هشدار فوری به خریداران طلا؛ طلای بدون این کد را نخرید | خطر خرید طلای آب‌شده و عیارهای تقلبی
بازار طلا در ایران علاوه بر نوسانات قیمت، با موضوع مهم دیگری به نام اصالت و عیار مصنوعات روبه‌روست؛ موضوعی که می‌تواند مستقیماً بر ارزش دارایی و حقوق خریداران تأثیر بگذارد. در همین زمینه، قاسم فدوی، مدیرکل اداره کل استاندارد استان تهران، در اظهاراتی که چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، نسبت به عرضه مصنوعات فاقد کد شناسایی و خطرات خرید طلای آب‌شده هشدار داد.
فدوی توضیح داد که استاندارد مصنوعات طلا اجباری است و بازرسان این سازمان از محصولات موجود در سطح عرضه نمونه‌برداری می‌کنند. نمونه‌های جمع‌آوری‌شده تحت آزمون قرار می‌گیرند تا میزان انطباق عیار آنها با استاندارد مشخص شود.
به گفته وی، چنانچه عیار طلای عرضه‌شده کمتر از حد مجاز باشد، تولیدکننده و فروشنده هر دو با پیگیری قانونی مواجه خواهند شد؛ زیرا عرضه محصول مشمول استاندارد اجباری در صورت نداشتن کیفیت لازم، تخلف محسوب می‌شود.
این اظهارات در گزارش خبرگزاری مهر در ۲۰ آبان نیز منتشر شده و بر ضرورت توجه خریداران به شناسه تولیدکننده تأکید شده است.
کد شناسایی طلای استاندارد چیست؟ علامت T روی طلا چه معنایی دارد؟
یکی از مهم‌ترین توصیه‌های مدیرکل استاندارد تهران، بررسی کد شناسایی حک‌شده روی مصنوعات طلاست. این شناسه برای شناسایی تولیدکننده استفاده می‌شود و با علامت عیار تفاوت دارد.
فدوی اعلام کرد که کدهای شناسایی مصنوعات تولیدشده در استان تهران با حرف لاتین «T» آغاز می‌شوند. این پیشوند نشان‌دهنده محل ثبت شناسه تولیدکننده است.
بااین‌حال، نباید تصور کرد تمام طلاهای استاندارد کشور الزاماً باید حرف T داشته باشند. مصنوعات تولیدشده در استان‌های دیگر ممکن است پیشوندهای متفاوتی داشته باشند. آنچه اهمیت دارد، وجود کد شناسایی معتبر و امکان استعلام آن از سامانه رسمی است.
همچنین مشاهده یک کد روی قطعه به‌تنهایی برای اثبات اصالت کافی نیست؛ زیرا اعتبار شناسه باید بررسی شود.
سازمان استاندارد پیش‌تر نیز اعلام کرده بود که خریدوفروش مصنوعات طلای فاقد کد شناسایی یا دارای کد ابطال‌شده، برخلاف ضوابط قانونی است.
روش استعلام کد طلا با پیامک؛ چگونه طلای استاندارد را تشخیص دهیم؟
یکی از روش‌های رسمی برای بررسی اعتبار کد تولیدکننده طلا، استفاده از سامانه پیامکی سازمان ملی استاندارد است.
بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی مسئولان استاندارد، خریداران می‌توانند حرف لاتین بزرگ G را پیش از کد حک‌شده روی مصنوع طلا قرار دهند و عبارت حاصل را به شماره ۱۰۰۰۱۵۱۷ ارسال کنند.
برای نمونه، اگر کد شناسایی یک قطعه طلا T683 باشد، عبارت ارسالی باید GT683 باشد. سامانه در پاسخ، وضعیت اعتبار شناسه و اطلاعات واحد تولیدکننده را اعلام می‌کند.
این روش در اطلاع‌رسانی‌های رسمی مربوط به نظارت بر مصنوعات طلا معرفی شده است.
البته اعتبار کد تولیدکننده با تأیید آزمایشگاهی عیار همان قطعه تفاوت دارد. بنابراین خریداران باید علاوه بر استعلام شناسه، مشخصات فاکتور، وزن، عیار و اعتبار واحد فروشنده را نیز بررسی کنند.
حداقل عیار طلای استاندارد چند است؟ تفاوت طلای ۱۸ عیار و ۷۵۰
یکی از بخش‌های مهم اظهارات فدوی، تشریح حداقل عیار مورد تأکید سازمان استاندارد برای مصنوعات طلای رایج بود.
به گفته مدیرکل استاندارد تهران، میزان طلای خالص در مصنوعات مشمول استاندارد مورد اشاره باید حداقل ۷۵۰ در هزار باشد. این عدد معادل طلای ۱۸ عیار است.
به بیان ساده، طلای ۱۸ عیار از ۷۵ درصد طلای خالص و ۲۵ درصد فلزات دیگر تشکیل می‌شود. فلزاتی مانند مس و نقره ممکن است برای افزایش استحکام، تغییر رنگ یا بهبود ویژگی‌های فیزیکی به آلیاژ اضافه شوند.
برای مثال، یک قطعه طلای ۱۰ گرمی با عیار ۷۵۰، در حالت استاندارد حاوی ۷.۵ گرم طلای خالص است.
اگر عیار واقعی محصول کمتر از میزان اعلام‌شده باشد، مقدار طلای خالص موجود در آن نیز کاهش پیدا می‌کند و ارزش ذاتی قطعه با مشخصات اعلامی فروشنده مطابقت نخواهد داشت.
بنابراین عیار طلا تنها یک ویژگی ظاهری یا فنی نیست، بلکه عاملی تعیین‌کننده در ارزش اقتصادی مصنوع محسوب می‌شود.
چرا سازمان استاندارد درباره خرید طلای آب‌شده هشدار داد؟
یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان مدیرکل استاندارد، خطرات خریدوفروش طلای آب‌شده برای مردم بود.
طلای آب‌شده معمولاً از ذوب مصنوعات مستعمل، شکسته یا قطعات مختلف طلا به دست می‌آید و به‌عنوان ماده اولیه در صنعت طلاسازی کاربرد دارد.
این نوع طلا به دلیل نداشتن اجرت ساخت مصنوعات زینتی، برای برخی سرمایه‌گذاران جذاب است. بااین‌حال، تعیین میزان خلوص واقعی آن بدون آزمون معتبر دشوار خواهد بود.
فدوی تأکید کرده است که نشانه‌ها و اعداد حک‌شده روی طلای آب‌شده، از جمله اعداد مربوط به عیار، لزوماً مورد تأیید سازمان استاندارد نیستند.
او همچنین درباره نبود نظارت مورد تأیید این سازمان بر معاملات طلای آب‌شده هشدار داده و از مردم خواسته است در این بازار احتیاط کنند.
البته این هشدار به معنای ممنوعیت قانونی تمام معاملات طلای آب‌شده نیست؛ بلکه موضوع اصلی، تفاوت سازوکار نظارت بر این محصول با مصنوعات استاندارد و ریسک اعتبار نتایج عیارسنجی است.
آزمایشگاه‌های غیرمجاز ری‌گیری چگونه سرمایه خریداران را تهدید می‌کنند؟
یکی دیگر از نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی سازمان استاندارد، فعالیت آزمایشگاه‌هایی است که بدون دریافت تأیید صلاحیت از این سازمان، اقدام به عیارسنجی طلا می‌کنند.
در بازار طلا، این مراکز معمولاً با عنوان آزمایشگاه‌های ری‌گیری شناخته می‌شوند. وظیفه آنها تعیین میزان طلای خالص موجود در نمونه‌های مورد بررسی است.
فدوی اعلام کرده است که برخی آزمایشگاه‌ها ممکن است از نهادهای صنفی مجوز فعالیت داشته باشند، اما این موضوع لزوماً به معنای تأیید صلاحیت آنها از سوی سازمان ملی استاندارد نیست.
به گفته او، نتایج آزمون آزمایشگاه‌های فاقد تأیید صلاحیت از نظر سازمان استاندارد قابل پذیرش نیست و استفاده از چنین نتایجی می‌تواند برای تولیدکنندگان و فعالان بازار مشکلات حقوقی ایجاد کند.
این مقام مسئول همچنین فعالیت مراکز ری‌گیری غیرمجاز را از عوامل آشفتگی بازار طلا دانسته است. بااین‌حال، برای تعیین سهم دقیق این مراکز در نوسانات بازار، به آمار تخلفات و نتایج آزمون‌های مغایر نیاز است.
مجازات فروش طلای غیراستاندارد چیست؟ برخورد قانونی با فروشندگان
عرضه مصنوعات طلای فاقد استاندارد می‌تواند برای تولیدکنندگان و فروشندگان پیامدهای قانونی داشته باشد.
بر اساس مواد ۴۱ و ۴۲ قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد، تخلفات مرتبط با تولید کالاهای پایین‌تر از کیفیت استاندارد در چارچوب مقررات قانونی بررسی می‌شوند.
کمیسیون موضوع ماده ۴۲ می‌تواند متناسب با شرایط تخلف، اقداماتی مانند اخطار، اخذ تعهد، جریمه، تعطیلی واحد متخلف یا جمع‌آوری کالای غیراستاندارد از سطح بازار را در نظر بگیرد.
همچنین اگر موضوع واجد وصف مجرمانه تشخیص داده شود، پرونده برای رسیدگی به مرجع قضایی صالح ارجاع خواهد شد.
بنابراین مسئولیت رعایت استاندارد تنها متوجه خریدار نیست و واحد تولیدی و فروشنده نیز در قبال کیفیت و مشخصات واقعی کالای عرضه‌شده مسئولیت دارند.
فاکتور معتبر طلا باید چه مشخصاتی داشته باشد؟
یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش ریسک خرید طلا، دریافت فاکتور معتبر از واحد صنفی دارای مجوز است.
بر اساس توصیه‌های منتشرشده از سوی مسئولان استاندارد، فاکتور باید مشخصات مصنوع، وزن خالص، عیار دقیق، کد شناسایی تولیدکننده و قیمت روز طلا را به‌صورت شفاف نشان دهد.
همچنین اگر مصنوع دارای سنگ یا جواهر باشد، مشخصات و وزن اجزای غیرطلایی باید مشخص شود تا خریدار بتواند ارزش طلای موجود در قطعه را از سایر اجزای آن تفکیک کند.
در صورت مشاهده تخلف یا وجود ابهام درباره استاندارد محصول نیز شهروندان می‌توانند موضوع را از طریق سامانه تلفنی ۱۵۱۷ پیگیری کنند.
خطر کاهش عیار طلا برای سرمایه‌گذاران؛ چرا اصالت مهم‌تر از قیمت است؟
در شرایطی که طلا علاوه بر استفاده زینتی، به‌عنوان دارایی سرمایه‌ای نیز خریداری می‌شود، اطمینان از میزان خلوص واقعی آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
خریدار ممکن است هنگام معامله تنها به قیمت هر گرم طلا توجه کند، اما اگر عیار محصول کمتر از میزان اعلام‌شده باشد، ارزش واقعی دارایی او نیز کاهش خواهد یافت.
این موضوع به‌ویژه هنگام فروش مجدد اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا در صورت مشخص شدن مغایرت عیار، امکان اختلاف مالی میان خریدار و فروشنده وجود دارد.
از منظر اقتصادی، گسترش نظام استعلام شناسه تولیدکنندگان و استفاده از آزمایشگاه‌های معتبر می‌تواند به افزایش شفافیت معاملات و کاهش ریسک خرید کمک کند.
در مقابل، خرید از منابع نامعتبر یا اتکا به اعداد تأییدنشده روی طلای آب‌شده می‌تواند سرمایه افراد را در معرض خطر قرار دهد؛ حتی اگر پیش‌بینی آنها درباره افزایش قیمت طلا درست باشد.
چشم‌انداز نظارت بر بازار طلا؛ خریداران چگونه از زیان جلوگیری کنند؟
هشدار تازه مدیرکل استاندارد تهران نشان می‌دهد یکی از مسائل مهم بازار طلا، فراتر از تغییرات روزانه قیمت، موضوع اصالت مصنوعات و اعتبار فرآیند عیارسنجی است.
کنترل کد شناسایی تولیدکنندگان، نظارت بر مراکز ری‌گیری و نمونه‌برداری از مصنوعات موجود در بازار می‌تواند در کاهش عرضه محصولات غیراستاندارد نقش داشته باشد.
بااین‌حال، مؤثر بودن این اقدامات به استمرار نظارت و آگاهی مصرف‌کنندگان نیز وابسته است.
در مجموع، مهم‌ترین پیام هشدار سازمان استاندارد به خریداران این است که وجود کد شناسایی معتبر و اطمینان از عیار واقعی طلا باید پیش از پرداخت وجه بررسی شود.
در شرایطی که ارزش معاملات طلا بالاست، خرید یک محصول فاقد اصالت تأییدشده می‌تواند زیانی فراتر از نوسانات عادی قیمت به خریدار تحمیل کند.
بنابراین مراجعه به واحدهای صنفی معتبر، استعلام کد تولیدکننده و دریافت فاکتور رسمی، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند امنیت خرید مصنوعات طلا را افزایش دهد.