۱۶/مرداد/۱۴۰۵ ۱۶:۳۲ Friday - 2026 07 August
۱۴۰۵/۰۵/۱۶ ۱۲:۲۲

چرا گوشت ارزان نمی‌شود؟ راز ماندگاری قیمت‌های بالا با وجود افت ۳۰ درصدی قیمت دام

گوشت
بازار گوشت قرمز ایران در مرداد ۱۴۰۵ با یک تناقض جدی روبه‌رو است؛ در حالی که فعالان صنعت دام از کاهش حدود ۳۰ درصدی قیمت دام زنده نسبت به عید قربان خبر می‌دهند، قیمت گوشت در خرده‌فروشی‌ها همچنان در سطوح بالا باقی مانده و خانوارها اثر محسوسی از این کاهش احساس نمی‌کنند. بررسی روند قیمت‌ها نیز نشان می‌دهد بهای گوشت قرمز طی بیش از دو دهه بیش از ۱۵۰ برابر افزایش یافته است؛ موضوعی که علاوه بر تورم، به ضعف ساختار توزیع، رشد هزینه‌های تولید و سهم بالای واسطه‌ها بازمی‌گردد. کارشناسان معتقدند تا زمانی که زنجیره عرضه اصلاح نشود، کاهش قیمت دام زنده به سفره مردم نخواهد رسید.
کد خبر: ۲۳۸۴۹۶
تیتر یک اقتصاد |

نگاهی به روند تاریخی قیمت گوشت قرمز نشان می‌دهد این محصول طی دو دهه گذشته یکی از بیشترین رشدهای قیمتی را در میان کالاهای اساسی تجربه کرده است.

آمارهای موجود نشان می‌دهد هر کیلوگرم گوشت قرمز در سال ۱۳۸۳ حدود ۴ هزار و ۳۰۰ تومان قیمت داشت. این رقم در سال ۱۳۸۸ به حدود ۱۳ هزار تومان، در سال ۱۳۹۳ به ۳۲ هزار تومان، در سال ۱۳۹۸ به ۸۶ هزار تومان و در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱۳۰ هزار تومان رسید.

اما جهش اصلی از سال ۱۴۰۱ آغاز شد. قیمت گوشت در سال ۱۴۰۱ به حدود ۲۲۰ هزار تومان، در سال ۱۴۰۲ به حدود ۵۳۰ هزار تومان و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۶۶۵ هزار تومان رسید. در سال ۱۴۰۴ نیز قیمت‌ها در محدوده یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و حتی بالاتر تثبیت شد و تا مرداد ۱۴۰۵ نیز با وجود نوسان‌های مقطعی، همچنان فاصله زیادی با توان خرید بخش بزرگی از خانوارها دارد.

در مجموع، قیمت گوشت نسبت به سال ۱۳۸۳ بیش از ۱۵۰ برابر افزایش یافته؛ رشدی که با افزایش درآمد بسیاری از خانوارها همخوانی نداشته و به کاهش محسوس مصرف سرانه گوشت قرمز منجر شده است.

دام ارزان شده، اما گوشت نه

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های این روزهای بازار این است که چرا با کاهش قیمت دام زنده، قیمت گوشت کاهش پیدا نمی‌کند؟

افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، اعلام کرده است که قیمت دام زنده نسبت به عید قربان حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. به گفته او، افزایش عرضه دام، خشکسالی، افت کیفیت مراتع، مشکلات نقدینگی دامداران و محدودیت صادرات از مهم‌ترین دلایل کاهش قیمت دام زنده بوده‌اند.

به گفته وی، بسیاری از دامداران به دلیل افزایش هزینه نگهداری، ناچار شده‌اند دام‌های خود را زودتر از موعد روانه بازار کنند؛ موضوعی که باعث افزایش عرضه و کاهش قیمت دام شده است. با این حال، سود این کاهش قیمت در حلقه‌های بعدی زنجیره توزیع از بین می‌رود و مصرف‌کننده عملاً بهره‌ای از آن نمی‌برد.

چرا کاهش قیمت دام به مصرف‌کننده منتقل نمی‌شود؟

کارشناسان اقتصاد کشاورزی معتقدند قیمت دام زنده تنها بخشی از هزینه نهایی تولید گوشت را تشکیل می‌دهد.

پس از خرید دام، هزینه‌های متعددی به قیمت محصول اضافه می‌شود؛ از جمله:

  • هزینه کشتار و فرآوری
  • بسته‌بندی و استانداردسازی
  • حمل‌ونقل و لجستیک
  • نگهداری در سردخانه
  • مالیات و هزینه‌های جانبی
  • سود عمده‌فروشان و خرده‌فروشان
  • حضور واسطه‌های متعدد در زنجیره توزیع

در نتیجه، حتی اگر قیمت دام زنده کاهش یابد، سهم این کاهش در قیمت نهایی گوشت ممکن است بسیار محدود باشد.

از سوی دیگر، افزایش قیمت نهاده‌های دامی، هزینه انرژی، دستمزد نیروی کار و هزینه‌های حمل‌ونقل نیز همچنان فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند؛ عاملی که مانع کاهش محسوس قیمت در بازار مصرف می‌شود.

واسطه‌ها؛ حلقه گمشده بازار گوشت

بسیاری از فعالان صنعت دام، ساختار توزیع را مهم‌ترین عامل اختلاف قیمت میان دامداری و فروشگاه می‌دانند.

در بسیاری از موارد، دام با قیمتی بسیار پایین‌تر از نرخ گوشت در فروشگاه‌ها معامله می‌شود، اما فاصله میان تولیدکننده و مصرف‌کننده توسط واسطه‌های متعدد پر می‌شود.

نبود سامانه شفاف قیمت‌گذاری، ضعف عرضه مستقیم و تعدد حلقه‌های واسطه‌گری موجب شده کاهش قیمت در مبدأ، به کاهش قیمت در مقصد منجر نشود.

همین مسئله باعث شده دامدار از کاهش قیمت زیان ببیند و مصرف‌کننده نیز همچنان گوشت را با قیمت بالا خریداری کند.

تجربه کشورهای همسایه چه می‌گوید؟

بررسی بازار گوشت در برخی کشورهای منطقه نشان می‌دهد فاصله قیمت دام زنده تا گوشت مصرفی در ایران بیش از بسیاری از کشورهاست.

در ترکیه دولت با توسعه فروشگاه‌های زنجیره‌ای، عرضه مستقیم و نظارت مستمر بر بازار، تلاش کرده فاصله قیمت تولید تا مصرف را کاهش دهد.

در آذربایجان و قزاقستان نیز تعاونی‌های دامداری و کشتارگاه‌های صنعتی نقش مهمی در کوتاه شدن زنجیره توزیع ایفا می‌کنند و کاهش قیمت دام با سرعت بیشتری به بازار مصرف منتقل می‌شود.

در کشورهای صادرکننده بزرگی مانند برزیل، استرالیا و نیوزیلند نیز رقابت بالا، شفافیت بازار و حذف واسطه‌های غیرضروری باعث شده تغییرات قیمت دام زنده در مدت کوتاهی بر قیمت گوشت اثر بگذارد.

کاهش مصرف گوشت؛ زنگ خطر برای امنیت غذایی

یکی از مهم‌ترین پیامدهای رشد قیمت گوشت، کاهش مصرف سرانه این محصول در میان خانوارهای ایرانی است.

در سال‌های اخیر بسیاری از خانواده‌ها به دلیل کاهش قدرت خرید، مصرف گوشت قرمز را محدود کرده یا آن را با منابع پروتئینی ارزان‌تر مانند مرغ، تخم‌مرغ و حبوبات جایگزین کرده‌اند.

کارشناسان هشدار می‌دهند تداوم این روند می‌تواند در بلندمدت بر کیفیت تغذیه، سلامت عمومی و امنیت غذایی کشور اثرگذار باشد؛ به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و اقشار کم‌درآمد که دسترسی آنها به پروتئین حیوانی بیش از گذشته محدود شده است.

راهکارهای پیشنهادی برای کاهش قیمت گوشت

کارشناسان و فعالان صنعت دامپروری معتقدند اصلاح بازار گوشت نیازمند اجرای هم‌زمان چند سیاست است.

مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی عبارت‌اند از:

  • حذف واسطه‌های غیرضروری در زنجیره توزیع
  • توسعه عرضه مستقیم دام و گوشت
  • حمایت هدفمند از دامداران
  • تأمین پایدار نهاده‌های دامی با قیمت مناسب
  • تسهیل صادرات در زمان مازاد تولید
  • ایجاد سامانه شفاف رصد قیمت از دامداری تا فروشگاه
  • افزایش بهره‌وری واحدهای دامداری
  • تقویت نظارت بر شبکه توزیع

به اعتقاد کارشناسان، تنها با اجرای مجموعه‌ای از این اقدامات می‌توان فاصله قیمت تولید تا مصرف را کاهش داد و اثر کاهش قیمت دام زنده را به بازار خرده‌فروشی منتقل کرد.

جمع‌بندی؛ چرا سفره مردم هنوز ارزان نشده است؟

بازار گوشت قرمز امروز با یک واقعیت متناقض روبه‌روست؛ دامداران از افت قیمت دام و کاهش سود تولید سخن می‌گویند، اما مصرف‌کنندگان همچنان گوشت را با قیمت‌های بالا خریداری می‌کنند.

این شکاف نشان می‌دهد مشکل اصلی بازار تنها به تولید مربوط نیست، بلکه ساختار توزیع، هزینه‌های جانبی و حضور واسطه‌های متعدد نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت نهایی دارند. تا زمانی که این زنجیره اصلاح نشود، حتی کاهش قابل توجه قیمت دام زنده نیز به ارزان‌تر شدن گوشت در سفره خانوارها منجر نخواهد شد؛ موضوعی که هم تولیدکننده را تحت فشار قرار می‌دهد و هم مصرف‌کننده را از دسترسی به یکی از مهم‌ترین منابع پروتئینی محروم می‌کند.

 
 
 
 
گزارش خطا
آخرین اخبار