گوسفند ۶۳۵ هزار تومان ماند؛ چرا گوشت ۲ میلیونی ارزان نمیشود؟
براساس نرخهای اعلامشده به نقل از اتحادیه سراسری صنعت دامپروران کشور، بازار دام زنده امروز نسبت به روز گذشته نوسان قابل توجهی ندارد.
در بازار گوسفند زنده، اصفهان و فارس با نرخ ۶۳۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم در بالاترین محدوده قرار گرفتهاند. در مقابل، قیمت گوسفند در قم، همدان و استان مرکزی حدود ۶۳۰ هزار تومان اعلام شده است.
به این ترتیب، فاصله گرانترین و ارزانترین نرخ گوسفند در استانهای مورد بررسی فقط پنج هزار تومان برای هر کیلوگرم است؛ یعنی اختلافی کمتر از یک درصد.
در بازار گوساله نیز شرایط مشابهی دیده میشود. بالاترین قیمت مربوط به همدان با ۶۱۰ هزار تومان است و کمترین نرخ اعلامشده در یزد به ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تومان میرسد.
اختلاف کف و سقف گوساله حتی از گوسفند هم کمتر است و به حدود ۰.۴ درصد میرسد.
بازار دام چرا آرام شده است؟
این نخستین روزی نیست که بازار دام زنده در محدودههای فعلی باقی میماند.
قیمتهای منتشرشده برای روزهای قبل نیز نشان میدهد گوسفند در اصفهان و فارس حوالی ۶۳۵ هزار تومان و گوساله در همدان حدود ۶۱۰ هزار تومان معامله شده است. گزارش روز ۱۰ شهریور نیز از ثبات قیمتها نسبت به روز قبل خبر میداد.
ثبات چندروزه را میتوان نشانهای از تعادل نسبی عرضه و تقاضا در بازار دام دانست؛ اما این آرامش شکننده است.
هزینه خوراک دام، نهادههای وارداتی، حملونقل، دستمزد و شرایط تولید همچنان در سطوح بالایی قرار دارند و دامدار نمیتواند صرفاً با توجه به رکود بازار، قیمت را بدون توجه به هزینه تمامشده کاهش دهد.
در تازهترین نرخهای منتشرشده از نهادههای کشاورزی، هر کیلو ذرت حدود ۴۲ هزار و ۵۵۰ تومان، کنجاله سویا بیش از ۶۲ هزار تومان و جو حدود ۵۴ هزار تومان قیمتگذاری شده بود.
این هزینهها بخش مهمی از قیمت نهایی دام را تشکیل میدهند.
اگر دام ثابت است، چرا گوشت ارزان نمیشود؟
اینجا مهمترین تفاوت میان «قیمت دام زنده» و «قیمت گوشت در قصابی» مشخص میشود.
وقتی هر کیلو دام زنده ۶۳۰ یا ۶۳۵ هزار تومان قیمت دارد، تمام وزن حیوان به گوشت قابل فروش تبدیل نمیشود. پس از کشتار، بخشهایی از وزن دام شامل پوست، احشا، استخوان و سایر اجزا از لاشه یا گوشت قابل عرضه تفکیک میشود.
پس از آن نیز هزینه کشتارگاه، حمل یخچالی، قطعهبندی، بستهبندی، پرت محصول، عمدهفروشی و سود خردهفروش به قیمت اضافه میشود.
به همین دلیل مقایسه مستقیم «۶۳۵ هزار تومان دام زنده» با «دو میلیون تومان گوشت ممتاز» بدون در نظر گرفتن زنجیره تبدیل، تصویر دقیقی ارائه نمیکند.
با این حال فاصله زیاد قیمت دام تا گوشت مصرفکننده همچنان یک موضوع مهم برای بازار است و شفافیت حلقههای میان دامدار و فروشگاه میتواند مشخص کند چه سهمی از قیمت نهایی در هر مرحله ایجاد میشود.
گوشت گوسفندی هنوز بالای دو میلیون تومان است
آخرین قیمتهای در دسترس بازار گوشت قرمز نشان میدهد آرامش دام زنده هنوز به کاهش محسوس قیمت در قصابیها منجر نشده است.
در معاملات روز گذشته، قیمت ران کامل ممتاز گوسفندی حدود دو میلیون و ۹۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام شده است.
کف دست گوسفندی همراه با ماهیچه حدود یک میلیون و ۹۵۰ هزار تومان، سردست گوسفندی یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان و شقه لاشه گوسفندی حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان قیمت داشته است.
در بازار گوشت گوساله نیز ران پاکشده حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و سردست پاکشده حدود یک میلیون و ۳۶۰ هزار تومان عرضه شده است.
این ارقام نشان میدهد برای خانوار، مسئله اصلی نه ثبات چندروزه دام بلکه سطح بالای تثبیتشده قیمت گوشت است.
یک عامل دیگر؛ عرضه گوشت قرمز کاهش یافته است
داده تازه مرکز آمار ایران نیز بخشی از وضعیت بازار را توضیح میدهد.
براساس گزارش منتشرشده در هفتم شهریور، در تیر ۱۴۰۵ حدود ۳۷ هزار و ۳۱۲ تن گوشت قرمز در کشتارگاههای رسمی کشور عرضه شده که نسبت به تیر سال گذشته شش درصد کاهش نشان میدهد.
از مجموع گوشت تولیدشده در کشتارگاههای رسمی، حدود ۲۱ هزار و ۶۹۹ تن مربوط به گاو و گوساله بوده که ۵۸.۱ درصد کل عرضه را تشکیل داده است.
کاهش عرضه سالانه، حتی اگر قیمت دام در چند روز ثابت بماند، میتواند مانعی برای افت جدی قیمت گوشت باشد.
بازار زمانی ظرفیت کاهش پایدار قیمت پیدا میکند که یا هزینه تولید پایین بیاید، یا عرضه نسبت به تقاضا افزایش قابل توجهی داشته باشد.
چرا قیمت گوسفند در استانها تقریباً یکسان شده است؟
یکی از جالبترین ویژگیهای بازار امروز، نزدیک شدن نرخ استانهای مختلف است.
فاصله پنج هزار تومانی میان گوسفند ۶۳۰ و ۶۳۵ هزار تومانی نشان میدهد بخش بزرگی از اختلافهای منطقهای فعلاً کاهش یافته است.
حمل دام میان استانها و دسترسی معاملهگران به اطلاعات قیمت باعث میشود اختلاف بسیار بزرگ میان دو منطقه پایدار نماند. اگر دام در استانی به شکل محسوسی ارزانتر باشد، تقاضای خریداران از استانهای دیگر میتواند فاصله را کاهش دهد.
در بازار گوساله این رفتار حتی مشخصتر است و اختلاف ۲۵۰۰ تومانی میان یزد و همدان عملاً بسیار محدود است.
بنابراین قیمت دام زنده در سطح تولید و عمدهفروشی، دستکم در دادههای امروز، بازاری نسبتاً همگرا نشان میدهد.
آیا قیمت دام زنده در روزهای آینده افزایش مییابد؟
ثبات فعلی الزاماً تضمین نمیکند که دام در هفتههای آینده نیز بدون نوسان بماند.
مهمترین متغیرها برای ادامه مسیر بازار، قیمت خوراک دام، شرایط تأمین نهاده، نرخ ارز، حجم عرضه و قدرت خرید مصرفکننده هستند.
اگر هزینه نهادههای دامی بالا برود، دامدار در نهایت برای جبران هزینه تولید به قیمت بالاتری نیاز خواهد داشت. در مقابل، کاهش قدرت خرید خانوار و افت مصرف گوشت میتواند از سمت تقاضا مانع رشد سریع قیمت دام شود.
این دو نیرو اکنون همزمان در بازار حضور دارند: هزینه تولید بالاست، اما مصرفکننده نیز توان پذیرش افزایش قیمت نامحدود را ندارد.
همین وضعیت میتواند یکی از دلایل ثبات چندروزه بازار باشد.
دام ثابت ماند؛ گوشت چه زمانی ارزان میشود؟
قیمت دام زنده امروز ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ تصویر نسبتاً آرامی دارد. گوسفند در استانهای مورد بررسی تنها در محدوده ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان نوسان میکند و گوساله نیز حدود ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان قیمت دارد.
اما در سوی دیگر زنجیره، گوشت ممتاز گوسفندی همچنان تا بیش از دو میلیون تومان برای هر کیلو قیمت دارد و آخرین آمار رسمی نیز کاهش شش درصدی عرضه گوشت قرمز کشتارگاهی نسبت به سال گذشته را نشان میدهد.
بنابراین ثبات دام زنده را نباید با کاهش فوری قیمت گوشت یکی دانست.
برای ارزان شدن محسوس گوشت، فقط ثابت ماندن گوسفند و گوساله کافی نیست؛ هزینه نهاده، کشتار، حمل، توزیع و وضعیت عرضه نیز باید تغییر کند.
در شرایط فعلی، مهمترین پیام بازار همین است: دام فعلاً گرانتر نشده، اما عواملی که گوشت را گران نگه داشتهاند هنوز از بین نرفتهاند.
