دلار دوباره ۲۱۱ هزار تومان شد؛ آیا وعده ۲ میلیارد دلاری بانک مرکزی جلوی ۲۲۰ هزار را میگیرد؟
بازار ارز در دهمین روز شهریور بار دیگر نشان داد که عبور از مرز روانی ۲۰۰ هزار تومان یک نوسان موقت نبوده است. دلار روز دوشنبه معاملات را از محدوده ۲۰۷ هزار تومان آغاز کرد و در مقاطعی تا حوالی ۲۱۱ هزار تومان بالا رفت، اما در پایان روز به حدود ۲۰۹ هزار تومان عقب نشست.
این اصلاح کوتاهمدت دوام زیادی نداشت. در معاملات سهشنبه اسکناس آمریکایی بار دیگر دو هزار تومان رشد کرد و تا لحظه تنظیم گزارش در محدوده ۲۱۱ هزار تومان قرار گرفت. یورو نیز همجهت با دلار حدود پنج هزار تومان گران شد و به ۲۴۶ هزار تومان رسید.
قیمت دلار امروز ۱۰ شهریور ۱۴۰۵؛ کانال ۲۱۱ هزار تومان پس گرفته شد
بازگشت سریع دلار پس از اصلاح روز گذشته یک پیام مهم برای معاملهگران دارد: هنوز فشار فروش به اندازهای نیست که بتواند بازار را بهصورت پایدار به کانالهای پایینتر بازگرداند.
بازار در هفتههای اخیر چند سطح روانی را یکی پس از دیگری پشت سر گذاشته و اکنون مرز ۲۰۰ هزار تومان، که پیشتر مقاومت مهمی محسوب میشد، عملاً پایینتر از محدوده معاملاتی جاری قرار گرفته است.
در کوتاهمدت محدوده ۲۰۹ تا ۲۱۱ هزار تومان نخستین منطقه تعیینکننده بازار است. اگر دلار بتواند بالای ۲۱۱ هزار تومان تثبیت شود، معاملهگران احتمالاً نگاه خود را به مقاومتهای بعدی در محدوده ۲۱۵ و سپس ۲۱۷ تا ۲۲۰ هزار تومان معطوف خواهند کرد.
اما اگر عرضه ارز افزایش یابد یا یک خبر سیاسی مثبت منتشر شود، همین محدوده میتواند به نقطه آغاز اصلاح تبدیل شود.
چرا دلار امروز دوباره گران شد؟
عامل نخست، افزایش دوباره ریسک سیاسی است.
در روزهای اخیر تنش نظامی میان ایران و آمریکا پس از حدود یک ماه وقفه دوباره بالا گرفته و واشنگتن نیز از احتمال اقدامات نظامی بیشتر سخن گفته است. همزمان فشار تحریمی آمریکا علیه شبکههای مالی و تجاری مرتبط با ایران افزایش یافته است.
برای بازار ارز، مسئله فقط احتمال وقوع حمله نیست. معاملهگران اثر این تنشها بر فروش نفت، نقلوانتقال ارز، تجارت خارجی و هزینه دسترسی ایران به منابع ارزی را نیز در محاسبات خود وارد میکنند.
رویترز گزارش کرده اقتصاد ایران تحت تأثیر جنگ و تشدید فشارهای آمریکا با دشواری بیشتری روبهرو شده و رئیسجمهور ایران نیز از کاهش حدود ۳۵ درصدی تجارت خارجی سخن گفته است.
هرچه دسترسی به درآمدهای ارزی سختتر شود، بازار آزاد نسبت به توازن عرضه و تقاضا حساستر خواهد شد.
تورم ۶۶ درصدی؛ موتور داخلی افزایش قیمت دلار
اما نسبت دادن تمام جهش ارز به سیاست خارجی تصویر کاملی ارائه نمیکند.
رویترز امروز گزارش کرده تورم سالانه ایران در ماه جولای به حدود ۶۶ درصد رسیده است. همتی نیز دشوارتر شدن وضعیت اقتصادی و معیشتی را تأیید کرده، هرچند گفته اقتصاد ایران وارد مرحله فروپاشی یا ابرتورم نشده است.
تورم بالا بهطور طبیعی ارزش واقعی پول ملی را کاهش میدهد. وقتی خانوار یا بنگاه اقتصادی انتظار دارد سطح عمومی قیمتها در ماههای آینده باز هم افزایش پیدا کند، نگهداری ریال جذابیت کمتری خواهد داشت.
در چنین فضایی بخشی از تقاضای دلار الزاماً مربوط به واردات یا سفر نیست؛ بخشی از مردم دلار، طلا یا تتر را بهعنوان ابزاری برای حفظ قدرت خرید میبینند.
همین «تقاضای دارایی» باعث میشود حتی زمانی که تقاضای تجاری تغییر چندانی نکرده، بازار ارز تحت فشار باقی بماند.
دلار توافقی ۱۵۹ هزار تومان شد؛ شکاف بازار آزاد چقدر است؟
همزمان با صعود دلار آزاد، نرخ حوالهای در مرکز مبادله نیز افزایش یافته است.
بر اساس تازهترین نرخ امروز، قیمت فروش دلار در مرکز مبادله با رشد ۱۹۱ تومانی به حدود ۱۵۹ هزار و ۱۴۶ تومان رسیده و نرخ خرید آن ۱۵۷ هزار و ۷۱۳ تومان اعلام شده است.
بنابراین میان دلار آزاد ۲۱۱ هزار تومانی و نرخ فروش مرکز مبادله بیش از ۵۱ هزار تومان فاصله وجود دارد.
این شکاف به حدود ۳۲.۶ درصد میرسد.
وجود چنین فاصلهای اهمیت زیادی دارد. هرچه اختلاف نرخ آزاد و رسمیتر بزرگتر شود، انتظارات برای تعدیل قیمتها دشوارتر میشود و انگیزههای اقتصادی برای دسترسی به ارز ارزانتر افزایش مییابد.
در عین حال افزایش خود نرخ توافقی به کانال ۱۵۹ هزار تومان نیز نشان میدهد روند افزایشی فقط مختص بازار غیررسمی نیست و نرخهای مرکز مبادله نیز آرامآرام در حال حرکت به سطوح بالاتر هستند.
همتی وارد میدان شد؛ بانک مرکزی ۲ میلیارد دلار عرضه میکند؟
درست در همین نقطه، مهمترین خبر امروز از بانک مرکزی منتشر شد.
عبدالناصر همتی اعلام کرد ایران با وجود تحریمهای آمریکا از منابع ارزی کافی برخوردار است و بانک مرکزی آمادگی دارد برای آرامکردن نوسانات اخیر تا سقف دو میلیارد دلار وارد بازار کند.
او همچنین گفته بانک مرکزی در حال وصول مطالبات ارزی است و منابع داخلی و منابع دیگری نیز در اختیار دارد که امکان انتشار جزئیات آنها وجود ندارد.
طبق گزارشهای داخلی، بانک مرکزی پیشتر نیز بخشی از ارز را برای تنظیم بازار عرضه کرده و از ابتدای سال بیش از ۱۸ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه تولید تأمین شده است.
این خبر برای معاملهگران مهم است؛ زیرا دو میلیارد دلار در صورت عرضه مؤثر و هدفمند میتواند در کوتاهمدت فشار تقاضا را کاهش دهد.
اما میان «اعلام آمادگی برای تزریق» و «اثر واقعی آن بر دلار آزاد» فاصله وجود دارد. زمان عرضه، شیوه توزیع، حجم روزانه و توان بازارساز برای ادامه مداخله تعیین میکند که این سیاست تا چه اندازه موفق باشد.
آیا تزریق ارز میتواند دلار را زیر ۲۰۰ هزار تومان ببرد؟
از نظر تاریخی، مداخله بانک مرکزی میتواند موجهای صعودی بازار را متوقف یا دستکم برای مدتی کند کند.
اگر بخشی قابل توجه از دو میلیارد دلار اعلامشده طی مدت کوتاه وارد شبکه شود، امکان عقبنشینی قیمت از محدوده ۲۱۱ هزار تومان وجود دارد.
اما برای بازگشت پایدار دلار به زیر ۲۰۰ هزار تومان، تنها عرضه مقطعی ارز ممکن است کافی نباشد.
بازار علاوه بر حجم اسکناس و حواله، به متغیرهایی مانند تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه، وضعیت فروش نفت، تحریمها و چشمانداز سیاسی واکنش نشان میدهد.
تا زمانی که این عوامل تغییر محسوسی نکنند، کاهش ناشی از تزریق ارز میتواند بیش از آنکه آغاز یک روند نزولی بلندمدت باشد، به شکل یک «اصلاح قیمتی» ظاهر شود.
سه سناریو برای قیمت دلار؛ ۲۰۰، ۲۲۰ یا بالاتر؟
در سناریوی نخست، بانک مرکزی عرضه ارز را افزایش میدهد و تنش سیاسی نیز تشدید نمیشود. در این وضعیت دلار میتواند از ۲۱۱ هزار تومان عقب بنشیند و محدوده ۲۰۵ تا ۲۰۸ هزار تومان را آزمایش کند. انتشار خبر سیاسی مثبت میتواند حتی مرز ۲۰۰ هزار تومان را دوباره در دسترس قرار دهد.
در سناریوی دوم، شرایط سیاسی فعلی ادامه پیدا میکند و بازارساز نیز تنها موفق به کنترل سرعت افزایش قیمت میشود. در این حالت نوسان در محدوده ۲۰۸ تا ۲۱۵ هزار تومان محتملتر خواهد بود.
اما سناریوی سوم زمانی فعال میشود که ریسک سیاسی افزایش پیدا کند، تحریم جدیدی اعمال شود یا دلار بتواند بالای سقف فعلی تثبیت شود. در چنین شرایطی محدوده ۲۱۷ تا ۲۲۰ هزار تومان میتواند هدف بعدی معاملهگران باشد.
عبور پایدار از ۲۲۰ هزار تومان نیز از نظر روانی اهمیت زیادی خواهد داشت و میتواند انتظارات بازار برای سطوح بالاتر در ماههای آینده را تقویت کند.
پیشبینی قیمت دلار؛ جدال ۲۱۱ هزار تومان با سیاست ارزی بانک مرکزی
آنچه معاملات سهشنبه نشان میدهد این است که بازار ارز هنوز از فاز صعودی کوتاهمدت خارج نشده است. دلار پس از عقبنشینی تا ۲۰۹ هزار تومان تنها طی یک روز دوباره کانال ۲۱۱ هزار تومان را پس گرفته و یورو نیز به ۲۴۶ هزار تومان رسیده است.
در مقابل، بانک مرکزی این بار وعده مداخلهای نسبتاً بزرگ را روی میز گذاشته و از آمادگی برای عرضه تا دو میلیارد دلار سخن گفته است.
به همین دلیل روزهای آینده صحنه یک آزمون جدی خواهد بود: آیا عرضه بانک مرکزی میتواند انتظارات صعودی را بشکند یا تورم ۶۶ درصدی، تحریمها و ریسک سیاسی قدرت بیشتری خواهند داشت؟
در کوتاهمدت، تثبیت بالای ۲۱۱ هزار تومان میتواند راه را برای آزمون ۲۱۵ و سپس ۲۲۰ هزار تومان باز کند؛ اما عقبنشینی زیر محدوده ۲۰۷ تا ۲۰۸ هزار تومان نخستین نشانه جدی از کاهش فشار خرید خواهد بود.
بنابراین خبر اصلی امروز فقط «دلار ۲۱۱ هزار تومانی» نیست. مسئله مهمتر این است که بازار پس از هر اصلاح دوباره خریدار پیدا میکند؛ الگویی که تا زمان تغییر انتظارات تورمی، کاهش ریسک سیاسی یا ورود قدرتمندتر بازارساز، میتواند نوسانات ارز را در سطوح تاریخی بالا نگه دارد.
