قیمت سیمان امروز ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ ثابت ماند؛ آرامش قبل از گرانی است؟
بازار سیمان در معاملات امروز چهارشنبه بار دیگر بدون تغییر قابل توجه آغاز شد.
براساس نرخهای عمده اعلامشده، سیمان پاکتی تهران تیپ ۲ با قیمت ۲۵۳ هزار تومان معامله میشود. سیمان پاکتی صوفیان تیپ ۲ نیز در محدوده ۲۸۹ هزار تومان قرار دارد.
قیمت سیمان پاکتی ساوه تیپ ۲ به ۲۵۷ هزار تومان و سیمان پاکتی آبیک تیپ ۲ به ۲۵۵ هزار تومان رسیده است.
نکته مهم این است که این قیمتها فقط مربوط به امروز نیست. دادههای بازار در روز دهم شهریور نیز دقیقاً همین چهار نرخ را برای تهران، آبیک، ساوه و صوفیان نشان میداد و گزارشهای روزهای ابتدایی شهریور نیز تغییر محسوسی در این محصولات ثبت نکردهاند.
در واقع بازار سیمان برای چند هفته در محدوده نسبتاً ثابتی حرکت کرده است؛ اتفاقی که در نگاه اول میتواند به معنای تعادل عرضه و تقاضا تلقی شود، اما بررسی شرایط تولید تصویر پیچیدهتری ارائه میدهد.
چرا سیمان با وجود مشکلات تولید گران نشده است؟
یکی از پرسشهای اصلی بازار این است که چگونه با وجود قطعی برق، افزایش هزینه انرژی و رشد هزینه حملونقل، قیمت سیمان همچنان ثابت مانده است؟
بخشی از پاسخ را باید در ساختار تولید صنعت سیمان جستوجو کرد.
علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، پیشتر اعلام کرده بود کارخانهها با استفاده از ذخایر کلینکر و همچنین ترکیب برق سهمیهای و برق خریداریشده از بازار آزاد توانستهاند عرضه مورد نیاز بازار را حفظ کنند.
او همچنین گفته ظرفیت تولید سیمان کشور حدود ۱.۵ برابر مصرف داخلی است؛ بنابراین حتی با کاهش راندمان خطوط، تاکنون کمبود فیزیکی گستردهای در بازار ایجاد نشده است.
این ظرفیت مازاد یکی از مهمترین عواملی است که اجازه نداده محدودیت برق فوراً به کمبود سیمان و جهش قیمت مصرفکننده تبدیل شود.
به بیان سادهتر، کارخانهها فعلاً بخشی از فشار افزایش هزینه را در داخل مجموعه خود جذب کردهاند و بازار هنوز تمام آثار ناترازی انرژی را در قیمت نهایی مشاهده نکرده است.
برق سیمانیها دوباره قطع شد
اما مهمترین خبر برای آینده قیمت سیمان مربوط به اتفاقات همین روزهاست.
گزارشهای منتشرشده در دهم شهریور نشان میدهد برق تعدادی از کارخانههای سیمان دوباره با محدودیت یا قطعی مواجه شده است. دبیر انجمن صنعت سیمان تأکید کرده شهریور ماه برای کارخانهها اهمیت ویژهای دارد، زیرا واحدها پس از انجام بخشی از تعمیرات تابستانی آماده افزایش تولید هستند و پیش از رسیدن پاییز و آغاز محدودیتهای احتمالی سوخت، باید ذخایر خود را تقویت کنند.
مشکل فقط میزان برق نیست؛ غیرقابل پیشبینی بودن قطعیها نیز برای کارخانهها هزینه ایجاد میکند.
کوره سیمان مانند یک واحد تولیدی ساده نیست که بتوان آن را هر زمان خاموش و روشن کرد. توقف ناگهانی خطوط میتواند راندمان تولید را کاهش دهد، به تجهیزات و نسوزهای گرانقیمت کورهها فشار وارد کند و هزینه راهاندازی مجدد را افزایش دهد.
به همین دلیل تداوم قطعیهای بدون برنامه میتواند حتی در صورت بازگشت برق، آثار مالی خود را روی تولیدکننده باقی بگذارد.
برق صنعت سیمان نسبت به سال قبل چقدر کم شده است؟
شدت فشار انرژی وقتی روشنتر میشود که ارقام سال جاری را با سال گذشته مقایسه کنیم.
دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در مرداد اعلام کرده بود برق تخصیصی به این صنعت نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.
براساس توضیحات او، کارخانههای سیمان سال گذشته در ساعات اوج مصرف حدود ۶۵۰ مگاوات و در ساعات غیر اوج حدود ۷۵۰ مگاوات برق دریافت میکردند و شبها نیز محدودیت کمتری داشتند؛ اما امسال حدود ۴۰۰ مگاوات برق برای فعالیت شبانهروزی صنعت در نظر گرفته شده بود.
این کاهش در شرایطی اتفاق افتاده که فعالان صنعت از رشد تقاضا و فروش در سهماهه نخست سال نیز سخن گفتهاند.
بنابراین کارخانهها همزمان با دو فشار روبهرو هستند: نیاز بازار به تولید و محدودیت دسترسی به انرژی.
برق آزاد؛ هزینهای که هنوز کامل به قیمت سیمان منتقل نشده است
یکی از مهمترین هزینههای پنهان صنعت سیمان خرید برق از بازار آزاد است.
براساس گفته دبیر انجمن سیمان، در مقطعی که برق دولتی برای صنایع حدود دو هزار تومان قیمت داشت، برخی کارخانهها ناچار بودند برق مورد نیاز خود را با نرخهایی نزدیک به ۱۵ هزار تومان از بازار تهیه کنند.
یعنی هزینه بخشی از برق مصرفی میتوانست چند برابر نرخ سهمیهای باشد.
اگر تولیدکننده نتواند این افزایش هزینه را از طریق رشد بهرهوری یا سایر بخشها جبران کند، در نهایت فقط چند مسیر باقی میماند: کاهش حاشیه سود، کاهش تولید یا تلاش برای افزایش قیمت محصول.
همین مسئله باعث شده فعالان صنعت بارها بر لزوم متناسب شدن قیمت محصول نهایی با هزینه واقعی انرژی تأکید کنند.
چرا سیمان صوفیان از تهران گرانتر است؟
در میان نرخهای امروز، سیمان صوفیان با قیمت ۲۸۹ هزار تومان گرانترین محصول میان چهار برند مورد بررسی است.
فاصله قیمت صوفیان و سیمان تهران حدود ۳۶ هزار تومان است؛ یعنی صوفیان تقریباً ۱۴ درصد بالاتر قیمتگذاری شده است.
البته تفاوت قیمت کارخانهها الزاماً نشانه تفاوت یکسان در هزینه تولید نیست.
موقعیت جغرافیایی کارخانه، فاصله تا بازار مقصد، هزینه حمل، میزان موجودی، عرضه منطقهای و شرایط تقاضا میتواند روی نرخ عمده هر برند اثر بگذارد. به همین دلیل مقایسه قیمت سیمان باید براساس محل تحویل نیز انجام شود.
همچنین نرخهای اعلامشده برای بازار عمده یا مبادی عرضه هستند و قیمت نهایی برای مصرفکننده در شهرهای مختلف میتواند به دلیل کرایه حمل و حاشیه توزیع بیشتر باشد.
ساختوساز فعلاً مانع جهش تقاضا شده است؟
عامل دیگری که به ثبات بازار کمک کرده، وضعیت تقاضاست.
هرچند پروژههای عمرانی و ساختمانی همچنان مصرفکننده سیمان هستند، اما بازار ساختوساز با رونق گستردهای که بتواند یک شوک تقاضایی ناگهانی ایجاد کند روبهرو نیست.
در چنین شرایطی کاهش محدود عرضه نیز لزوماً بلافاصله باعث جهش قیمت نمیشود.
اما این تعادل بسیار وابسته به ادامه عرضه است. اگر قطعی برق باعث کاهش محسوس تولید شود و ذخایر کارخانهها نیز شروع به کاهش کند، بازار میتواند با فاصله زمانی وارد فاز جدیدی شود.
تجربه دورههای گذشته نیز نشان داده محدودیت شدید برق و کاهش عرضه از عواملی هستند که قابلیت ایجاد نوسان سریع در بازار سیمان را دارند.
پیشبینی قیمت سیمان؛ خطر گرانی تمام شده است؟
با توجه به شرایط فعلی، سناریوی پایه بازار در کوتاهمدت همچنان ثبات نسبی قیمتها است.
وجود ذخایر کلینکر، ظرفیت تولید بالاتر از مصرف داخلی و نبود شوک شدید تقاضا اجازه میدهد بازار در محدودههای فعلی باقی بماند.
اما سناریوی افزایشی زمانی جدی خواهد شد که قطعی برق کارخانهها در شهریور ادامهدار شود.
دبیر انجمن صنعت سیمان هشدار داده بود شهریور یکی از آخرین فرصتهای مناسب برای بالا بردن تولید پیش از ورود به فصل سرد و شکلگیری دوباره مسئله تأمین سوخت است.
اگر این فرصت نیز با محدودیت برق از دست برود، کارخانهها با ذخایر ضعیفتری وارد پاییز و زمستان خواهند شد؛ اتفاقی که ریسک عرضه را افزایش میدهد.
در مقابل، اگر برق واحدها پایدار شود و کارخانهها بتوانند تولید شهریور را افزایش دهند، احتمال جهش گسترده قیمت سیمان در کوتاهمدت کمتر خواهد شد.
آرامش قیمت سیمان شکننده است
بازار سیمان امروز ۱۱ شهریور از نظر قیمت تقریباً همان تصویری را دارد که در روزهای گذشته دیده میشد: تهران ۲۵۳ هزار تومان، آبیک ۲۵۵ هزار تومان، ساوه ۲۵۷ هزار تومان و صوفیان ۲۸۹ هزار تومان.
اما پشت این تابلو ثابت، هزینههای صنعت ثابت نماندهاند.
کاهش سهم برق، خرید انرژی از بازار آزاد، توقفهای ناگهانی خطوط تولید، هزینه سوخت و حملونقل همگی فشار مالی کارخانهها را افزایش دادهاند. صنعت تا امروز با استفاده از ظرفیت مازاد و ذخایر کلینکر توانسته مانع انتقال کامل این فشار به بازار شود.
بنابراین ثبات فعلی را نمیتوان به معنای پایان خطر افزایش قیمت دانست.
مهمترین متغیر قیمت سیمان در ادامه شهریور، نه میزان تقاضای امروز بازار، بلکه وضعیت برق کارخانههاست. اگر محدودیت انرژی تشدید شود، کاهش عرضه میتواند مسیر نرخها را تغییر دهد؛ اما بازگشت برق پایدار به خطوط تولید، مهمترین عامل برای حفظ همین آرامش فعلی خواهد بود.
