فروش شوینده‌های فله‌ای با ۷۰ درصد تخفیف در تهران؛ سازمان غذا و دارو اعلام کرد هنوز مجوزی صادر نشده است!
طرح عرضه شوینده‌های فله‌ای در میادین میوه و تره‌بار تهران با هدف کاهش هزینه خرید خانوارها و محدود کردن مصرف ظروف پلاستیکی آغاز شده است.
در این شیوه، مصرف‌کنندگان به‌جای خرید مکرر محصولات بسته‌بندی‌شده، می‌توانند ظروف قابل‌استفاده مجدد خود را به غرفه‌های تعیین‌شده ببرند و مواد شوینده مورد نیازشان را به میزان دلخواه خریداری کنند.
مهدی بختیاری‌زاده، مدیرعامل سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران، در توضیح این طرح اعلام کرده است که محصولات از کارخانه‌های دارای مجوز تأمین می‌شوند و فرآیند انتقال و عرضه آن‌ها تحت نظارت سازمان میادین انجام می‌شود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در نهم آبان، نخستین مرکز اجرای آزمایشی این طرح در میدان هروی فعالیت خود را آغاز کرد و دومین غرفه نیز در میدان سردار جنگل افتتاح شد.
مدیرعامل سازمان میادین از برنامه توسعه این طرح تا پایان سال به ۲۲ میدان میوه و تره‌بار تهران خبر داده است. با این حال، افتتاح غرفه‌های جدید به معنای تکمیل طرح در تمام مراکز نیست و توسعه آن به فراهم شدن زیرساخت‌ها و تعیین وضعیت مجوزهای قانونی وابسته خواهد بود.
قیمت شوینده‌های فله‌ای چقدر ارزان‌تر از بازار است؟
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های طرح جدید شهرداری، اختلاف قیمت محصولات فله‌ای با نمونه‌های بسته‌بندی‌شده است.
بختیاری‌زاده در تازه‌ترین اظهارات خود اعلام کرده که شهروندان می‌توانند شوینده‌های مورد نیازشان را با قیمتی بین ۳۰ تا ۷۰ درصد کمتر از نمونه‌های معمول خریداری کنند.
این در حالی است که در گزارش‌های اولیه اجرای طرح، میزان کاهش قیمت بیشتر در محدوده ۴۰ تا ۵۰ درصد اعلام شده بود.
تفاوت این ارقام نشان می‌دهد میزان صرفه‌جویی ممکن است بر اساس نوع شوینده، برند، حجم خرید و شرایط قیمت‌گذاری متفاوت باشد.
برای درک اثر اقتصادی این کاهش قیمت، می‌توان یک مثال محاسباتی مطرح کرد. اگر یک محصول بسته‌بندی‌شده ۲۰۰ هزار تومان قیمت داشته باشد، کاهش ۳۰ درصدی به معنای قیمت ۱۴۰ هزار تومان خواهد بود. در صورت تخفیف ۵۰ درصدی، قیمت به ۱۰۰ هزار تومان می‌رسد و با کاهش ۷۰ درصدی، مبلغ پرداختی ۶۰ هزار تومان خواهد شد.
این ارقام صرفاً برای توضیح میزان صرفه‌جویی هستند و قیمت واقعی یک محصول مشخص محسوب نمی‌شوند.
نکته مهم آن است که ادعای تخفیف ۳۰ تا ۷۰ درصدی هنوز با یک بررسی مستقل و جامع از قیمت و کیفیت محصولات مشابه در بازار تأیید نشده است.
چرا شوینده‌های فله‌ای ارزان‌تر عرضه می‌شوند؟
به گفته مسئولان شهرداری تهران، حذف بخشی از هزینه بسته‌بندی مهم‌ترین عامل کاهش قیمت شوینده‌های فله‌ای است.
در روش معمول، کارخانه‌ها محصولات خود را در بطری‌ها و ظروف مختلف بسته‌بندی می‌کنند. تولید ظرف، درپوش، برچسب و سایر تجهیزات بسته‌بندی بخشی از هزینه نهایی محصول را تشکیل می‌دهد.
اما در شیوه جدید، مواد شوینده از کارخانه در مخازن بزرگ‌تر به محل فروش منتقل می‌شوند و مصرف‌کنندگان امکان استفاده دوباره از ظروف شخصی خود را دارند.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، پیش‌تر اعلام کرده بود که بسته‌بندی برخی محصولات مانند مایع دستشویی می‌تواند حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد به قیمت تمام‌شده اضافه کند.
البته قیمت پایین‌تر یک محصول به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام اختلاف قیمت ناشی از حذف بسته‌بندی است. کیفیت مواد اولیه، غلظت ماده مؤثره، هزینه توزیع و سود فروش نیز باید بررسی شوند.
به همین دلیل، مقایسه واقعی باید میان محصولات دارای فرمولاسیون و مشخصات فنی یکسان انجام شود.
شوینده‌های فله‌ای مجوز بهداشتی دارند؟ اختلاف مهم شهرداری و سازمان غذا و دارو
مهم‌ترین مسئله جدید درباره طرح عرضه فله‌ای شوینده‌ها، اختلاف میان توضیحات مسئولان شهرداری و موضع نهادهای نظارتی است.
بختیاری‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا تأکید کرده که کارخانه‌های تأمین‌کننده باید مجوزهای بهداشتی و مجوزهای سازمان غذا و دارو را داشته باشند و سازمان میادین پیش از عرضه محصولات، این موارد را بررسی می‌کند.
با این حال، محمود آل‌بویه، مدیرکل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو، در اظهارات منتشرشده در بیستم آبان اعلام کرده که تاکنون هیچ مجوزی از سوی این سازمان برای عرضه فله‌ای شوینده‌ها صادر نشده است.
به گفته این مقام مسئول، دستورالعمل‌های مرتبط با عرضه لیتری شوینده‌ها در حال تدوین است و اجرای این روش باید با رعایت الزامات قانونی و بهداشتی انجام شود.
این موضوع یک تفاوت مهم را روشن می‌کند: داشتن مجوز تولید برای کارخانه الزاماً به معنای دریافت مجوز برای روش جدید توزیع و عرضه محصول نیست.
بنابراین، حتی اگر شوینده از کارخانه‌ای معتبر تأمین شده باشد، شیوه نگهداری در مخازن، انتقال، پر کردن ظروف و فروش به مصرف‌کننده نیز به نظارت و مجوزهای مرتبط نیاز دارد.
هشدار سازمان استاندارد درباره کیفیت شوینده‌های فله‌ای
هم‌زمان با گسترش طرح فروش فله‌ای، اداره‌کل استاندارد استان تهران نیز درباره کیفیت و سلامت این محصولات هشدار داده است.
قاسم فدوی، مدیرکل استاندارد استان تهران، در اظهارات منتشرشده در هفدهم آبان تأکید کرده که عرضه شوینده‌های فله‌ای در شکل مورد بررسی، تأییدیه استاندارد ندارد.
او همچنین هشدار داده است که قیمت پایین‌تر لزوماً نشانه حذف هزینه بسته‌بندی نیست و در بعضی محصولات ممکن است با تفاوت کیفیت یا میزان مواد مؤثره ارتباط داشته باشد.
این اظهارات به معنای اثبات بی‌کیفیت بودن تمام شوینده‌های عرضه‌شده در غرفه‌های شهرداری نیست، اما نشان می‌دهد ارزیابی مستقل کیفیت و مشخص شدن وضعیت استاندارد ضروری است.
در شرایط فعلی، شفاف‌سازی نتیجه آزمایش‌های کیفی و دریافت مجوزهای قانونی می‌تواند نقش مهمی در رفع نگرانی مصرف‌کنندگان داشته باشد.
شوینده‌های فله‌ای چگونه به دست مشتری می‌رسند؟
براساس توضیحات مدیرعامل سازمان میادین، محصولات در کارخانه داخل مخازن بزرگ پلاستیکی قرار می‌گیرند.
این مخازن در کارخانه پلمب شده و اطلاعاتی مانند نام تولیدکننده، تاریخ تولید و تاریخ انقضا روی آن‌ها درج می‌شود.
پس از انتقال به مراکز عرضه، مخازن در محل تجهیزات فروش و نازل‌ها نصب می‌شوند. مشتریان نیز می‌توانند ظرف مورد نظرشان را برای دریافت مقدار مشخصی از شوینده ارائه کنند.
به گفته بختیاری‌زاده، ظروف ابتدا شسته شده و سپس با اشعه فرابنفش یا UV ضدعفونی می‌شوند. در مرحله بعد، ظرف با محصول پر شده و پس از وزن‌کشی، برچسب مشخصات روی آن نصب می‌شود.
با این حال، استفاده از اشعه فرابنفش به‌تنهایی تضمین‌کننده ضدعفونی کامل تمام قسمت‌های ظرف نیست. اثربخشی این روش به عواملی مانند تمیز بودن سطح، مدت تابش، شدت اشعه و دسترسی نور به قسمت‌های داخلی بستگی دارد.
همچنین استفاده از ظروف مناسب و جلوگیری از باقی ماندن مواد شیمیایی ناسازگار در آن‌ها اهمیت زیادی دارد.
QR کد شوینده‌های فله‌ای چه اطلاعاتی نشان می‌دهد؟
یکی دیگر از امکانات معرفی‌شده در این طرح، نصب برچسب دارای کد QR روی ظروف پرشده است.
به گفته مدیرعامل سازمان میادین، شهروندان می‌توانند با اسکن این کد به اطلاعاتی مانند برند محصول، کارخانه تولیدکننده، تاریخ تولید و تاریخ انقضا دسترسی پیدا کنند.
این اقدام در صورت اتصال به اطلاعات معتبر و قابل استعلام می‌تواند امکان رهگیری محصول را بهبود دهد.
با این حال، وجود QR کد به‌تنهایی به معنای تأیید کیفیت یا مجوز عرضه نیست. اطلاعات درج‌شده باید با سوابق معتبر تولیدکننده و الزامات نهادهای نظارتی تطبیق داشته باشند.
سازمان غذا و دارو نیز در توضیح ضوابط در حال تدوین، بر ضرورت استفاده از مخازن اختصاصی، رعایت شرایط نگهداری و جلوگیری از آلودگی متقاطع تأکید کرده است.
فروش شوینده‌های فله‌ای چه تأثیری بر هزینه خانوار دارد؟
با افزایش هزینه کالاهای مصرفی، شوینده‌ها به یکی از اقلامی تبدیل شده‌اند که خرید مداوم آن‌ها می‌تواند فشار بیشتری بر بودجه خانوار وارد کند.
در چنین شرایطی، عرضه محصولات مشابه با قیمت پایین‌تر، در صورت تأیید کیفیت و رعایت استانداردهای قانونی، می‌تواند بخشی از هزینه‌های زندگی را کاهش دهد.
برای خانواده‌هایی که در طول ماه چندین بار مواد شوینده خریداری می‌کنند، صرفه‌جویی در خریدهای تکرارشونده اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، استفاده مجدد از ظروف می‌تواند مصرف بسته‌بندی پلاستیکی را کاهش دهد. البته اثر زیست‌محیطی نهایی طرح به تعداد دفعات استفاده مجدد، مصرف آب در شست‌وشوی ظروف و شیوه حمل‌ونقل محصولات نیز بستگی دارد.
در نتیجه، ارزان‌تر بودن و کاهش مصرف پلاستیک دو مزیت بالقوه این روش هستند، اما تحقق آن‌ها نباید به قیمت کاهش کیفیت و ایمنی محصولات تمام شود.
آینده عرضه شوینده‌های فله‌ای در تهران؛ طرح ارزان‌سازی ادامه پیدا می‌کند؟
طرح عرضه شوینده‌های فله‌ای با دو هدف اصلی کاهش هزینه خانوار و مدیریت پسماند پلاستیکی آغاز شده است، اما ادامه و گسترش آن به تعیین تکلیف الزامات بهداشتی و قانونی وابسته خواهد بود.
از یک سو، شهرداری تهران بر تأمین محصولات از تولیدکنندگان معتبر و رعایت فرآیندهای کنترلی تأکید دارد. از سوی دیگر، سازمان غذا و دارو اعلام کرده که مجوز عرضه فله‌ای هنوز صادر نشده و ضوابط مربوط به این شیوه فروش در حال تدوین است.
همچنین هشدارهای اداره‌کل استاندارد تهران نشان می‌دهد موضوع کیفیت و قابلیت رهگیری محصولات نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
در مجموع، وعده عرضه شوینده‌ها با قیمت ۳۰ تا ۷۰ درصد کمتر از بازار می‌تواند برای خانوارها جذاب باشد، اما مهم‌ترین مسئله فعلی، روشن شدن وضعیت مجوزها و تضمین کیفیت محصولات در تمام مراحل عرضه است.
موفقیت این طرح زمانی قابل ارزیابی خواهد بود که هم اختلاف قیمت واقعی و میزان صرفه‌جویی خانوارها مشخص شود و هم نهادهای مسئول، انطباق شیوه عرضه با استانداردها و ضوابط بهداشتی را تأیید کنند.
تا آن زمان، توصیه نهادهای نظارتی مبنی بر خرید محصولات دارای مشخصات معتبر و قابلیت رهگیری، موضوعی است که مصرف‌کنندگان باید جدی بگیرند.
