واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج تا پایان ۱۴۰۵ مجاز شد؛ ضرب‌الاجل جدید گمرک برای ترخیص و شماره‌گذاری خودروها

بازار خودروهای وارداتی در روزهای پایانی مهرماه با تصمیم تازه‌ای از سوی سازمان توسعه تجارت و گمرک ایران روبه‌رو شده است؛ تصمیمی که برای ایرانیان مقیم خارج از کشور و متقاضیان واردات خودروی شخصی اهمیت زیادی دارد.

بر اساس مکاتبه منتشرشده در ۲۷ مهر ۱۴۰۵، امکان واردات خودروهای سواری شخصی مشمول مقررات ایرانیان مقیم خارج همچنان برقرار است، اما استفاده از این ظرفیت قانونی مهلت مشخصی دارد.

مطابق ابلاغیه، سه مرحله ثبت سفارش، اظهار و ترخیص قطعی باید حداکثر تا پایان وقت اداری سال جاری تکمیل شوند.

مبنای قانونی این تصمیم، ماده ۹۲ ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ و تصویب‌نامه شماره ۲۰۳۳۳۶/ت۶۴۰۰۰هـ مورخ ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ اعلام شده است.

این موضوع نشان می‌دهد دولت تصمیم گرفته مسیر واردات خودرو برای افراد واجد شرایط را در سال جاری حفظ کند، اما تکمیل مراحل را به دوره زمانی مشخصی محدود سازد.

نکته مهم این است که ثبت سفارش به‌تنهایی برای استفاده از این فرصت کافی نیست؛ خودرو باید پیش از پایان مهلت تعیین‌شده به مرحله ترخیص قطعی نیز برسد.

جزئیات بخشنامه جدید گمرک درباره ترخیص خودرو

یکی از نکات مهم بخشنامه، محدود شدن اعتبار ثبت سفارش‌هایی است که پس از اول مهر صادر شده‌اند.

بر اساس نامه معاون وزیر صمت، حتی اگر مدت اعتبار عادی یک ثبت سفارش از پایان سال فراتر برود، اعتبار ثبت سفارش‌های مشمول این مصوبه باید به پایان ۱۴۰۵ محدود شود.

همچنین درخواست شده است محدودیت‌های لازم در سامانه جامع تجارت اعمال شود تا متقاضیان از زمان اعتبار مجوز خود اطلاع داشته باشند.

چه کسانی مجاز به واردات خودرو از خارج کشور هستند؟

براساس دستورالعمل اجرایی منتشرشده برای سال ۱۴۰۵، استفاده از این امتیاز برای تمام ایرانیان خارج از کشور بدون محدودیت امکان‌پذیر نیست.

متقاضی باید تابعیت ایرانی، حداقل ۱۸ سال سن و اقامت معتبر خارج از کشور داشته باشد. همچنین تاریخ آغاز اقامت باید پیش از ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ باشد.

در ضوابط اعلام‌شده، تاریخ خرید خودرو نیز باید پیش از ۱۲ آذر ۱۴۰۴ باشد و هر فرد واجد شرایط فقط امکان واردات یک دستگاه خودرو را دارد.

واردات خودروهای نو و کارکرده با حداکثر پنج سال سن ساخت پیش‌بینی شده است. در دستورالعمل منتشرشده، خودروهای مدل ۲۰۲۱ به بعد مشمول شرایط فنی اعلام شده‌اند.

همچنین واردات خودروهای فرمان راست و برندهای آمریکایی در این رویه مجاز اعلام نشده است.

بنابراین، متقاضیان باید پیش از خرید، حمل یا پرداخت هزینه‌های گمرکی، مطمئن شوند که هم وضعیت اقامت و هم مشخصات خودرو با ضوابط مربوط مطابقت دارد.

شرط هفت‌گانه گمرک برای ترخیص خودروهای فاقد TSC چیست؟

یکی از مهم‌ترین چالش‌های واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج، تعیین ارزش گمرکی خودروهایی است که هنوز شناسه ارزش یا TSC ندارند.

این شناسه در بانک اطلاعات ارزش گمرک برای شناسایی و ارزش‌گذاری خودرو استفاده می‌شود و نبود آن می‌تواند تکمیل محاسبات حقوق ورودی و سایر وجوه قانونی را با مشکل مواجه کند.

براساس دستورالعمل جدید گمرک، برای خودروهای فاقد TSC که صاحبان آن‌ها پیش از اعلام نظر کارگروه ارزش‌گذاری درخواست ترخیص دارند، هفت شرط پیش‌بینی شده است.

مهم‌ترین مفاد این دستورالعمل شامل دریافت تعهد پرداخت مابه‌التفاوت احتمالی حقوق ورودی، ثبت هشدار ممنوعیت شماره‌گذاری تا تعیین تکلیف ارزش، خودداری از صدور اسناد نهایی مشخص‌شده در سامانه‌های گمرکی و اطلاع‌رسانی به پلیس امنیت اقتصادی درباره جابه‌جایی خودرو است.

همچنین گمرک اجرایی باید مشخصات خودرو را برای دفتر تعیین ارزش ارسال کند و روند پرونده تا تعیین تکلیف نهایی پیگیری شود.

پس از تصویب ارزش و ایجاد شناسه TSC، مابه‌التفاوت احتمالی وصول خواهد شد و سپس امکان تکمیل اسناد نهایی و اعلام موضوع به پلیس راهور فراهم می‌شود.

این سازوکار با هدف کاهش توقف طولانی‌مدت خودروها و درعین‌حال حفظ امکان وصول مطالبات دولت طراحی شده است.

آیا خودروهای ترخیص‌شده بدون شناسه TSC شماره‌گذاری می‌شوند؟

یکی از نکات بسیار مهم برای متقاضیان، تفاوت میان خروج مشروط خودرو از محوطه گمرکی و امکان شماره‌گذاری و تردد قانونی آن است.

بر اساس دستورالعمل گمرک، خروج مشروط خودروهای فاقد شناسه ارزش به معنای دریافت مجوز پلاک‌گذاری نیست.

تا زمانی که کارگروه مربوط ارزش نهایی خودرو را تعیین نکند، شناسه TSC صادر نشود و مبالغ قانونی تسویه نشده باشد، محدودیت ارسال اطلاعات برای شماره‌گذاری پابرجا خواهد ماند.

در بخشنامه ۲۰ مهر نیز اعلام شده بود اطلاعات اظهارنامه این خودروها تا تعیین نهایی ارزش و وصول حقوق ورودی، مالیات و عوارض متعلقه برای شماره‌گذاری ارسال نخواهد شد.

بنابراین، فردی که خودروی خود را از گمرک تحویل می‌گیرد، نباید تصور کند تمام مراحل اداری پایان یافته است.

در واقع، تسهیل جابه‌جایی و نگهداری خودرو با امکان استفاده قانونی از آن در معابر عمومی دو موضوع متفاوت هستند.

حقوق ورودی خودروهای ایرانیان مقیم خارج چگونه محاسبه می‌شود؟

یکی دیگر از مسائل مهم، هزینه نهایی واردات خودرو است.

حقوق ورودی خودرو بر اساس مقررات مربوط و ویژگی‌هایی مانند نوع پیشرانه و حجم موتور تعیین می‌شود. همچنین ارزش گمرکی مبنای محاسبه وجوه قانونی قرار می‌گیرد.

براساس اطلاع‌رسانی سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در دبی، برای خودروهای بنزینی مشمول این رویه، نرخ‌های حقوق ورودی متناسب با حجم موتور در بازه ۱۱۰ تا ۱۶۵ درصد اعلام شده است.

برای خودروهای برقی، هیبریدی و پلاگین هیبریدی نیز نرخ ۱۰۰ درصد در اطلاعیه مربوط آمده است.

البته درصد حقوق ورودی به‌تنهایی بیانگر تمام هزینه‌های واردات نیست.

هزینه خرید خودرو، حمل بین‌المللی، بیمه، خدمات گمرکی، مالیات و عوارض قانونی و هزینه‌های شماره‌گذاری نیز باید در محاسبه قیمت تمام‌شده لحاظ شوند.

از سوی دیگر، ممکن است ارزش نهایی تعیین‌شده توسط کارگروه با ارزش اظهارشده واردکننده تفاوت داشته باشد.

در چنین شرایطی، تعهد پرداخت مابه‌التفاوت می‌تواند هزینه نهایی واردات را افزایش دهد.

واردات بدون انتقال ارز؛ فرصت اقتصادی یا چالش برای بازار ارز؟

یکی از ویژگی‌های رویه واردات خودرو ایرانیان مقیم خارج، امکان استفاده از ارز در اختیار متقاضی و ثبت سفارش بدون انتقال ارز از منابع بانکی داخلی است.

این سازوکار می‌تواند از نظر تأمین ارز با واردات متکی بر تخصیص منابع بانک مرکزی تفاوت داشته باشد.

بااین‌حال، اصطلاح «بدون انتقال ارز» به‌تنهایی روشن نمی‌کند منابع مالی دقیقاً از چه محلی تأمین شده‌اند.

برای مثال، استفاده از دارایی‌های ارزی موجود در خارج از کشور با خرید ارز در بازار داخلی و انتقال آن به خارج، آثار اقتصادی یکسانی ندارد.

همین موضوع سبب شده سیاست تأمین ارز خودروهای وارداتی در هفته‌های اخیر محل بحث باشد. گزارش تسنیم در ۲۲ مهر نیز به ابهام‌های موجود درباره تفاوت رویه واردات با ارز شخصی و سایر روش‌های ثبت سفارش اشاره کرده بود.

از منظر سیاست‌گذاری، شفافیت منشأ ارز می‌تواند هم به مدیریت تقاضای ارزی کمک کند و هم احتمال استفاده غیرمتعارف از مجوزهای وارداتی را کاهش دهد.

بااین‌حال، نباید بدون مدارک مشخص، تمام واردات خودرو با منابع شخصی را معادل خروج سرمایه از کشور دانست.

تأثیر واردات خودروهای ایرانیان مقیم خارج بر قیمت بازار چیست؟

تداوم واردات خودرو در این قالب می‌تواند عرضه برخی مدل‌های خارجی را افزایش دهد، اما تأثیر آن بر قیمت خودرو در بازار ایران به چند عامل وابسته است.

نخستین عامل، تعداد خودروهایی است که در نهایت مراحل واردات و شماره‌گذاری را با موفقیت طی می‌کنند.

اگر تعداد خودروهای واردشده محدود باشد، تأثیر آن بر میانگین قیمت بازار احتمالاً گسترده نخواهد بود.

عامل دوم، نوع خودروهای وارداتی است. ورود خودروهای گران‌قیمت و خاص ممکن است بیشتر بر بازار خودروهای لوکس تأثیر بگذارد تا خودروهای اقتصادی داخلی.

عامل سوم، هزینه تمام‌شده واردات است. بالا بودن حقوق ورودی و هزینه‌های جانبی می‌تواند فاصله قیمت خارجی و داخلی خودرو را حفظ کند.

همچنین تا زمانی که خودرو شماره‌گذاری نشده باشد، نمی‌توان آن را معادل عرضه یک خودروی آماده استفاده در بازار مصرف تلقی کرد.

بنابراین، ابلاغ مهلت جدید به‌تنهایی نشانه کاهش قطعی قیمت خودروهای خارجی در ماه‌های آینده نیست.

متقاضیان برای واردات خودرو تا پایان ۱۴۰۵ چه اقداماتی انجام دهند؟

مهم‌ترین موضوع برای متقاضیان، مدیریت زمان است.

فرایند واردات ممکن است شامل تأیید وضعیت اقامت، بررسی مالکیت خودرو، ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت، انجام تشریفات حمل و گمرک و تعیین تکلیف ارزش و حقوق ورودی باشد.

متقاضیانی که خودروی آن‌ها هنوز شناسه TSC ندارد، باید احتمال طولانی شدن بررسی ارزش‌گذاری را نیز در برنامه‌ریزی خود لحاظ کنند.

سامانه جامع تجارت به نشانی ntsw.ir مسیر رسمی پیگیری امور ثبت سفارش است و اطلاعات مربوط به ضوابط اجرایی نیز باید از مراجع مسئول بررسی شود.

سرکنسولگری ایران در دبی نیز درباره تبلیغات واسطه‌ها و ادعاهای مربوط به دریافت تأییدیه خارج از مسیر رسمی هشدار داده و از متقاضیان خواسته است از پرداخت وجه به اشخاص غیرمسئول خودداری کنند.

آیا مهلت واردات خودرو در سال ۱۴۰۶ تمدید می‌شود؟

در حال حاضر، ابلاغیه مورد بررسی تنها امکان تکمیل مراحل واردات خودروهای مشمول را تا پایان سال ۱۴۰۵ مشخص کرده است.

هیچ تضمینی وجود ندارد که این فرصت پس از پایان سال جاری با همین ضوابط تمدید شود.

ادامه اجرای طرح در سال ۱۴۰۶ به مقررات بودجه‌ای، تصمیم‌های دولت و ابلاغیه‌های جدید دستگاه‌های مسئول بستگی خواهد داشت.

بنابراین، متقاضیان نباید برنامه واردات خود را بر پایه تمدید احتمالی و اعلام‌نشده تنظیم کنند.

جمع‌بندی؛ واردات خودرو آزاد است، اما شماره‌گذاری همچنان شرط دارد

ابلاغیه جدید سازمان توسعه تجارت و گمرک ایران، تکلیف زمانی واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور را روشن کرده است.

براساس این تصمیم، ثبت سفارش، اظهار گمرکی و ترخیص قطعی خودروهای سواری شخصی واجد شرایط باید تا پایان وقت اداری سال ۱۴۰۵ به سرانجام برسد.

مهم‌ترین نکته این است که ادامه امکان واردات با رفع محدودیت شماره‌گذاری خودروهای فاقد شناسه ارزش TSC یکسان نیست. این خودروها همچنان باید مراحل ارزش‌گذاری و تسویه حقوق ورودی را پشت سر بگذارند.

در کوتاه‌مدت، اجرای صحیح بخشنامه می‌تواند از بلاتکلیفی برخی پرونده‌ها بکاهد؛ اما میزان موفقیت آن به هماهنگی میان وزارت صمت، سازمان توسعه تجارت، بانک مرکزی، گمرک و پلیس راهور وابسته است.

برای بازار خودرو نیز اثر نهایی این تصمیم زمانی روشن‌تر خواهد شد که آمار ثبت سفارش‌های تکمیل‌شده، ترخیص قطعی و شماره‌گذاری خودروهای مشمول منتشر شود.