گرانی دوباره شیر و لبنیات در راه است؟ پیشنهاد نرخ ۶۸ هزار تومانی شیر خام و هشدار درباره قیمت ماست و پنیر در آبان ۱۴۰۵

بررسی آخرین تحولات بازار لبنیات نشان می‌دهد دامداران و صنایع لبنی بار دیگر وارد مرحله بررسی و مذاکره درباره قیمت شیر خام شده‌اند؛ محصولی که ماده اولیه اصلی بخش بزرگی از تولیدات کارخانه‌های لبنی را تشکیل می‌دهد.

محمد فربد اعلام کرده است که در نشست کارشناسی روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵، پیشنهاد افزایش نرخ شیر خام و چربی آن مطرح شده است.

بر اساس توضیحات او، نماینده دامداران قیمت هر کیلوگرم شیر خام استاندارد درب دامداری را ۶۸ هزار تومان پیشنهاد کرده است. همچنین برای قیمت چربی شیر، رقم ۸۵۰ تومان به ازای هر یک‌دهم درصد چربی مطرح شده است.

فربد تأکید کرده که قیمت نهایی و نحوه اجرای آن به مصوبه و ابلاغ رسمی بستگی دارد. او همچنین گفته است در صورت پذیرش نرخ پیشنهادی، قیمت شیر خام با احتساب حمل‌ونقل از ۷۰ هزار تومان فراتر نخواهد رفت.

این اظهارات نشان می‌دهد بازار با یک پیشنهاد تازه برای تغییر قیمت مواجه است، نه یک نرخ قطعی که از هم‌اکنون لازم‌الاجرا باشد.

جدول مقایسه قیمت شیر خام؛ افزایش ۷۵۰۰ تومانی در پیشنهاد جدید

نرخ قبلی در مصوبه اردیبهشت ۱۴۰۵ ثبت شده و ارقام پیشنهادی جدید مربوط به مذاکرات مهرماه است. سازوکار نهایی محاسبه چربی نیز هنوز ابلاغ نشده است.

افزایش ۷۵۰۰ تومانی قیمت هر کیلوگرم شیر خام شاید در مقیاس یک خرید کوچک چندان بزرگ به نظر نرسد، اما برای کارخانه‌ای که روزانه حجم بالایی شیر دریافت می‌کند، تغییر مهمی در هزینه تأمین مواد اولیه ایجاد خواهد کرد.

برای مثال، اگر کارخانه‌ای روزانه ۲۰ تن شیر خام خریداری کند، افزایش فرضی ۷۵۰۰ تومان برای هر کیلوگرم، هزینه خرید روزانه آن را ۱۵۰ میلیون تومان بالا می‌برد.

این محاسبه صرفاً برای نشان دادن بزرگی تغییر هزینه است و به معنای برآورد واقعی خرید یا قیمت تمام‌شده یک کارخانه مشخص نیست.

افزایش قیمت شیر خام چه تأثیری بر قیمت شیر، ماست و پنیر دارد؟

مهم‌ترین نگرانی مصرف‌کنندگان این است که افزایش احتمالی قیمت شیر خام چگونه به قیمت محصولات موجود در فروشگاه‌ها منتقل خواهد شد.

شیر خام یکی از اصلی‌ترین نهاده‌های صنایع لبنی است. شیر پاستوریزه، ماست، پنیر، خامه و سایر فرآورده‌ها با استفاده از این ماده اولیه تولید می‌شوند، اما مقدار شیر مصرفی و ساختار هزینه در همه محصولات یکسان نیست.

محمد فربد پیش‌تر، در اردیبهشت ۱۴۰۵، اعلام کرده بود که شیر خام حدود ۷۰ درصد هزینه تمام‌شده محصولات لبنی را تشکیل می‌دهد. در آن مقطع، افزایش حدود ۲۹ درصدی قیمت شیر خام با رشد تقریبی ۲۰ درصدی قیمت محصولات لبنی همراه شد.

اگر سهم ۷۰ درصدی را صرفاً به‌عنوان یک فرض محاسباتی در نظر بگیریم، افزایش ۱۲.۴ درصدی قیمت شیر خام می‌تواند حدود ۸.۷ درصد هزینه تمام‌شده محصول را افزایش دهد؛ مشروط بر اینکه سایر هزینه‌ها ثابت بمانند.

بااین‌حال، این محاسبه به معنای افزایش قطعی ۸.۷ درصدی قیمت شیر، ماست و پنیر نیست.

زیرا سهم شیر خام در محصولات مختلف متفاوت است و هزینه بسته‌بندی، فرآوری، حمل‌ونقل، دستمزد و حاشیه سود نیز بر قیمت نهایی اثر می‌گذارد.

بنابراین اعلام قیمت جدید محصولات لبنی پیش از مشخص شدن نرخ مصوب شیر خام و تصمیم نهادهای مسئول، زودهنگام خواهد بود.

قیمت مصوب شیر، ماست و پنیر؛ آخرین نرخ‌های رسمی اعلام‌شده چه بود؟

برای بررسی احتمال گرانی تازه لبنیات، می‌توان به آخرین مرحله مهم قیمت‌گذاری محصولات تنظیم‌بازاری در اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۵ اشاره کرد.

در چهارم خرداد، پس از افزایش نرخ شیر خام به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان، قیمت چهار قلم محصول لبنی پرمصرف اعلام شد.

این جدول مربوط به نرخ‌های اعلام‌شده در خرداد است و نباید به‌عنوان قیمت قطعی فروشگاه‌ها در ۳۰ مهر یا نرخ جدید آبان تلقی شود.

تجربه آن مرحله نشان می‌دهد که بازنگری قیمت شیر خام می‌تواند با بررسی مجدد قیمت محصولات پرمصرف همراه شود.

بااین‌حال، تفاوت مهم شرایط کنونی آن است که هنوز تصمیم نهایی درباره نرخ ۶۸ هزار تومانی اعلام نشده است.

چرا دامداران خواستار افزایش قیمت شیر خام شده‌اند؟

قیمت شیر خام از نگاه دامداران باید هزینه نگهداری دام، تأمین خوراک، خدمات دامپزشکی، نیروی انسانی و سایر مخارج تولید را پوشش دهد.

افزایش هزینه نهاده‌های دامی می‌تواند حاشیه سود واحدهای دامپروری را کاهش دهد و فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کند.

در چنین شرایطی، دامداران معمولاً خواستار اصلاح قیمت خرید محصول خود می‌شوند تا ادامه فعالیت اقتصادی امکان‌پذیر باشد.

اما از سوی دیگر، کارخانه‌های لبنی نیز با محدودیت قدرت خرید مصرف‌کنندگان روبه‌رو هستند.

اگر قیمت شیر خام افزایش یابد، اما کارخانه نتواند هزینه اضافه را از طریق فروش محصولات جبران کند، سودآوری آن تحت فشار قرار می‌گیرد.

در مقابل، انتقال کامل هزینه‌ها به مصرف‌کننده می‌تواند تقاضای بازار را کاهش دهد.

به همین دلیل، تعیین قیمت شیر خام صرفاً یک مذاکره میان دامدار و کارخانه نیست و پیامدهای آن به کل زنجیره تأمین و مصرف لبنیات مربوط می‌شود.

کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف لبنیات؛ هشدار درباره سفره خانوار

یکی از مهم‌ترین نکات تازه در اظهارات سخنگوی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی، کاهش مصرف این محصولات در کشور است.

محمد فربد در گفت‌وگوی منتشرشده در ۲۹ مهر اعلام کرده که سرانه مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی طی یک سال گذشته حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یافته است.

او دلیل اصلی این وضعیت را کاهش قدرت خرید خانوارها در مقایسه با رشد قیمت‌ها عنوان کرده است. این ارقام برآورد اعلامی سخنگوی انجمن است و جزئیات روش محاسبه آن در گزارش منتشرشده ارائه نشده است.

این مسئله نشان می‌دهد افزایش قیمت لبنیات تنها یک موضوع مربوط به هزینه تولید نیست.

شیر و فرآورده‌های لبنی از منابع مهم کلسیم و پروتئین در رژیم غذایی محسوب می‌شوند و کاهش دسترسی اقتصادی به آنها می‌تواند بر کیفیت تغذیه خانوارها تأثیر بگذارد.

اگر قیمت محصولات لبنی سریع‌تر از درآمد خانوار افزایش پیدا کند، ممکن است مصرف‌کنندگان خرید خود را محدود کنند یا به بسته‌بندی‌های کوچک‌تر روی بیاورند.

ازاین‌رو، سیاست‌گذاری بازار لبنیات باید علاوه بر پایداری تولید، توان خرید مصرف‌کنندگان را نیز در نظر بگیرد.

طرح شیر مدارس از اول آبان؛ هم‌زمانی با احتمال گرانی لبنیات

هم‌زمان با بحث افزایش قیمت شیر خام، موضوع اجرای طرح توزیع شیر مدارس نیز دوباره مطرح شده است.

به گفته سخنگوی انجمن صنایع لبنی، قرار است توزیع شیر مدارس از اول آبان آغاز شود و مسئولیت اجرای برنامه در استان‌ها به استانداران واگذار شده است.

بر اساس توضیحات او، توزیع فعلاً برای یک نوبت در هفته برنامه‌ریزی شده؛ موضوعی که فربد آن را از نظر تأمین نیاز تغذیه‌ای دانش‌آموزان ناکافی می‌داند.

پیش‌تر نیز رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذا اعلام کرده بود که برنامه توزیع شیر برای دانش‌آموزان مقطع ابتدایی مدارس دولتی شهری و روستایی در دستور کار قرار دارد.

البته اعلام زمان شروع برنامه به معنای تأیید آغاز عملی توزیع در تمام استان‌ها نیست.

این طرح در صورت اجرای منظم می‌تواند بخشی از دسترسی دانش‌آموزان به شیر را تقویت کند؛ به‌خصوص در شرایطی که هزینه خرید لبنیات برای برخی خانواده‌ها افزایش یافته است.

پیش‌بینی قیمت لبنیات در آبان ۱۴۰۵؛ شیر و ماست چقدر گران می‌شوند؟

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار لبنیات به تصمیم نهایی درباره قیمت شیر خام وابسته است.

اگر نرخ پیشنهادی ۶۸ هزار تومان تصویب و ابلاغ شود، احتمال بازنگری در قیمت برخی محصولات لبنی افزایش خواهد یافت.

اما اگر نرخ نهایی کمتر از پیشنهاد دامداران تعیین شود یا اجرای آن به زمان دیگری موکول شود، میزان و زمان اثرگذاری بر قیمت مصرف‌کننده نیز متفاوت خواهد بود.

در عین حال، ممکن است افزایش هزینه‌ها در محصولات مختلف به یک اندازه منعکس نشود. برای نمونه، ساختار هزینه شیر پاستوریزه ساده با پنیر، خامه و محصولات دارای بسته‌بندی خاص تفاوت دارد.

همچنین تغییر هزینه چربی شیر ممکن است بر قیمت فرآورده‌های پرچرب اثر متفاوتی نسبت به محصولات کم‌چرب بگذارد.

بنابراین نمی‌توان از هم‌اکنون برای شیر بطری، ماست دبه‌ای و پنیر بسته‌بندی، یک درصد افزایش واحد اعلام کرد.

تا زمان انتشار مصوبه جدید، نرخ‌های پیشنهادی نباید به‌عنوان مجوز قطعی افزایش قیمت محصولات نهایی تلقی شوند.

جمع‌بندی؛ بازار لبنیات در انتظار تصمیم نهایی تنظیم بازار

بررسی آخرین اخبار قیمت شیر خام در مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد صنعت لبنیات در آستانه یک تصمیم مهم قرار گرفته است.

نماینده دامداران قیمت ۶۸ هزار تومان را برای هر کیلوگرم شیر خام استاندارد پیشنهاد کرده؛ رقمی که ۷۵۰۰ تومان یا حدود ۱۲.۴ درصد بالاتر از نرخ قبلی است.

با وجود بررسی این پیشنهاد در نشست کارشناسی وزارت جهاد کشاورزی، تازه‌ترین اظهارات محمد فربد نشان می‌دهد ابلاغ رسمی قیمت جدید هنوز انجام نشده است.

مهم‌ترین نکته برای خانوارها این است که افزایش احتمالی قیمت شیر خام می‌تواند بر هزینه تولید شیر، ماست، پنیر و خامه اثر بگذارد، اما هنوز هیچ درصد قطعی برای گرانی این محصولات در آبان ۱۴۰۵ اعلام نشده است.

از سوی دیگر، کاهش مصرف لبنیات و آغاز قریب‌الوقوع برنامه شیر مدارس، اهمیت تصمیم نهایی را بیشتر کرده است.

اکنون باید دید مسئولان تنظیم بازار چه نرخی را برای شیر خام تصویب می‌کنند و چگونه میان هزینه‌های تولید دامداران، توان اقتصادی کارخانه‌ها و قدرت خرید خانوارها تعادل برقرار خواهد شد.