قیمت سیبزمینی امروز ۲۲ شهریور ۱۴۰۵؛ ورود روزانه هزار کامیون به تهران | نرخ باید زیر ۸۰ هزار تومان باشد
این محصول پس از ورود به میدان مرکزی تهران با نرخ حدود ۵۵ تا ۶۷ هزار تومان عمدهفروشی میشود.
در بخش خردهفروشی نیز برابری قیمت کمتر از ۷۵ هزار تومان در بازار محدوده میدان امام حسین تهران را به عنوان نمونهای از نرخ متعادل بازار مطرح کرده و تأکید دارد قیمت عمومی و منطقی برای مصرفکننده باید کمتر از ۸۰ هزار تومان باشد.
اما این نرخ در تمام مناطق تهران رعایت نمیشود.
طبق گفته سرپرست تعاون روستایی، در بعضی مغازههای شمال تهران قیمت هر کیلو سیبزمینی هنوز به بیش از ۱۰۰ هزار تومان میرسد؛ موضوعی که او آن را نیازمند ورود دستگاههای نظارتی و برخورد با گرانفروشی دانسته است.
در نتیجه بازار فعلی را نمیتوان یک بازار کاملاً یکدست دانست؛ سیبزمینی از ۵۹ هزار تومان در عرضه مستقیم تا بیش از ۱۰۰ هزار تومان در برخی خردهفروشیها قیمت دارد.
چرا سیبزمینی ۱۰۰ هزار تومانی محل سؤال است؟
اگر سقف عمدهفروشی میدان مرکزی را ۶۷ هزار تومان در نظر بگیریم، فروش بیش از ۱۰۰ هزار تومان به معنای فاصلهای نزدیک به ۵۰ درصد میان عمدهفروشی و برخی خردهفروشیهاست.
حتی نسبت به سقف ۸۰ هزار تومانی مورد قبول تعاون روستایی، قیمت ۱۰۰ هزار تومان حداقل ۲۵ درصد بالاتر است.
البته بخشی از اختلاف میان میدان و مغازه طبیعی است. هزینه حمل، ضایعات، اجاره واحد صنفی، دستمزد، مالیات و سود خردهفروش باید به قیمت عمده اضافه شود.
اما وقتی فاصله از محدوده متعارف بسیار بیشتر شود، بحث واسطهگری، حاشیه سود بالا و ضعف نظارت مطرح میشود.
برابری نیز دقیقاً روی همین نقطه تأکید کرده و از دستگاههای نظارتی خواسته با فروشندگان دارای قیمتهای غیرمتعارف برخورد کنند.
ورود هزار کامیون سیبزمینی به میدان مرکزی تهران
مهمترین اتفاق بازار طی روزهای اخیر افزایش محسوس عرضه است.
طبق آمار اعلامشده، میزان ورودی روزانه سیبزمینی به میدان مرکزی تهران از هفته گذشته به حدود هزار کامیون رسیده است. تعاون روستایی معتقد است با این حجم ورودی، کمبود خاصی در بازار وجود ندارد و نیاز فعلی تهران قابل تأمین است.
این رقم در مقایسه با چند روز قبل نیز قابل توجه است.
در گزارش ۱۶ شهریور، ورود بیش از ۸۰۰ کامیون به میدان مرکزی اعلام شده بود و مسئولان همان زمان از شکسته شدن حباب قیمت با افزایش عرضه صحبت میکردند.
رسیدن این عدد به حدود هزار کامیون نشان میدهد جریان ارسال محصول از استانهای تولیدکننده تقویت شده است.
اگر این روند ادامه پیدا کند، دست واسطههایی که از کاهش عرضه برای بالا بردن قیمت استفاده میکنند کوتاهتر خواهد شد.
برداشت ۳ میلیون تن سیبزمینی تا پایان آبان
عامل مهم دیگر، شروع فصل برداشت در استانهای تولیدکننده است.
براساس پیشبینی معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی، تا پایان آبان حدود سه میلیون تن سیبزمینی در کشور برداشت خواهد شد.
این محصول از استانهایی مانند همدان، اردبیل و دیگر مناطق عمده تولید به بازار ارسال میشود.
در گزارشهای چند روز قبل نیز تعاون روستایی به آغاز برداشت در مناطقی مانند بهار و کبودرآهنگ همدان و افزایش ارسال از اردبیل اشاره کرده بود. در آن مقطع حتی گفته شد بخشی از افزایش قبلی قیمت ناشی از دپو و انبارداری مقطعی توسط برخی واسطهها بوده که عرضه میدان مرکزی را کاهش داده بود.
با افزایش برداشت، قدرت نگهداری مصنوعی کالا نیز کاهش پیدا میکند؛ زیرا هر روز حجم بیشتری محصول تازه وارد زنجیره میشود.
روستابازار؛ سیبزمینی ۵۹ هزار تومانی در تهران
یکی از ابزارهای دولت برای کاهش فاصله مزرعه تا سفره، توسعه عرضه مستقیم است.
برابری اعلام کرده سیبزمینی در روستابازارهای تهران با نرخ ۵۹ هزار تومان برای هر کیلو عرضه میشود.
این رقم تنها حدود چهار تا ۱۱ هزار تومان بالاتر از قیمت اعلامی در مبدأ تولید است.
در مقایسه با برخی مغازههای بالای ۱۰۰ هزار تومان، مصرفکننده در عرضه مستقیم ممکن است بیش از ۴۰ هزار تومان برای هر کیلو کمتر پرداخت کند.
برای یک خانوار که مثلاً ماهانه ۱۰ کیلو سیبزمینی مصرف کند، تفاوت ۵۹ هزار با ۱۰۰ هزار تومان به حدود ۴۱۰ هزار تومان در ماه میرسد.
همین مقایسه نشان میدهد حذف بخشی از واسطههای غیرضروری چقدر میتواند روی قیمت نهایی کالاهای اساسی اثرگذار باشد.
آیا بازار واقعاً متعادل شده است؟
تعاون روستایی از «تعادل نسبی» بازار صحبت میکند، اما بهتر است میان تعادل عرضه و یکسان شدن قیمت خردهفروشی تفاوت قائل شویم.
از منظر عرضه، ورود روزانه هزار کامیون و آغاز برداشت گسترده نشانه کمبود فیزیکی کالا نیست.
اما وجود سیبزمینی بالای ۱۰۰ هزار تومان در برخی مغازهها نشان میدهد افزایش عرضه هنوز بهطور کامل در تمام حلقههای خردهفروشی به کاهش قیمت منجر نشده است.
بنابراین بازار در مرحله انتقال قرار دارد.
اگر قیمت عمدهفروشی برای چند هفته در محدوده ۵۵ تا ۶۷ هزار تومان باقی بماند، فشار روی خردهفروشان برای کاهش نرخ افزایش خواهد یافت.
در مقابل، اگر هزینه حمل یا تولید بالا برود یا محصول بار دیگر در شبکه توزیع دپو شود، ممکن است فاصله قیمت دوباره افزایش پیدا کند.
چرا قیمت سر مزرعه هم پایین نیست؟
نکته مهم دیگر این است که حتی قیمت ۴۸ تا ۵۵ هزار تومانی تولیدکننده نیز نسبت به سالهای گذشته رقم بالایی محسوب میشود.
کشاورزان با افزایش هزینه بذر، کود، سم، آب، نیروی کار، ماشینآلات و حملونقل مواجهاند.
به همین دلیل نمیتوان انتظار داشت افزایش عرضه الزاماً قیمت را به سطوح بسیار پایین بازگرداند.
حتی مسئولان تعاون روستایی در گزارشهای قبلی نیز افزایش هزینه تولید نسبت به سال گذشته را یکی از عوامل تعیینکننده نرخ مبدأ عنوان کردهاند.
بنابراین هدف سیاستگذار بیشتر شکستن حباب توزیع و واسطهگری است، نه پایین آوردن قیمت به سطحی که تولید برای کشاورز صرفه اقتصادی نداشته باشد.
پیشبینی قیمت سیبزمینی در هفتههای آینده
در حال حاضر عوامل سمت عرضه به نفع مصرفکننده حرکت میکنند.
برداشت در استانهای اصلی آغاز شده، ورود کالا به تهران افزایش یافته و پیشبینی سه میلیون تن برداشت تا پایان آبان وجود دارد.
اگر این محصولات بهصورت منظم وارد بازار شوند، احتمال اینکه قیمت عمومی خردهفروشی در محدوده ۶۵ تا ۸۰ هزار تومان تثبیت شود بالاست.
در این شرایط، نرخهای بالای ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومان باید بیشتر به موارد خاص مکانی یا حاشیه سود بالای برخی واحدها محدود شود.
سناریوی کاهش بیشتر نیز وجود دارد؛ بهخصوص اگر در اوج برداشت عرضه از تقاضا سبقت بگیرد.
با این حال کاهش شدید قیمت به زیر هزینه تولید میتواند به زیان کشاورزان تمام شود و در بلندمدت عرضه سال بعد را کاهش دهد.
بنابراین بهترین سناریو برای بازار، نه سقوط قیمت بلکه تثبیت در سطحی است که هم برای تولیدکننده قابل قبول باشد و هم مصرفکننده مجبور به پرداخت نرخهای بالای ۱۰۰ هزار تومان نشود.
سیبزمینی ۱۰۰ هزار تومانی باید استثنا باشد، نه قیمت بازار
دادههای امروز یک پیام روشن دارد: بازار از نظر موجودی با کمبود جدی روبهرو نیست.
ورودی روزانه میدان مرکزی تهران به حدود هزار کامیون رسیده، سیبزمینی در مبدأ ۴۸ تا ۵۵ هزار تومان و در میدان مرکزی حداکثر حدود ۶۷ هزار تومان قیمت دارد و عرضه مستقیم نیز با نرخ ۵۹ هزار تومان انجام میشود.
در چنین شرایطی، نرخهای بالای ۱۰۰ هزار تومان به سختی میتواند به عنوان قیمت عمومی بازار توجیه شود.
اکنون آزمون اصلی نه در مزرعه، بلکه در شبکه توزیع است.
اگر برداشت سه میلیون تنی تا پایان آبان طبق برنامه انجام شود و ورودی هزار کامیونی تهران ادامه پیدا کند، احتمال کاهش حباب سیبزمینی بالا خواهد بود؛ اما برای اینکه مصرفکننده واقعاً این ارزانی را احساس کند، فاصله میان قیمت مزرعه، میدان و مغازه نیز باید کوچکتر شود.
