قیمت تخممرغ در آستانه جهش جدید؛ هر شانه ۷۳۰ هزار تومان میشود؟ / هشدار مرغداران درباره بحران تولید
بازار تخممرغ ایران در روزهای پایانی آبان ۱۴۰۵ با تناقضی قابل توجه روبهرو شده است؛ از یک طرف آمارهای تولید نشان میدهد عرضه این محصول همچنان در سطح قابل توجهی قرار دارد و از سوی دیگر، تولیدکنندگان معتقدند قیمت فروش با هزینههای واقعی تولید تناسب ندارد. حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن، در تازهترین اظهارات خود ضمن اعلام قیمت پیشنهادی تخممرغ، نسبت به پیامدهای ادامه زیان مرغداران و کاهش صادرات هشدار داده است. این اظهارات که روز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ منتشر شده، پرسشهایی درباره احتمال افزایش قیمت تخممرغ در بازار مصرف، آینده صادرات و نحوه تنظیم بازار این کالای اساسی ایجاد کرده است.
قیمت تخممرغ امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ فاصله نرخ مرغداری با قیمت پیشنهادی
بر اساس اظهارات رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن، قیمت هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری در شرایط فعلی بین ۲۹۰ تا ۳۰۰ هزار تومان است. این در حالی است که اتحادیه با محاسبه هزینههای تولید، رقم ۳۳۷ هزار تومان را بهعنوان نرخ پیشنهادی برای فروش هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری اعلام کرده است.
مقایسه این ارقام نشان میدهد قیمت فروش فعلی هر کیلوگرم تخممرغ بین ۳۷ تا ۴۷ هزار تومان پایینتر از نرخ پیشنهادی اتحادیه قرار دارد. به عبارت دیگر، قیمت فعلی حدود ۱۱ تا ۱۴ درصد کمتر از نرخ موردنظر تولیدکنندگان است؛ اختلافی که در واحدهای بزرگ تولیدی میتواند تأثیر قابل توجهی بر درآمد عملیاتی مرغداران داشته باشد.
البته رقم ۳۳۷ هزار تومان هنوز قیمت مصوب دولت نیست و صرفاً پیشنهاد تشکل تولیدکنندگان محسوب میشود. کاشانی اعلام کرده که وزارت جهاد کشاورزی رویکرد تعیین قیمت ارشادی را در پیش گرفته، اما تا زمان اظهارات وی، این نرخ نیز اعلام نشده است.
نبود یک نرخ مرجع مشخص میتواند برنامهریزی تولیدکنندگان و تصمیمگیری فعالان شبکه توزیع را دشوارتر کند؛ بهویژه در بازاری که قیمت نهادههای تولید و هزینه نگهداری مرغهای تخمگذار بر قیمت تمامشده محصول تأثیر مستقیم دارد.
قیمت هر شانه تخممرغ ۷۳۰ هزار تومان میشود؟
یکی از مهمترین بخشهای اظهارات کاشانی به قیمت پیشنهادی تخممرغ برای مصرفکننده مربوط میشود. وی معتقد است با در نظر گرفتن هزینههای تولید و توزیع، نرخ منطقی هر کیلوگرم تخممرغ برای مصرفکننده باید به ۳۷۰ هزار تومان برسد. همچنین قیمت پیشنهادی هر شانه ۷۳۰ هزار تومان و هر عدد تخممرغ ۲۵ هزار تومان اعلام شده است.
این ارقام به معنای افزایش قطعی یا تصویب نرخ جدید نیستند، بلکه نشاندهنده انتظارات قیمتی تولیدکنندگان هستند. قیمت نهایی در بازار میتواند بر اساس وزن تخممرغ، نوع بستهبندی، هزینه حملونقل، حاشیه سود فروشندگان و شرایط عرضه و تقاضا متفاوت باشد.
با فرض وزن تقریبی دو کیلوگرم برای یک شانه، قیمت کیلویی ۳۷۰ هزار تومان معادل ۷۴۰ هزار تومان خواهد بود که به نرخ پیشنهادی ۷۳۰ هزار تومان نزدیک است. همچنین قیمت دانهای ۲۵ هزار تومان برای شانه ۳۰ عددی، مجموعاً ۷۵۰ هزار تومان میشود. تفاوت جزئی این ارقام میتواند به وزن و نحوه محاسبه قیمت مربوط باشد.
برای خانوارها، رسیدن قیمت هر شانه به چنین محدودهای فشار بیشتری بر بودجه مواد غذایی ایجاد خواهد کرد. تخممرغ از منابع مهم پروتئین در سبد غذایی خانوار است و افزایش قیمت آن میتواند هزینه تأمین مواد غذایی را بهویژه برای خانوارهای کمدرآمد افزایش دهد.
زیان ۴۰ درصدی مرغداران؛ چرا تولید تخممرغ اقتصادی نیست؟
رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن مدعی شده که از ابتدای سال جاری، قیمت فروش تخممرغ بهطور میانگین حدود ۴۰ درصد پایینتر از قیمت تمامشده تولید بوده است. این ادعا نشان میدهد فعالان این صنعت، وضعیت سودآوری واحدهای تولیدی را نامناسب ارزیابی میکنند.
البته باید میان این ادعای مربوط به میانگین عملکرد از ابتدای سال و فاصله فعلی قیمت فروش با نرخ پیشنهادی ۳۳۷ هزار تومانی تفاوت قائل شد. ارقام فعلی بهتنهایی زیان ۴۰ درصدی را اثبات نمیکنند و بررسی دقیق این موضوع نیازمند دسترسی به صورتهزینههای تولید و دادههای مالی مرغداریها است.
بررسی گزارشهای ماههای گذشته نشان میدهد افزایش هزینهها موضوع تازهای نیست. کاشانی در شهریورماه نیز از رشد قیمت ذرت، کنجاله سویا، مکملها و ریزمغذیها سخن گفته و هزینه تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ را حدود ۲۹۵ هزار تومان اعلام کرده بود. افزایش نرخ پیشنهادی از آن زمان تاکنون نشاندهنده فشار هزینهای مورد ادعای تولیدکنندگان است.
ادامه فروش با حاشیه سود منفی، در صورت تأیید، میتواند توان مرغداران برای خرید نهاده، نوسازی تجهیزات و حفظ ظرفیت تولید را کاهش دهد. چنین روندی ممکن است در کوتاهمدت به مصرفکنندگان کمک کند محصول را ارزانتر تهیه کنند، اما در بلندمدت احتمال کاهش سرمایهگذاری و افت تولید را افزایش میدهد.
تولید ۱۰۵ هزار تن تخممرغ در آبان؛ بازار با کمبود روبهرو میشود؟
در بخش دیگری از اظهارات کاشانی، میزان تولید تخممرغ در آبانماه حدود ۱۰۵ هزار تن پیشبینی شده است. وی کاهش بیماری در گلههای غیرایمن طی مهرماه را یکی از عوامل بهبود شرایط تولید عنوان کرده است.
این آمار نشان میدهد صنعت تخممرغ همچنان از ظرفیت تولید قابل توجهی برخوردار است. بااینحال، برای مشخص شدن وضعیت مازاد یا کسری عرضه، باید میزان مصرف داخلی، ذخایر، تلفات و حجم صادرات نیز بررسی شود.
نکته قابل توجه آن است که کاشانی در اظهارات منتشرشده در اوایل آبان، تولید این ماه را حدود ۱۲۰ هزار تن پیشبینی کرده بود. کاهش برآورد جدید به ۱۰۵ هزار تن، معادل ۱۵ هزار تن اختلاف میان دو پیشبینی است. علت دقیق این تغییر در گزارشهای بررسیشده روشن نشده و بدون آمار نهایی تولید نمیتوان آن را کاهش قطعی تولید تلقی کرد.
در مجموع، افزایش هزینهها و تغییر برآورد تولید دو عامل مهمی هستند که میتوانند بر وضعیت بازار تخممرغ در ماههای آینده تأثیر بگذارند.
سقوط صادرات تخممرغ ایران؛ بازارهای هدف در اختیار رقبا قرار گرفت؟
یکی از مهمترین نگرانیهای مطرحشده از سوی اتحادیه مرغداران میهن، افت صادرات تخممرغ است. کاشانی اعلام کرده که صادرات این محصول در سال گذشته به ۱۰۵ هزار تن رسیده بود، اما از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، مجموع صادرات حتی به ۱۵ هزار تن نیز نرسیده است.
البته عدد سال گذشته مربوط به یک سال کامل است، در حالی که آمار سال جاری فقط بخشی از سال را پوشش میدهد؛ بنابراین برای محاسبه دقیق درصد افت سالانه باید دورههای زمانی یکسان مقایسه شوند.
بااینحال، محدودیتهای صادراتی در سال جاری مستند است. بر اساس بخشنامه ابلاغشده در فروردین ۱۴۰۵، صادرات تخممرغ خوراکی ممنوع اعلام شد و در خردادماه، مجوز صادرات به شکل مشروط و با الزام دریافت تأییدیه صادر شد.
از دیدگاه تولیدکنندگان، استمرار محدودیت صادرات میتواند فروش مازاد تولید را دشوار کند. تخممرغ کالایی فسادپذیر است و برخلاف بعضی محصولات کشاورزی، امکان نگهداری طولانیمدت آن بدون هزینه و شرایط تخصصی محدود است.
کاشانی همچنین گفته که کاهش صادرات ایران زمینه حضور رقبایی مانند ترکیه و عراق را در برخی بازارهای هدف فراهم کرده است. بااینحال، میزان دقیق جایگزینی این کشورها در بازارهای صادراتی ایران به دادههای مستقل تجارت خارجی نیاز دارد.
پیشبینی قیمت تخممرغ در روزهای آینده؛ افزایش نرخ قطعی است؟
با توجه به وضعیت فعلی، سه عامل میتواند مسیر قیمت تخممرغ در هفتههای آینده را تعیین کند: تصمیم وزارت جهاد کشاورزی درباره نرخ ارشادی، تغییرات هزینه نهادههای تولید و شرایط صادرات.
اگر نرخ پیشنهادی اتحادیه مبنای معاملات قرار گیرد، احتمال افزایش قیمت فروش درب مرغداری وجود خواهد داشت. در این صورت، بخشی از تغییر قیمت ممکن است به بازار مصرف منتقل شود؛ هرچند میزان آن به رقابت فروشندگان و وضعیت تقاضا بستگی دارد.
در مقابل، اگر عرضه داخلی در سطح بالایی باقی بماند و صادرات همچنان محدود باشد، فشار عرضه میتواند مانع رشد سریع قیمت شود. چنین شرایطی ممکن است به استمرار اختلاف میان قیمت فروش و هزینه مورد ادعای تولیدکنندگان منجر شود.
از سوی دیگر، سیاستگذاران باید میان دو هدف تأمین کالا با قیمت قابل پرداخت برای خانوارها و حفظ انگیزه اقتصادی تولیدکنندگان تعادل برقرار کنند. افزایش شدید قیمت میتواند مصرفکنندگان را تحت فشار قرار دهد و پایین نگه داشتن طولانیمدت قیمت در شرایط افزایش هزینهها نیز ممکن است به کاهش ظرفیت تولید بینجامد.
آینده بازار تخممرغ؛ تصمیم وزارت جهاد کشاورزی تعیینکننده است
بازار تخممرغ در آبان ۱۴۰۵ در شرایطی قرار گرفته که تولیدکنندگان خواستار اصلاح قیمت و تسهیل صادرات هستند، اما حفظ قدرت خرید خانوارها نیز از موضوعات مهم تنظیم بازار محسوب میشود.
اظهارات رئیس اتحادیه مرغداران میهن درباره قیمت شانهای ۷۳۰ هزار تومان را نباید به معنای قطعی شدن نرخ جدید دانست. این رقم فعلاً پیشنهاد تشکل تولیدکنندگان است و درباره زمان اجرای احتمالی یا پذیرش آن از سوی دولت، اطلاعات قطعی منتشر نشده است.
در نهایت، قیمت فعلی ۲۹۰ تا ۳۰۰ هزار تومانی هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری، پیشنهاد افزایش آن به ۳۳۷ هزار تومان و قیمت مصرفکننده ۳۷۰ هزار تومانی نشان میدهد اختلاف نظر بر سر قیمتگذاری همچنان ادامه دارد. تصمیمهای آینده درباره نرخ ارشادی، تأمین نهادهها و صادرات میتواند مشخص کند که بازار به سمت افزایش قیمت حرکت خواهد کرد یا تولیدکنندگان همچنان با فشار بر حاشیه سود مواجه خواهند بود.