گوشت قرمز ارزان می‌شود؟ تولید در آستانه ۶۰ هزار تن؛ گوسفند زنده تا ۷۲۰ هزار تومان
بازار دام در مهرماه وارد شرایط متفاوتی نسبت به پایان تابستان شده است. منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، می‌گوید از ابتدای مهر عرضه دام بیش از پیش‌بینی‌ها بوده و گوسفند، بز، گوساله، گاو و حتی گاومیش با حجم مناسبی وارد بازار شده‌اند.
همزمان گزارش‌های مربوط به زایش‌های پاییزه نیز امیدوارکننده توصیف می‌شود. اضافه شدن دام‌های تازه‌متولدشده باعث شده برخی دامداران برای سبک کردن گله، دام‌های سنگین یا مازاد خود را به بازار بفرستند.
پوریان پیش‌بینی کرده در صورت ادامه این روند، تولید ماهانه گوشت قرمز می‌تواند به حوالی ۶۰ هزار تن برسد؛ سطحی که به گفته او برای پوشش نیاز داخلی کافی خواهد بود. همین مقام در ابتدای مهر نیز نیاز ماهانه بازار گوشت گرم را حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تن برآورد کرده و از احتمال افزایش عرضه پاییزه به ۵۵ تا ۶۰ هزار تن سخن گفته بود.
جدول قیمت دام زنده و گوشت در مهر ۱۴۰۵
| نوع دام یا محصول | قیمت / مقدار |
|---|---|
| بره کشتاری زنده | ۶۸۰ تا ۷۲۰ هزار تومان به ازای هر کیلو |
| میش زنده | ۴۸۰ تا ۵۲۰ هزار تومان |
| دام سنگین بالای ۶۵۰ کیلو | حدود ۵۲۰ تا ۵۶۰ هزار تومان |
| بیشترین نرخ گوسفند در بازار ۱۵ مهر | ۷۰۹ هزار تومان |
| کمترین نرخ گوسفند در بازار ۱۵ مهر | ۶۹۹ هزار و ۵۰۰ تومان |
| بیشترین نرخ گوساله در بازار ۱۵ مهر | ۷۱۵ هزار تومان |
| کمترین نرخ گوساله در بازار ۱۵ مهر | ۶۶۵ هزار تومان |
| هدف تولید ماهانه گوشت قرمز | حدود ۶۰ هزار تن |
| تولید مورد انتظار نیمه دوم سال | حدود ۵۰ تا ۵۳ هزار تن در ماه |
داده‌های اتحادیه سراسری صنعت دامپروران برای چهارشنبه ۱۵ مهر نشان می‌دهد گوسفند در استان‌های مختلف بین حدود ۶۹۹ هزار و ۵۰۰ تا ۷۰۹ هزار تومان معامله می‌شود و قیمت گوساله نیز از حدود ۶۶۵ هزار تا ۷۱۵ هزار تومان متغیر است. این اختلاف با نرخ ۵۲۰ تا ۵۶۰ هزار تومانی مورد اشاره پوریان برای برخی گوساله‌های بسیار سنگین، لزوماً تناقض نیست؛ وزن، کیفیت، نژاد و بازده لاشه در قیمت دام اثر مستقیم دارد.
عرضه زیاد شد؛ چرا گوشت هنوز بالای ۲ میلیون تومان است؟
مهم‌ترین سؤال بازار همین است.
اگر دام کشتاری به اندازه کافی وجود دارد و تولید نیز در حال افزایش است، چرا مصرف‌کننده هنوز برای برخی قطعات گوشت بیش از دو میلیون تومان پرداخت می‌کند؟
بررسی قیمت‌های بازار در مهر نشان می‌دهد این فاصله واقعی است. برای نمونه در دهم مهر، قیمت هر کیلو ماهیچه گوسفندی حدود ۲ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان، ماهیچه گوساله ۲ میلیون و ۲۶۰ هزار تومان و راسته با استخوان گوسفندی یک میلیون و ۷۶۵ هزار تومان گزارش شده بود.
بنابراین افزایش عرضه دام هنوز به همان نسبت به کاهش قیمت مصرف‌کننده تبدیل نشده است.
علت را باید در زنجیره میان دامداری و قصابی جست‌وجو کرد. هزینه کشتار، حمل‌ونقل، سردخانه، افت لاشه، تفکیک قطعات، اجاره واحد صنفی و حاشیه‌های توزیع همگی به قیمت نهایی اضافه می‌شوند. علاوه بر این، هر کیلو دام زنده معادل یک کیلو گوشت قابل فروش نیست و بخشی از وزن دام در فرآیند کشتار و تفکیک از چرخه گوشت خالص خارج می‌شود.
با این حال، فاصله بسیار زیاد میان قیمت دام زنده و برخی نرخ‌های خرده‌فروشی همچنان جای بررسی دارد و افزایش عرضه در صورتی که به رقابت بیشتر میان عرضه‌کنندگان منجر شود، می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد.
آمار رسمی کشتارگاه‌ها چه می‌گوید؟
یک نکته مهم در تحلیل ادعای تولید ۶۰ هزار تنی وجود دارد.
مرکز آمار ایران اعلام کرده در تیرماه امسال ۳۷ هزار و ۳۱۲ تن گوشت قرمز در کشتارگاه‌های رسمی کشور عرضه شده که نسبت به تیر سال قبل شش درصد کمتر بوده است. در مرداد نیز میزان عرضه رسمی به ۳۷ هزار و ۷۱۹ تن رسید و نسبت به مرداد سال قبل ۱۱ درصد کاهش داشت.
این اعداد پایین‌تر از رقم ۴۷ تا ۴۸ هزار تن میانگین ماهانه مورد اشاره رئیس شورای تأمین دام است.
البته دو آمار الزاماً یک مفهوم را اندازه نمی‌گیرند؛ داده مرکز آمار به گوشت عرضه‌شده در کشتارگاه‌های رسمی مربوط است، در حالی که برآورد فعالان صنعت ممکن است دامنه بزرگ‌تری از تولید و کشتار را پوشش دهد. با این حال، رسیدن واقعی به سطح ۶۰ هزار تن باید در آمارهای ماه‌های پاییز نیز قابل مشاهده باشد.
اگر آمار رسمی شهریور، مهر و آبان افزایش محسوسی نشان دهد، می‌توان گفت موج عرضه مورد انتظار واقعاً وارد بازار شده است.
زایش‌های پاییزه می‌تواند ورق بازار را برگرداند
بخش مهمی از خوش‌بینی تولیدکنندگان به شرایط زایش دام برمی‌گردد.
با ورود دام‌های تازه به گله‌ها، دامدار برای جلوگیری از افزایش بیش از حد جمعیت و هزینه خوراک، بخشی از دام‌های سنگین‌تر را روانه بازار می‌کند. این فرآیند در کوتاه‌مدت عرضه دام کشتاری را بالا می‌برد.
از سوی دیگر افزایش تولید یونجه نیز می‌تواند فشار هزینه‌ای دامداری‌ها را کاهش دهد. خوراک یکی از سنگین‌ترین اقلام هزینه تولید دام است و ثبات قیمت علوفه، در صورت تداوم، می‌تواند انگیزه نگهداری و پرواربندی را افزایش دهد.
اما باید توجه داشت که وضعیت مراتع، قیمت نهاده‌های مکمل، هزینه حمل و سرمایه در گردش همچنان برای دامداران اهمیت دارد. بنابراین افزایش تولید یونجه به‌تنهایی تمام فشار هزینه‌ای را از بین نمی‌برد.
آیا قیمت گوشت قرمز پایین می‌آید؟
اگر تولید واقعاً از محدوده ۴۷ تا ۵۰ هزار تن به سمت ۶۰ هزار تن در ماه حرکت کند، از نظر عرضه زمینه کاهش یا دست‌کم توقف افزایش قیمت فراهم می‌شود.
اما سناریوی کاهش قیمت گوشت سه شرط دارد: افزایش دام کشتاری باید پایدار باشد، هزینه خوراک و حمل دوباره جهش نکند و افزایش عرضه در دام زنده واقعاً به بازار خرده‌فروشی منتقل شود.
در کوتاه‌مدت احتمال ثبات یا کاهش محدود قیمت بیشتر از سقوط شدید قیمت‌هاست؛ زیرا قیمت گوشت علاوه بر تولید، تحت تأثیر تورم عمومی و هزینه‌های توزیع نیز قرار دارد.
از طرف دیگر بازار امروز نشان می‌دهد قیمت گوسفند زنده نسبت به روز قبل ثابت مانده است و همین ثبات می‌تواند نخستین نشانه توقف موج افزایشی شهریور باشد.
واردات گوشت متوقف می‌شود؟
پوریان معتقد است تولید داخل ظرفیت پوشش عمده نیاز کشور را دارد و واردات باید بیشتر نقش مکمل داشته باشد. او سهمی حدود ۲۰ درصد را برای گوشت منجمد وارداتی مناسب دانسته است؛ به‌خصوص برای صنایع فرآورده‌های گوشتی، رستوران‌ها و مصارف عمده.
این رقم در حال حاضر یک دیدگاه پیشنهادی از سوی رئیس شورای تأمین دام است و نباید آن را سهمیه یا سیاست قطعی رسمی دولت تلقی کرد.
در ابتدای مهر نیز قیمت گوشت گوساله منجمد وارداتی حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و گوشت گوسفندی منجمد حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان اعلام شده بود.
اگر تولید داخل افزایش یابد، واردات می‌تواند بیشتر برای کنترل شوک‌های کوتاه‌مدت و مصارف عمده استفاده شود؛ اما کاهش شدید واردات در شرایطی که عرضه داخلی هنوز به ۶۰ هزار تن تثبیت نشده، ممکن است دوباره قیمت‌ها را تحت فشار قرار دهد.
گوشت ۲ میلیونی ارزان می‌شود؟
بازار پاییز در نقطه حساسی قرار دارد. افزایش عرضه دام، زایش مناسب و بهبود تولید علوفه سه عامل مثبت برای تولیدکنندگان هستند و می‌توانند مانع جهش تازه قیمت شوند.
اما فاصله دام زنده ۶۸۰ تا ۷۲۰ هزار تومانی با گوشت بیش از دو میلیون تومانی نشان می‌دهد مشکل بازار فقط «کمبود دام» نیست. بخش بزرگی از معادله در هزینه‌های پس از تولید و نحوه توزیع شکل می‌گیرد.
اگر وعده تولید ماهانه نزدیک ۶۰ هزار تن در آمار پاییز محقق شود، انتظار کاهش فشار قیمتی منطقی است؛ اما برای اینکه مصرف‌کننده این افزایش عرضه را در قبض خرید خود احساس کند، باید فاصله مزرعه تا بازار نیز کوتاه‌تر و شفاف‌تر شود.
در نتیجه، احتمال آرام‌تر شدن بازار گوشت در نیمه دوم سال افزایش یافته است، اما برای اعلام پایان گرانی هنوز زود است؛ آزمون واقعی زمانی خواهد بود که عرضه بیشتر دام، قیمت گوشت پشت ویترین قصابی‌ها را نیز پایین بیاورد.