شفاف تاکید دارند. به باور آنان، تنها در صورتی میتوان از نوسانات هیجانی کاست که بازار تصویر روشنتری از مسیر سیاست خارجی و سیاستهای ارزی داخلی در اختیار داشته باشد.
جمعبندی
افت ۴ هزار تومانی قیمت دلار در آغاز هفته جدید، بیش از هر چیز بازتابی از تاثیر مستقیم سیگنالهای سیاسی بر بازار ارز ایران است. مذاکرات عمان و امیدواری به تداوم گفتوگوها میان ایران و آمریکا، انتظارات معاملهگران را تعدیل کرده و زمینهساز افزایش فشار فروش شده است. با این حال، تحلیلها نشان میدهد که این کاهش قیمت لزوما به معنای تغییر روند بلندمدت نیست و پایداری آن به نتایج ملموس دیپلماتیک و تحولات آتی بستگی دارد. در شرایط فعلی، بازار ارز در نقطهای حساس قرار گرفته؛ نقطهای که میتواند با اخبار مثبت به مسیر اصلاح ادامه دهد یا با انتشار سیگنالهای منفی، بار دیگر وارد فاز صعودی شود.