دلار اسیر سیاست؛ چرا بازار ارز ایران با هر خبر مذاکره میلرزد؟
بازار ارز ایران در هفتههای گذشته بار دیگر چهرهای ناآرام و پیشبینیناپذیر از خود نشان داد؛ بازاری که با انتشار هر خبر سیاسی، بهویژه در حوزه روابط خارجی، دچار نوسانهای شدید میشود و در غیاب تغییرات ملموس اقتصادی، مسیر خود را نه بر اساس دادههای بنیادین بلکه بر پایه انتظارات و هیجانات معاملهگران تعیین میکند. جهش ناگهانی دلار تا نیمه بالایی کریدور ۱۶۰ هزار تومان و سپس عقبنشینی سریع آن پس از انتشار اخبار ضدونقیض درباره مذاکرات احتمالی ایران و آمریکا، بار دیگر این واقعیت را برجسته کرد که نبض بازار ارز در ایران، بیش از هر چیز در دست سیاست میتپد.
بازار ارز زیر سایه اخبار سیاسی
در شرایطی که متغیرهای کلان اقتصادی همچون رشد نقدینگی، تورم ساختاری و تداوم تحریمها تغییری اساسی نکردهاند، واکنشهای تند بازار ارز به اخبار سیاسی، نشانهای از غلبه فضای روانی بر منطق اقتصادی است. میلاد زمانی، کارشناس بازارهای مالی، با تأکید بر همین نکته معتقد است کاهش اخیر قیمت دلار را نمیتوان بهمنزله آغاز یک روند نزولی پایدار تلقی کرد، چرا که هنوز نشانهای از بهبود واقعی در شاخصهای بنیادین اقتصاد دیده نمیشود. به گفته او، همین فقدان پشتوانه اقتصادی، مانع از آن است که افت قیمت دلار عمق و دوام لازم را پیدا کند.
جهش هیجانی دلار و از دست رفتن کنترل بازار
به باور این تحلیلگر، افزایش ناگهانی ریسکهای سیاسی در هفتههای گذشته باعث شد بازار ارز عملاً از کنترل خارج شود و دلار با حرکات تند صعودی، ارقام بالایی را در کریدور ۱۶۰ هزار تومان ثبت کند. این جهش، نه محصول رشد تقاضای واقعی، بلکه نتیجه هجوم هیجانی معاملهگرانی بود که در فضای نااطمینانی سیاسی، دلار را بهعنوان پناهگاه امن داراییهای خود انتخاب کردند. چنین رفتاری نشان میدهد که بازار ارز ایران همچنان بهشدت آسیبپذیر و واکنشپذیر نسبت به شوکهای خبری است.
اثر شایعه مذاکرات ایران و آمریکا بر قیمت دلار
با انتشار خبرهایی درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا، حتی در حد گمانهزنی و شایعه، فضای بازار تا حدی تغییر کرد. زمانی با اشاره به همین موضوع میگوید هرچند هنوز مشخص نیست چنین مذاکراتی واقعاً انجام شود یا نه، اما همین احتمال ضعیف نیز کافی بود تا بخشی از انتظارات تورمی کوتاهمدت تعدیل شود و دلار اندکی عقبنشینی کند. این رفتار بازار نشان میدهد که حتی یک سیگنال مبهم سیاسی میتواند مسیر قیمت ارز را بهطور موقت تغییر دهد.
بازگشت خریداران هیجانی در اصلاحهای قیمتی
ریزش محدود قیمت دلار، بهجای آنکه موجب خروج کامل تقاضا شود، خریداران هیجانی را دوباره به بازار بازگرداند؛ چه در بازار اسکناس و چه در بازارهای دیجیتال و تتر. از نگاه این کارشناس، دلیل اصلی این رفتار آن است که هیچیک از مشکلات بنیادین اقتصاد ایران، از تحریمها گرفته تا کسری بودجه و رشد نقدینگی، حل نشده است. بنابراین هر زمان قیمت دلار به سطوحی نزدیک میشود که از نظر معاملهگران جذاب تلقی میشود، موج جدیدی از تقاضا شکل میگیرد.
معاملهگران و بازی با احتمال توافق
حتی احتمال بسیار اندک توافق سیاسی نیز بر رفتار فعالان بازار اثرگذار است. زمانی معتقد است بسیاری از معاملهگران به نتیجهبخش بودن مذاکرات خوشبین نیستند، اما همان احتمال یکدرصدی توافق هم باعث میشود در قیمتهای بالا اقدام به شناسایی سود کنند و در سطوح پایینتر دوباره وارد موقعیت خرید شوند. این الگو، بازار ارز را به میدانی برای نوسانگیری کوتاهمدت تبدیل کرده و از شکلگیری روندهای باثبات جلوگیری میکند.
حمایتهای قیمتی و نگاه تکنیکال به دلار
از منظر تکنیکال، محدوده ۱۵۴ تا ۱۵۵ هزار تومان بهعنوان یک حمایت مهم برای دلار شناخته میشود. زمانی با تأکید بر اینکه انتظار افت شدید و پایدار قیمت دلار در شرایط فعلی چندان منطقی نیست، این محدوده را نقطهای میداند که میتواند مانع از ریزش عمیقتر شود. به باور او، مادامی که تحول اساسی در فضای اقتصادی و سیاسی رخ ندهد، بازار تمایل دارد در همین سطوح یا بالاتر نوسان کند.
چشمانداز میانمدت؛ احتمال جهشهای جدید
در سطوح بالاتر، دلار هم ظرفیت رشد هیجانی کوتاهمدت را دارد و هم در بلندمدت میتواند بهصورت اصولی افزایش یابد. زمانی پیشبینی میکند در صورت عدم وقوع اتفاق خاص سیاسی، دلار تا اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۵ حتی پتانسیل رسیدن به محدوده ۱۸۰ هزار تومان را داشته باشد. این پیشبینی بر پایه تداوم فشارهای تورمی و نبود اصلاحات ساختاری در اقتصاد استوار است.
ورود به بازار ارز؛ ریسکپذیری یا اجتناب؟
تصمیم برای ورود به بازار دلار، به گفته این کارشناس، بیش از هر چیز به افق زمانی سرمایهگذار بستگی دارد. در نگاه کوتاهمدت، خرید دلار در قیمتهای فعلی میتواند منطقی باشد، مشروط بر آنکه شوک سیاسی جدیدی رخ ندهد و شرایط کلان تغییر محسوسی نکند. با این حال، این ورود همواره با ریسک نوسانهای ناگهانی همراه است.
حتی بدون سیاست، دلار مسیر صعودی دارد
زمانی تأکید میکند که حتی اگر ریسکهای سیاسی را کنار بگذاریم، مسیر فعلی اقتصاد ایران بهگونهای است که میتواند به افزایش قیمت دلار منجر شود. تورم بالاتر در سال آینده، رشد نقدینگی و فشار ناشی از چاپ پول، عواملی هستند که میتوانند قیمت دلار را از ارزش ذاتی خود فراتر ببرند؛ تا جایی که حتی اعداد بالای ۲۰۰ هزار تومان نیز دور از ذهن نباشد.
اهداف بلندمدت و کفهای کمریسک بازار
در افق یکساله، محدوده ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان بهعنوان هدف قیمتی قابل پیشبینی مطرح میشود، هرچند در کوتاهمدت خرید دلار در کانال ۱۵۰ تا ۱۵۵ هزار تومان کمریسکتر ارزیابی میشود. از نگاه این تحلیلگر، کف کانال ۱۵۰ هزار تومان عددی است که ریسک خرید را بهطور نسبی کاهش میدهد و هرچه قیمت به این محدوده نزدیکتر شود، جذابیت خرید افزایش مییابد.
آیا دلار میتواند زیر ۱۵۰ هزار تومان بماند؟
سناریوی افت دلار به زیر ۱۵۰ هزار تومان تنها در صورت وقوع یک توافق جدی سیاسی قابل تصور است. در چنین حالتی، ممکن است قیمت بهصورت هیجانی وارد کانال ۱۴۰ هزار تومان شود، اما حتی آنگاه نیز با توجه به فاکتورهای اقتصادی موجود، احتمال بازگشت سریع دلار به بالای ۱۵۰ هزار تومان در کمتر از یک ماه وجود دارد. همین چشمانداز باعث شده کف کانال ۱۵۰ هزار تومان بهعنوان سطحی نسبتاً امن برای خریداران تلقی شود.
جمعبندی
آنچه از رفتار اخیر بازار ارز برمیآید، وابستگی شدید دلار به اخبار سیاسی و انتظارات روانی است؛ وابستگیای که در غیاب اصلاحات اقتصادی و بهبود متغیرهای کلان، هر روز پررنگتر میشود. تا زمانی که اقتصاد ایران با چالشهایی چون تورم مزمن، رشد نقدینگی و تحریمها دستبهگریبان است، دلار همچنان مستعد نوسانهای شدید خواهد بود و هر خبر مذاکره یا تنش سیاسی میتواند مسیر آن را تغییر دهد. در چنین فضایی، بازار ارز بیش از آنکه بازتابدهنده واقعیتهای اقتصادی باشد، آینهای از نااطمینانی سیاسی و انتظارات متزلزل فعالان اقتصادی است.