قیمت مرغ امروز ۳۱ مرداد ۱۴۰۵؛ مرغ گرم ۳۳۰ هزار تومان ماند، چرا مرغدار زیان میدهد؟
بازار مرغ در هفته پایانی مرداد یکی از نمونههای روشن تناقض میان شرایط مصرفکننده و تولیدکننده است. از یک طرف، برخلاف نگرانیهای ابتدای ماه، کمبود محسوسی در عرضه دیده نمیشود و مرغ گرم در بسیاری از گزارشهای بازار در کانال ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان قرار گرفته است. از سوی دیگر، فعالان صنعت طیور میگویند هزینههای تولید به اندازهای افزایش یافته که همین قیمت، سود مناسبی برای مرغدار باقی نمیگذارد.
مهدی یوسفخانی نرخ هر کیلو ران مرغ را حدود ۳۳۰ هزار تومان، سینه را ۶۵۰ هزار تومان و فیله را ۷۰۰ هزار تومان اعلام کرده و معتقد است با توجه به شرایط مناسب تولید و مازاد عرضه نسبت به تقاضا، در کوتاهمدت نباید انتظار جهش جدی قیمت مرغ را داشت.
قیمت مرغ امروز؛ مرغ زنده ۲۱۰ هزار تومان
براساس ارقام اعلامشده از بازار، جدول تقریبی قیمتها به این شکل است:
| محصول | قیمت هر کیلو |
|---|---|
| مرغ زنده | ۲۱۰ هزار تومان |
| مرغ گرم | ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان |
| ران مرغ | ۳۳۰ هزار تومان |
| سینه مرغ | ۶۵۰ هزار تومان |
| فیله مرغ | ۷۰۰ هزار تومان |
دادههای تخصصی بازار طیور نیز نشان میدهد در ۲۹ مرداد میانگین قیمت مرغ زنده تهران ۲۱۰ هزار تومان بوده است. در ۳۰ مرداد نیز گزارش انجمن صنفی کشتارگاههای آذربایجان غربی همین نرخ ۲۱۰ هزار تومانی را برای مرغ زنده ثبت کرده است؛ بنابراین قیمت مرغ زنده در روزهای پایانی مرداد در بخش مهمی از بازار حول همین محدوده تثبیت شده است.
در خردهفروشی اما دامنه قیمت میتواند با توجه به محل فروش، وزن، نوع بستهبندی و قطعهبندی متفاوت باشد. برای نمونه، گزارش ۲۶ مرداد نیز مرغ زنده را ۲۱۰ تا ۲۲۰ هزار تومان و مرغ گرم را ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان اعلام کرده بود.
چرا مرغدار با قیمت ۲۱۰ هزار تومان زیان میکند؟
نکته اصلی صحبتهای یوسفخانی فاصله میان قیمت بازار و قیمت اقتصادی مورد انتظار تولیدکننده است.
او قیمت منطقی مرغ زنده را حدود ۲۵۰ هزار تومان میداند. با این حساب، فروش مرغ زنده با نرخ ۲۱۰ هزار تومان یعنی مرغدار محصول خود را تقریباً ۴۰ هزار تومان یا ۱۶ درصد پایینتر از این سطح عرضه میکند.
در مرغ گرم نیز فاصله قابل توجه است. اگر قیمت منطقی ۳۸۰ هزار تومان را مبنا قرار دهیم، مرغ ۳۲۰ هزار تومانی حدود ۶۰ هزار تومان و مرغ ۳۳۰ هزار تومانی حدود ۵۰ هزار تومان پایینتر است؛ یعنی فاصلهای تقریبی بین ۱۳ تا ۱۶ درصد.
البته عبارت «قیمت منطقی» به معنای نرخ الزامآور رسمی نیست؛ بلکه برآورد فعالان صنفی از قیمتی است که هزینه تولید و حاشیه معقول زنجیره را پوشش دهد.
این مسئله پیش از این نیز مطرح شده بود. تسنیم در خرداد گزارش کرده بود وقتی مرغ زنده حدود ۲۴۰ هزار تومان و مرغ گرم ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان معامله میشد، نرخ ارشادی مرغ گرم ۳۸۰ هزار تومان عنوان میشد.
چگونه قیمت مرغ پایین ماند؟
پاسخ کوتاه، افزایش عرضه و ضعف تقاضا است.
فعالان صنعت مرغ در ماههای اخیر بارها از کاهش قدرت خرید خانوار بهعنوان یکی از مهمترین متغیرهای بازار نام بردهاند. تسنیم در تیرماه گزارش کرده بود پس از تغییر سیاست ارزی، مشکل اصلی زنجیره طیور از تأمین نهاده به سمت کاهش تقاضا و افت توان خرید مصرفکنندگان تغییر کرده است.
در چنین بازاری حتی اگر هزینه تولید افزایش پیدا کند، تولیدکننده الزاماً نمیتواند تمام افزایش هزینه را به مصرفکننده منتقل کند. اگر قیمت بیش از حد بالا برود، حجم خرید خانوار کاهش مییابد و مرغ روی دست کشتارگاه و شبکه توزیع باقی میماند.
همین وضعیت میتواند قیمت را در سطحی پایینتر از هزینه مطلوب تولید تثبیت کند؛ تعادلی که برای مصرفکننده در کوتاهمدت مطلوب، اما برای مرغدار ناپایدار است.
مازاد تولید چقدر جدی است؟
نشانههای مازاد عرضه فقط در اظهارات فعالان صنفی دیده نمیشود. شرکت پشتیبانی امور دام و سازمانهای جهاد کشاورزی در برخی استانها طی ماههای اخیر وارد خرید حمایتی مرغ مازاد شدهاند.
برای نمونه، در آذربایجان شرقی تا اواخر تیر ۱۰۴۵ تن مرغ مازاد در قالب برنامه تنظیم بازار خریداری شد. هدف این سیاست جلوگیری از سقوط شدید قیمت در زمان افزایش تولید و همچنین تقویت ذخایر راهبردی اعلام شده است.
بنابراین پایین ماندن قیمت مرغ را نمیتوان صرفاً حاصل کنترل بازار دانست؛ بخشی از آن نتیجه رقابت میان عرضهکنندگان در بازاری است که مصرفکننده توان جذب تمام تولید را ندارد.
نیاز روزانه تهران ۱۸۰۰ تن است؟
یوسفخانی نیاز روزانه مرغ استان تهران را حدود ۱۸۰۰ تن اعلام کرده است. با این حال برآوردهای مختلف بسته به فصل و مناسبتها متفاوت است.
مسئولان تنظیم بازار تهران پیشتر نیاز معمول روزانه را حدود ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ تن اعلام کرده و گفته بودند در مناسبتهای خاص مصرف افزایش مییابد.
بنابراین عدد ۱۸۰۰ تن را میتوان نزدیک به سقف نیاز تهران در دورههای پرمصرف دانست، نه الزاماً مصرف ثابت هر روز سال.
مسئله مهم این است که در شرایط فعلی هیچ نشانه جدی از کمبود عرضه مشاهده نمیشود و حتی در برخی مقاطع مرغ مازاد به سمت انجماد و ذخیرهسازی هدایت شده است.
هزینه تولید چرا بالا مانده است؟
اگر عرضه زیاد است، این پرسش مطرح میشود که چرا مرغدار با قیمت ۲۱۰ هزار تومان همچنان زیان میکند؟
یکی از مهمترین دلایل، افزایش قیمت نهادهها و سرمایه در گردش است. مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی گفته بود پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت نهادههایی مانند ذرت و کنجاله سویا چهار تا پنج برابر افزایش یافت و واحدهای کوچک با مشکل جدی نقدینگی مواجه شدند.
صنعت طیور همچنین وابستگی بالایی به نهادههای وارداتی دارد. فعالان این صنعت سهم نهادههای وارداتی را بیش از ۸۵ درصد عنوان کردهاند؛ موضوعی که باعث میشود تغییرات ارز و هزینه واردات مستقیماً روی قیمت تمامشده مرغ اثر بگذارد.
بنابراین افزایش تولید لزوماً به معنای کاهش هزینه تولید نیست. مرغدار ممکن است ذرت، سویا، جوجه، دارو، انرژی و سایر نهادهها را گران بخرد، اما هنگام عرضه به دلیل ضعف تقاضا مجبور شود مرغ را ارزانتر بفروشد.
آیا قیمت مرغ دوباره به ۳۸۰ هزار تومان میرسد؟
در ابتدای مرداد برخی فعالان بازار انتظار داشتند قیمت مرغ گرم در نیمه دوم ماه به محدوده ۳۶۰ تا ۳۸۰ هزار تومان برسد. اما این سناریو تاکنون بهصورت پایدار محقق نشده است. در ۱۵ مرداد مرغ گرم حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰ هزار تومان و در ۲۶ مرداد حدود ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان گزارش شد.
در نتیجه، افزایش تولید و ضعف تقاضا فعلاً اجازه نداده قیمت در سطح مورد انتظار تولیدکنندگان تثبیت شود.
اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، احتمال جهش شدید کوتاهمدت پایین است. اما خطر اصلی برای ماههای بعد شکل میگیرد: اگر مرغداران به دلیل زیان، جوجهریزی را کاهش دهند، مازاد فعلی میتواند با یک فاصله زمانی به کمبود عرضه تبدیل شود.
این همان چرخهای است که بازار مرغ بارها تجربه کرده است؛ قیمت پایین، زیان مرغدار، کاهش تولید و سپس جهش دوباره قیمت.
مرغ برای مردم ارزان است یا همچنان گران؟
عبارت «شرایط مساعد برای مصرفکننده» باید با احتیاط تفسیر شود.
مرغ گرم ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومانی نسبت به قیمت منطقی مورد نظر تولیدکننده پایینتر است، اما این به معنی ارزان بودن آن برای خانوار نیست. افت قدرت خرید دقیقاً یکی از دلایلی است که تقاضا را محدود کرده است. بنابراین بازار اکنون در وضعیتی قرار دارد که مصرفکننده قیمت را بالا میبیند و تولیدکننده همان قیمت را پایین میداند.
این تناقض مهمترین ویژگی بازار مرغ در پایان مرداد است.
از یک طرف، مرغ زنده ۲۱۰ هزار تومانی و عرضه فراوان مانع رشد قیمت شده؛ از طرف دیگر، مرغداری که قیمت مطلوب خود را ۲۵۰ هزار تومان میداند، در هر کیلو با شکاف بزرگی روبهروست.
در نتیجه، ثبات فعلی قیمت مرغ بیش از آنکه نشانه تعادل پایدار باشد، حاصل برخورد دو فشار است: مازاد تولید از یک سو و کاهش قدرت خرید مردم از سوی دیگر. اگر زیان مرغداران طولانی شود، همین آرامش قیمتی میتواند در ماههای بعد با کاهش جوجهریزی و محدود شدن عرضه به چالش کشیده شود.
