پیش بینی قیمت گوشت در پاییز ۱۴۰۵؛ دام فراوان شد اما گوشت ارزان میشود؟
بازار گوشت در شروع مهرماه یکی از حساسترین مقاطع سال را پشت سر میگذارد. افزایش هزینه نهادههای دامی، حملونقل، کشتار و توزیع در ماههای گذشته قیمت تمامشده گوشت را بالا برده، اما در سمت عرضه اکنون سیگنالهای متفاوتی دیده میشود.
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، در تازهترین ارزیابی خود از بازار پاییز اعلام کرده شرایط عرضه دام نسبت به سال گذشته و حتی چند سال قبل مناسبتر است. به گفته او، تعداد دامهای آماده کشتار افزایش یافته و در برخی میادین عرضه گسترده میش، بز، بزغاله و گوسفند نر حتی باعث کاهش قیمت بعضی گروههای دام شده است.
این شرایط باعث شده پیشبینی غالب فعالان بخش تولید برای آغاز پاییز، بیش از آنکه بر افزایش قیمت متمرکز باشد، بر ثبات بازار و جلوگیری از جهش تازه قرار گیرد.
قیمت دام زنده در مهر ۱۴۰۵؛ گوسفند هنوز بالای ۷۰۰ هزار تومان
با وجود افزایش عرضه، قیمت دام زنده همچنان در محدوده بالایی قرار دارد.
آخرین دادههای قابل دسترس بازار در دوم مهر نشان میدهد بالاترین قیمت گوسفند زنده در استان قم به حدود ۷۲۲ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلوگرم رسیده است. در هفتههای پایانی شهریور نیز گوسفند در برخی استانها در محدوده ۷۱۰ تا ۷۲۲ هزار تومان و گوساله زنده تا حدود ۷۱۵ هزار تومان معامله شده بود.
نکته مهم این است که این اعداد نسبت به ابتدای شهریور در سطح بالاتری قرار دارند. طبق دادههای بازار، در اوایل شهریور قیمت گوسفند زنده در بعضی استانها حدود ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان و نرخ گوساله نزدیک ۶۰۷ تا ۶۱۰ هزار تومان بود.
بنابراین افزایش عرضه در روزهای اخیر هنوز نتوانسته رشد قیمت شهریور را کاملاً خنثی کند.
۶۸ میلیون رأس دام سبک؛ آیا بازار با کمبود روبهرو میشود؟
یکی از مهمترین اعداد مطرحشده درباره چشمانداز بازار، جمعیت دام سبک کشور است.
رئیس شورای تأمین دام جمعیت گوسفند و بز ایران را حدود ۶۸ میلیون رأس اعلام کرده و گفته بخش مهمی از این جمعیت را دامهای مولد تشکیل میدهند. به گفته او، نیاز ماهانه معمول بازار نزدیک ۹۰۰ هزار رأس است و در دورههای پرمصرف میتواند تا حدود یک میلیون رأس افزایش پیدا کند.
بر این اساس، در حال حاضر نشانه روشنی از کمبود ساختاری دام در کشور دیده نمیشود.
از سوی دیگر، پاییز فصل زایش بخش قابلتوجهی از دام سبک در مناطق جنوب، جنوبغرب و فلات مرکزی است. البته زایش بیشتر به معنای ورود فوری گوشت به بازار نیست؛ برههای تازه متولدشده باید دوره رشد و پرواربندی را طی کنند. اما این اتفاق از منظر تأمین بازار زمستان و ماههای بعد اهمیت زیادی دارد.
۹۷ درصد گوشت کشور داخلی است؟
پوریان در تازهترین اظهارات خود سهم تولید داخلی در تأمین گوشت کشور را حدود ۹۷ درصد عنوان کرده است. این عدد، برآورد اعلامشده از سوی رئیس شورای تأمین دام است و نشان میدهد واردات در شرایط فعلی بیشتر نقش مکمل را ایفا میکند.
اگر این سهم حفظ شود، وضعیت بازار بیش از هر چیز به هزینه تولید دامدار داخلی وابسته خواهد بود؛ موضوعی که میتواند هم فرصت و هم ریسک باشد.
افزایش قیمت نهادههای دامی، علوفه، سوخت، دارو، حملونقل و هزینه پرواربندی میتواند قیمت تمامشده را بالا نگه دارد. به همین دلیل حتی زمانی که تعداد دام کافی است، لزوماً قیمت مصرفکننده به سرعت پایین نمیآید.
قیمت گوشت در بازار؛ ران گوسفندی بالای ۲ میلیون تومان
فاصله میان قیمت دام زنده و گوشت خردهفروشی همچنان یکی از مهمترین مسائل بازار است.
در ابتدای مهر، ران ممتاز گوسفندی در برخی فروشگاهها حدود دو میلیون و ۲۹۰ هزار تومان در هر کیلو قیمت داشته است. راسته با استخوان گوسفندی نیز حدود یک میلیون و ۷۵۰ هزار تومان عرضه شده و برای ران پاکشده گوساله و ماهیچه گوساله نیز ارقام نزدیک به یک میلیون و ۷۰۰ هزار و یک میلیون و ۶۵۰ هزار تومان گزارش شده است.
این فاصله قیمتی نشان میدهد افزایش عرضه دام تنها یکی از متغیرهای قیمت نهایی گوشت است.
پس از خرید دام، هزینه کشتارگاه، افت وزن لاشه، حملونقل، سردخانه، قطعهبندی، بستهبندی، توزیع و حاشیه سود خردهفروشی به محصول اضافه میشود.
پوریان نیز تأکید کرده در برخی موارد فاصله میان نرخ دام زنده، لاشه و گوشت نهایی بیش از حد معمول شده و این بخش از زنجیره نیازمند نظارت بیشتر است.
گاومیش وارد معادله تأمین گوشت شد
یکی از نکات تازه بازار امسال افزایش توجه به گاومیش است.
براساس اظهارات رئیس شورای تأمین دام، جمعیت گاومیش کشور اکنون حدود ۳۲۰ هزار رأس برآورد میشود که حدود ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار رأس از آنها دام مولد هستند. او گفته پرواربندی گاومیش در سال جاری در مقیاس گستردهتری دنبال شده و این دام میتواند سهم بیشتری از تأمین گوشت کشور را بر عهده بگیرد.
در کنار تولید داخلی، واردات گوشت گاومیش از هند نیز سابقه دارد. این محصول در گذشته بیشتر در صنایع غذایی مصرف میشد، اما به گفته پوریان مصرف خانوار آن نیز افزایش یافته است.
با این حال، افزایش هزینههای حملونقل و لجستیک سبب شده واردات گوشت ارزان نسبت به سالهای قبل دشوارتر شود.
کاهش مصرف خانوار؛ عامل پنهان ثبات قیمت گوشت
در کنار افزایش عرضه، وضعیت تقاضا نیز نقش مهمی در آرام شدن بازار دارد.
رئیس شورای تأمین دام کاهش مصرف گوشت در بخش خانوار را تأیید کرده و گفته در مقابل، مصرف صنعتی افزایش یافته است.
این اتفاق از منظر بازار اهمیت زیادی دارد. افزایش قیمت گوشت در سالهای اخیر موجب شده بخشی از خانوارها دفعات خرید یا میزان مصرف خود را کاهش دهند و به سمت پروتئینهای ارزانتر مانند مرغ حرکت کنند.
در نتیجه بازار اکنون با ترکیبی از عرضه نسبتاً بالا و تقاضای خانوار ضعیفتر مواجه است؛ ترکیبی که میتواند مانع از جهش سریع قیمتها شود.
آیا صادرات دام دوباره آزاد میشود؟
زمانی که عرضه دام از تقاضای داخلی جلو میزند، موضوع صادرات دوباره مطرح میشود.
پوریان صادرات را یکی از ابزارهای مدیریت مازاد دام دانسته، اما تأکید کرده این سیاست باید به گونهای تنظیم شود که بازار داخلی آسیب نبیند و در عین حال دامدار نیز انگیزه ادامه سرمایهگذاری و پرواربندی را داشته باشد.
این موضوع یک تعادل حساس است؛ محدود کردن کامل صادرات در زمان وفور دام میتواند سود تولیدکننده را کاهش دهد، اما صادرات بیش از حد نیز میتواند عرضه داخل را کاهش داده و قیمت را بالا ببرد.
به همین دلیل سیاست صادراتی دولت یکی از عوامل تعیینکننده بازار گوشت در ماههای آینده خواهد بود.
پیشبینی قیمت گوشت در پاییز ۱۴۰۵؛ ارزانی در راه است؟
با کنار هم قرار دادن دادههای فعلی، سناریوی محتملتر برای هفتههای ابتدایی پاییز ثبات یا کاهش محدود قیمتها است، نه ریزش سنگین.
افزایش دام آماده کشتار، آغاز فصل زایش، جمعیت ۶۸ میلیون رأسی دام سبک و توسعه پرواربندی دام سنگین میتواند احتمال کمبود و شوک عرضه را کاهش دهد. از طرف دیگر، کاهش قدرت خرید خانوار نیز فشار تقاضا را محدود کرده است.
اما قیمت دام زنده هنوز در سطوح بالای شهریور قرار دارد و هزینه نهاده، کشتار، حملونقل و توزیع نیز کاهش محسوسی نداشته است.
به همین دلیل ممکن است برخی دامها مانند میش، بز یا دامهایی که عرضه آنها بالاتر است ارزانتر شوند، اما انتظار کاهش سریع و یکسان قیمت تمام قطعات گوشت گوسفندی و گوساله در فروشگاهها چندان واقعبینانه نیست.
در مجموع، بازار گوشت پاییز ۱۴۰۵ از نظر عرضه در وضعیت نسبتاً مطمئنی قرار دارد و فعلاً نشانه جدی از کمبود دیده نمیشود؛ اما وفور دام لزوماً به معنای گوشت ارزان نیست. اگر عرضه بالا تا نیمه مهر و سپس ادامه پاییز حفظ شود، احتمال جهش تازه قیمت کاهش مییابد، اما برای اینکه این وضعیت به کاهش ملموس قیمت در سفره خانوار تبدیل شود، هزینههای میان دامدار تا خردهفروش نیز باید کنترل شود.