قیمت دلار امروز ۲۱ شهریور ۱۴۰۵؛ عقب‌نشینی دلار موقتی است؟ دلار توافقی رکورد تاریخی زد

بازار ارز امروز فعالیت خود را در شرایطی آغاز کرد که دلار هفته‌ای بسیار پرنوسان را پشت سر گذاشته بود. بر اساس نرخ‌های معامله‌شده در بخشی از بازار، اسکناس آمریکایی حدود هزار تومان پایین‌تر از آخرین قیمت پنجشنبه و در محدوده ۲۳۴ هزار تومان قرار گرفت.

با این حال، بازار آزاد ایران یک بازار متمرکز با نرخ واحد نیست و منابع مختلف ممکن است در یک ساعت مشخص قیمت‌های متفاوتی ثبت کنند. داده‌های زنده تیندکس برای ۲۱ شهریور نرخ‌هایی نزدیک ۲۳۶ هزار و ۷۰۰ تومان را نیز نشان می‌دهد. همین منبع قیمت پایانی روز ۱۹ شهریور را حدود ۲۳۵ هزار و ۴۰۰ تومان و روز ۲۰ شهریور را بالای ۲۳۶ هزار تومان ثبت کرده است.

بنابراین مهم‌تر از اختلاف یکی دو هزار تومانی منابع، محدوده‌ای است که بازار در آن تثبیت شده: دلار اکنون در کانال ۲۳۰ هزار تومان و نزدیک سقف‌های تاریخی خود معامله می‌شود.

روز ۱۹ شهریور نیز گزارش‌های مستقل از عبور دلار از ۲۳۴ هزار تومان خبر داده بودند.

آیا کاهش هزار تومانی دلار نشانه شروع ریزش است؟

فعلاً شواهد برای چنین نتیجه‌ای کافی نیست.

در بازاری که طی تنها چند هفته از محدوده نزدیک ۲۰۰ هزار تومان به بالای ۲۳۰ هزار تومان رسیده، کاهش هزار یا حتی چند هزار تومانی بیشتر می‌تواند یک اصلاح کوتاه‌مدت تلقی شود تا تغییر روند.

داده‌های تاریخی نشان می‌دهد دلار از حدود ۲۰۰ هزار و ۵۰۰ تومان در چهارم شهریور به محدوده فعلی رسیده است؛ یعنی در کمتر از سه هفته بیش از ۱۵ درصد رشد کرده است.

در چنین شرایطی بخشی از معامله‌گران کوتاه‌مدت طبیعی است که در قیمت‌های بالا اقدام به شناسایی سود کنند. هم‌زمان افزایش عرضه بازارساز نیز می‌تواند فشار خرید را برای چند ساعت یا چند روز کنترل کند.

اما برای آنکه کاهش قیمت به یک روند نزولی تبدیل شود، معمولاً بازار به محرک قوی‌تری نیاز دارد؛ مانند کاهش محسوس ریسک سیاسی، افزایش پایدار عرضه ارز یا تغییر انتظارات تورمی.

بازارساز چگونه جلوی جهش بیشتر دلار را گرفته است؟

یکی از مهم‌ترین عوامل آرامش نسبی امروز، انتظارات شکل‌گرفته درباره مداخله بانک مرکزی است.

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، اوایل شهریور اعلام کرده بود بانک مرکزی برای کنترل نوسانات آمادگی دارد تا دو میلیارد دلار ارز به بازار تزریق کند. او همچنین تأکید کرده بود کشور از ذخایر ارزی کافی برخوردار است و بانک مرکزی روند بازار را مدیریت خواهد کرد.

همتی پیش‌تر بخش مهمی از افزایش تقاضای ارز را ناشی از تقاضای احتیاطی، سفته‌بازی و خروج سرمایه دانسته بود.

این نوع سیگنال‌ها در بازار ارز اهمیت روانی زیادی دارند. معامله‌گر وقتی احتمال عرضه سنگین بانک مرکزی را بالا بداند، در خرید در سقف‌های قیمتی محتاط‌تر می‌شود.

اما مسئله اینجاست که مداخله ارزی می‌تواند سرعت رشد قیمت را کاهش دهد، نه اینکه لزوماً عوامل بنیادی ایجادکننده تقاضا را از بین ببرد.

تنش‌های منطقه‌ای همچنان بزرگ‌ترین ریسک دلار هستند

مهم‌ترین عامل بیرونی بازار ارز ایران همچنان تحولات سیاسی و نظامی منطقه است.

تشدید درگیری‌های مرتبط با ایران طی روزهای گذشته بازارهای جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده و قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار رسانده است. رویترز از ادامه نگرانی نسبت به مسیر جنگ، اختلال در مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس و دریای سرخ و افزایش ریسک‌های تورمی جهانی گزارش داده است.

بازار ارز ایران نسبت به چنین اخباری حساسیت مضاعف دارد. معامله‌گران تنها اثر اقتصادی مستقیم درگیری را محاسبه نمی‌کنند؛ آنها احتمال محدودتر شدن تجارت، افزایش فشار تحریم‌ها، دشوارتر شدن انتقال ارز و رشد تقاضای احتیاطی را نیز وارد قیمت می‌کنند.

به همین دلیل، تا زمانی که سیگنال روشنی از کاهش پایدار تنش‌ها منتشر نشود، اصلاح عمیق دلار با مانع جدی روبه‌رو خواهد بود.

یورو چرا برخلاف دلار صعود کرد؟

یورو امروز برخلاف دلار در مسیر افزایشی قرار گرفته و در برخی معاملات تا محدوده ۲۷۳ تا ۲۷۵ هزار تومان رسیده است.

داده‌های بازار آزاد قیمت یورو را امروز حدود ۲۷۴ هزار و ۷۰۰ تا ۲۷۴ هزار و ۸۰۰ تومان نشان می‌دهند. یورو نسبت به ابتدای سال نیز بیش از ۵۰ درصد افزایش قیمت داشته است.

یکی از دلایل این واگرایی، تغییرات نرخ جهانی یورو به دلار است. بانک مرکزی اروپا در هفته جاری نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه افزایش داده است؛ اقدامی که در واکنش به فشار تورمی ناشی از افزایش شدید قیمت انرژی انجام شد.

بنابراین قیمت یورو در ایران هم‌زمان از دو عامل اثر می‌گیرد: نرخ دلار در داخل و نسبت یورو به دلار در بازار جهانی.

همین مسئله توضیح می‌دهد چرا حتی در روزی که دلار تهران اندکی عقب می‌نشیند، یورو می‌تواند مسیر متفاوتی داشته باشد.

دلار توافقی به رکورد تازه رسید

در سوی رسمی‌تر بازار، روند کاملاً متفاوت است.

دلار توافقی که در ۱۶ شهریور وارد کانال ۱۶۱ هزار تومان شده بود، طی روزهای اخیر به حرکت افزایشی خود ادامه داده است. در شانزدهم شهریور نرخ فروش حواله دلار ۱۶۱ هزار و ۴۶۶ تومان و نرخ خرید ۱۶۰ هزار و ۱۳ تومان اعلام شده بود.

طبق آخرین نرخ اعلام‌شده برای معاملات امروز، قیمت فروش دلار توافقی به ۱۶۳ هزار و ۴۱۳ تومان و قیمت خرید به ۱۶۱ هزار و ۹۴۲ تومان رسیده است.

اهمیت این اتفاق فقط در شکسته شدن یک رکورد نیست. رشد دلار توافقی نشان می‌دهد حتی نرخ‌های رسمی‌تر نیز تحت تأثیر تورم و واقعیت‌های بازار ارز در حال تعدیل هستند.

فاصله دلار آزاد و توافقی چقدر شده است؟

اگر دلار آزاد را ۲۳۴ هزار تومان و دلار توافقی را ۱۶۳ هزار و ۴۱۳ تومان در نظر بگیریم، فاصله این دو نرخ حدود ۷۰ هزار و ۶۰۰ تومان برای هر دلار است.

به بیان دیگر، نرخ بازار آزاد حدود ۴۳ درصد بالاتر از نرخ توافقی قرار دارد.

این شکاف همچنان بسیار بزرگ است و خود می‌تواند یکی از عوامل ایجاد انگیزه برای تقاضای ارز ارزان‌تر در مسیرهای رسمی باشد.

از سوی دیگر، افزایش تدریجی نرخ توافقی ممکن است بخشی از تلاش سیاستگذار برای کم کردن همین فاصله باشد. هرچه شکاف نرخ رسمی و آزاد بیشتر شود، انگیزه‌های آربیتراژی و فشار برای دسترسی به ارز ارزان‌تر افزایش پیدا می‌کند.

پیش‌بینی قیمت دلار؛ محدوده ۲۳۰ هزار تومان حمایت مهم بازار است

برای روزهای آینده، رفتار دلار در محدوده ۲۳۰ تا ۲۳۵ هزار تومان بسیار مهم خواهد بود.

در سناریوی نخست، اگر عرضه بازارساز ادامه پیدا کند و خبر منفی سیاسی تازه‌ای وارد بازار نشود، دلار می‌تواند در محدوده فعلی نوسان کرده یا تا کانال ۲۳۰ تا ۲۳۲ هزار تومان عقب‌نشینی کند.

شکست پایدار مرز ۲۳۰ هزار تومان می‌تواند زمینه اصلاح بیشتر به محدوده ۲۲۵ تا ۲۲۸ هزار تومان را فراهم کند.

اما سناریوی دوم، همچنان ریسک مهم بازار است. اگر تنش‌های منطقه‌ای تشدید شود یا معامله‌گران نسبت به دسترسی به منابع ارزی نگران‌تر شوند، بازگشت قیمت به محدوده ۲۳۷ تا ۲۴۰ هزار تومان دور از انتظار نیست.

به همین دلیل، کاهش امروز را نمی‌توان به تنهایی «آغاز ریزش دلار» تلقی کرد.

دلار آرام شده، اما ریسک‌ها هنوز آرام نشده‌اند

بازار ارز امروز نسبت به روزهای پرتنش هفته گذشته آرام‌تر است، اما این آرامش هنوز شکننده به نظر می‌رسد.

از یک سو، بانک مرکزی با افزایش عرضه و ارسال سیگنال مداخله توانسته بخشی از تقاضای هیجانی را مهار کند. از سوی دیگر، افزایش نرخ دلار توافقی، ادامه تنش‌های منطقه‌ای، تورم بالا و رشد شدید قیمت دلار طی هفته‌های گذشته نشان می‌دهد عوامل صعودی هنوز از بین نرفته‌اند.

بنابراین مهم‌ترین محدوده بازار در روزهای آینده ۲۳۰ هزار تومان در سمت پایین و محدوده ۲۳۷ تا ۲۴۰ هزار تومان در سمت بالا خواهد بود.

تا زمانی که دلار بالای محدوده ۲۳۰ هزار تومان باقی بماند و تحول سیاسی مهمی در جهت کاهش ریسک رخ ندهد، سناریوی محتمل‌تر نه سقوط شدید قیمت، بلکه نوسان در سطوح بالا با اصلاح‌های مقطعی است.

رکورد ۱۶۳ هزار تومانی دلار توافقی نیز پیام دیگری دارد: فشار افزایش نرخ ارز تنها محدود به بازار آزاد نیست و قیمت‌های رسمی‌تر نیز آهسته اما پیوسته در حال حرکت رو به بالا هستند.