قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۵–۱۴۰۶؛ درخواست گندم ۱۰۰ هزار تومانی روی میز دولت | هشدار درباره کاهش تولید گندم
با وجود پایان آبانماه و آغاز فعالیت کشاورزان برای کشت محصولات سال زراعی جدید، نرخ نهایی خرید تضمینی گندم همچنان تعیین تکلیف نشده است. اختلاف دیدگاه میان نمایندگان کشاورزان، وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای اقتصادی دولت، روند تصویب قیمت جدید را با تأخیر مواجه کرده است.
عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، پیشتر اعلام کرده بود که بر اساس محاسبات کارشناسی، نرخ خرید هر کیلوگرم گندم باید حدود ۸۵ هزار تومان باشد، در حالی که پیشنهاد مطرحشده از سوی سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد در محدوده ۶۰ هزار تومان قرار داشته است.
اکنون با افزایش هزینههای تولید و کاهش قدرت خرید کشاورزان، مطالبه تعیین نرخ ۱۰۰ هزار تومانی نیز مطرح شده است.
این اختلاف قابل توجه نشان میدهد تعیین قیمت خرید تضمینی گندم علاوه بر ملاحظات اقتصادی بخش کشاورزی، با محدودیتهای بودجهای دولت نیز ارتباط دارد. با این حال، ادامه بلاتکلیفی میتواند تصمیم کشاورزان درباره انتخاب محصول و میزان سرمایهگذاری در سال زراعی جدید را تحت تأثیر قرار دهد.
قیمت خرید تضمینی گندم چقدر پیشنهاد شده است؟
|
عنوان |
قیمت هر کیلوگرم (تومان) |
|---|---|
|
حداقل نرخ مصوب سال زراعی گذشته |
۴۷٬۵۰۰ |
|
میانگین نرخ مصوب سال گذشته |
۴۸٬۵۰۰ |
|
حداکثر نرخ مصوب سال گذشته |
۴۹٬۵۰۰ |
|
پیشنهاد مطرحشده از سوی دستگاههای اقتصادی |
۶۰٬۰۰۰ |
|
پیشنهاد قبلی بنیاد ملی گندمکاران |
۸۵٬۰۰۰ |
|
مطالبه جدید مطرحشده از سوی گندمکاران |
۱۰۰٬۰۰۰ |
|
نرخ نهایی سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ |
هنوز ابلاغ نشده |
در صورت تصویب نرخ ۱۰۰ هزار تومانی، قیمت خرید تضمینی گندم نسبت به سقف نرخ سال زراعی گذشته حدود ۱۰۲ درصد افزایش خواهد یافت. البته این محاسبه صرفاً بیانگر تفاوت میان نرخ پیشنهادی و قیمت قبلی است و به معنای تأیید افزایش قطعی قیمت گندم نیست.
اعتراض گندمکاران به کسر ۱۴۷۱ تومان از بهای هر کیلوگرم گندم
یکی از مهمترین محورهای انتقادات مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، نحوه محاسبه مطالبات و کسورات اعمالشده در پرداخت بهای گندم است.
علیقلی ایمانی در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم اعلام کرده است که به ازای هر کیلوگرم گندم تحویلی، مبلغ یک هزار و ۴۷۱ تومان و پنج ریال بابت بیمه و کیفیت محصول از مطالبات کشاورزان کسر شده است.
به گفته وی، مجموع این کسورات به بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان میرسد و کشاورزان نسبت به مبنای قانونی و نحوه محاسبه آن اعتراض دارند. ایمانی معتقد است مطابق قانون بودجه سال ۱۴۰۵، سهم بیمه فراگیر کشاورزان باید از سوی دولت تأمین شود و نباید از مطالبات تولیدکنندگان کسر شود.
برای کشاورزی که ۱۰۰ تن گندم به مراکز خرید تضمینی تحویل داده باشد، اعمال چنین کسری به معنای کاهش بیش از ۱۴۷ میلیون تومانی مبلغ دریافتی است؛ رقمی که میتواند بر توان مالی او برای آغاز کشت جدید تأثیر بگذارد.
مطالبات گندمکاران تسویه شد؟ اختلاف جدید بر سر مبالغ پرداختی
سازمان هدفمندسازی یارانهها روز ۱۳ آبان ۱۴۰۵ از پرداخت ۱۶ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان دیگر به حساب کشاورزان خبر داد.
بر اساس اعلام حسن نوروزی، مدیرعامل این سازمان، مجموع پرداختی دولت بابت خرید تضمینی گندم به ۴۰۴ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان رسیده و مطالبات کشاورزانی که تا نهم آبان محصول خود را تحویل دادهاند، تسویه شده است.
با وجود اعلام تسویه کامل از سوی دولت، اعتراض نمایندگان گندمکاران درباره کسورات بیمهای و کیفیت محصول همچنان ادامه دارد.
بنابراین اختلاف اصلی دیگر صرفاً بر سر زمان واریز مطالبات نیست، بلکه نحوه محاسبه مبلغ نهایی و مبنای کسر هزینهها نیز به یکی از مطالبات کشاورزان تبدیل شده است.
تاکنون زمان مشخصی برای بازپرداخت احتمالی مبالغ مورد اعتراض اعلام نشده است.
اختلاف بر سر کیفیت گندم؛ چرا از مطالبات کشاورزان کسر شد؟
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده از سوی ایمانی، نحوه ارزیابی کیفیت گندم در مراکز خرید تضمینی است.
به گفته وی، معیارهایی مانند رطوبت، آلودگی و بیماری محصول در محاسبه کیفیت گندم مورد توجه قرار گرفتهاند. با این حال، کشاورزان نسبت به تغییر مبالغ نهایی پس از صدور اسناد حسابداری اعتراض دارند.
قیمتگذاری بر اساس کیفیت در صورتی میتواند به افزایش بهرهوری و بهبود محصول منجر شود که معیارهای ارزیابی از ابتدا شفاف باشند و کشاورزان هنگام تحویل محصول از نتیجه بررسی کیفیت اطلاع پیدا کنند.
تغییر مبلغ پرداختی پس از تحویل محصول و گذشت چند ماه، در صورت نبود توضیحات کافی، میتواند اعتماد تولیدکنندگان به سازوکار خرید تضمینی را کاهش دهد.
افزایش قیمت کود شیمیایی؛ زنگ خطر کاهش تولید گندم
گرانی نهادههای کشاورزی یکی از جدیترین چالشهای پیش روی گندمکاران در سال زراعی جدید محسوب میشود.
ایمانی با اشاره به افزایش قیمت کود شیمیایی هشدار داده است که محدودیت نقدینگی و کاهش توان خرید نهادهها میتواند مصرف کود در مزارع را کاهش دهد.
مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران پیشتر در گفتوگو با خبرگزاری مهر اعلام کرده بود که برآورد هزینه تمامشده تولید هر کیلوگرم گندم به حدود ۸۵ هزار تومان رسیده است. وی افزایش هزینه کود، سم، بذر، سوخت و ماشینآلات را از عوامل اصلی رشد هزینه تولید عنوان کرده بود.
کاهش مصرف کود مورد نیاز، در صورت جبران نشدن از طریق روشهای مناسب مدیریت خاک و تغذیه گیاه، میتواند عملکرد مزارع را کاهش دهد. در نتیجه، حتی اگر سطح زیر کشت ثابت باقی بماند، احتمال کاهش میزان برداشت وجود دارد.
افزایش ۶۵ درصدی قیمت تراکتور؛ فشار تازه بر اقتصاد کشاورزان
بر اساس اظهارات نقلشده از مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، قیمت تراکتور با رشد ۶۵ درصدی مواجه شده و احتمال افزایش دوباره هزینه خرید ماشینآلات کشاورزی نیز وجود دارد.
افزایش قیمت تجهیزات کشاورزی تنها هزینه خرید تراکتور را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه میتواند موجب افزایش هزینه اجاره ماشینآلات، شخم زمین، کاشت و برداشت محصول شود.
در چنین شرایطی، کشاورزان کوچک که توان مالی کافی برای خرید تجهیزات ندارند، بیش از سایر تولیدکنندگان تحت فشار قرار میگیرند.
افزایش هزینه مکانیزاسیون همچنین ممکن است نوسازی ماشینآلات فرسوده را به تعویق بیندازد و بر بهرهوری تولید اثر منفی بگذارد.
آیا کشاورزان کشت گندم را کنار میگذارند؟
تأخیر در تعیین نرخ خرید تضمینی گندم میتواند باعث تغییر الگوی کشت در برخی مناطق کشور شود. کشاورزان هنگام انتخاب محصول، هزینه تولید، درآمد احتمالی، شرایط آبوهوایی و زمان دریافت بهای محصول را بررسی میکنند.
اگر تولید گندم از نظر اقتصادی جذابیت کمتری نسبت به سایر محصولات داشته باشد، ممکن است بخشی از کشاورزان به کشت محصولات جایگزین مانند کلزا روی بیاورند.
گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت کشاورزی استان گلستان نیز از نگرانی فعالان این بخش نسبت به تغییر الگوی کشت در پی افزایش هزینههای تولید و تأخیر در پرداخت مطالبات حکایت دارد.
البته میزان واقعی کاهش سطح زیر کشت گندم در سال زراعی جدید تنها پس از انتشار آمار رسمی وزارت جهاد کشاورزی مشخص خواهد شد.
گندم ۱۰۰ هزار تومانی چه تأثیری بر قیمت نان دارد؟
یکی از مهمترین پرسشها درباره افزایش احتمالی قیمت خرید تضمینی گندم، تأثیر آن بر قیمت نان و هزینه معیشت خانوارهاست.
در صورت افزایش نرخ خرید گندم، هزینه تأمین این محصول برای دولت نیز افزایش پیدا میکند. با این حال، قیمت نان یارانهای بهصورت مستقیم و خودکار متناسب با نرخ خرید تضمینی گندم تغییر نمیکند.
میزان یارانه آرد و نان، سیاستهای حمایتی دولت، هزینه پخت و دستمزد نانوایان از جمله عوامل تعیینکننده قیمت نهایی نان هستند.
اگر دولت تصمیم بگیرد افزایش هزینه خرید گندم را از طریق منابع بودجهای جبران کند، امکان حفظ قیمت نان یارانهای وجود خواهد داشت. در مقابل، تغییر سیاست تخصیص یارانه میتواند شرایط متفاوتی ایجاد کند.
بنابراین مطرح شدن پیشنهاد گندم ۱۰۰ هزار تومانی به معنای تصویب افزایش قیمت نان نیست.
زمان اعلام قیمت جدید خرید تضمینی گندم مشخص شد؟
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، پیشتر تأکید کرده بود که اعلام نرخ نهایی خرید تضمینی گندم به توافق اعضای شورای قیمتگذاری محصولات اساسی کشاورزی وابسته است.
ایمانی نیز بر ضرورت حضور وزیران جهاد کشاورزی و اقتصاد و رئیس سازمان برنامه و بودجه در جلسه آینده شورا تأکید کرده است.
با این حال، تا روز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵، مصوبه نهایی قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ در منابع بررسیشده منتشر نشده است.
در مجموع، اختلاف بر سر قیمت خرید تضمینی گندم دیگر صرفاً یک اختلاف قیمتی میان دولت و کشاورزان نیست، بلکه به موضوعی مرتبط با امنیت غذایی، پایداری تولید داخلی و احتمال افزایش وابستگی به واردات تبدیل شده است. تعیین نرخ متناسب با هزینه تولید، پرداخت بهموقع مطالبات و ایجاد دسترسی پایدار به نهادههای کشاورزی، از مهمترین عوامل حفظ انگیزه گندمکاران برای ادامه تولید خواهد بود.