دلار ۲۱۱ هزار تومان را دید؛ آیا مقصد بعدی ۲۲۰ هزار است یا جهش تا ۲۷۰ هزار تومان؟

بازار ارز ایران در چند هفته اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده است. دلار که در ابتدای شهریور حوالی ۲۰۳ هزار تومان معامله می‌شد، روز هفتم شهریور به حدود ۲۰۶ هزار تومان رسید و روز دوشنبه ۹ شهریور حتی قیمت ۲۱۱ هزار و ۴۸۰ تومان نیز برای آن گزارش شد. شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز نیز عبور نرخ بازار از کانال ۲۱۱ هزار تومان را در معاملات روز گذشته ثبت کرده است.

این یعنی بازار در مدت کوتاهی چند سطح روانی مهم را پشت سر گذاشته و اکنون سؤال اصلی معامله‌گران دیگر عبور از ۲۰۰ هزار تومان نیست؛ بلکه میزان ماندگاری دلار بالای این مرز و مقاومت بعدی آن است.

قیمت دلار امروز ۱۰ شهریور؛ بازار از سقف ۲۱۱ هزار تومان عقب نشست

نرخ‌های صبح سه‌شنبه، پیش از شکل‌گیری کامل معاملات بازار تهران، دلار را حدود ۲۰۹ هزار و ۳۰۰ تومان نشان می‌دهند. این نرخ نسبت به سقف روز گذشته مقداری پایین‌تر است، اما همچنان به‌وضوح بالای مرز ۲۰۰ هزار تومان قرار دارد.

در همین حال نرخ فروش دلار توافقی امروز به حدود ۱۵۹ هزار و ۱۴۵ تومان رسیده است. بنابراین میان دلار بازار آزاد و نرخ توافقی بیش از ۵۰ هزار تومان فاصله وجود دارد؛ شکافی بیش از ۳۰ درصد که یکی از نشانه‌های مهم وضعیت فعلی بازار ارز به شمار می‌رود.

هرچه فاصله نرخ‌های رسمی‌تر با بازار آزاد بیشتر باشد، مدیریت انتظارات ارزی نیز دشوارتر می‌شود؛ به‌خصوص زمانی که بخش قابل توجهی از مردم و کسب‌وکارها قیمت کالاهای خود را با نرخ بازار آزاد می‌سنجند.

چرا دلار از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور کرد؟

میلاد زمانی مهم‌ترین دلیل روند صعودی دلار را ترکیبی از فشارهای خارجی و مشکلات ساختاری داخلی می‌داند. بخشی از داده‌های تازه نیز این نگرانی‌ها را تأیید می‌کنند.

وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده قصد دارد تحریم‌های ثانویه جدید علیه شبکه‌های مالی مرتبط با ایران را به‌صورت هفتگی گسترش دهد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفته مرحله نخست فشارها بر بانک‌ها متمرکز خواهد بود و واشنگتن تلاش می‌کند مؤسساتی را که با جریان‌های مالی ایران همکاری می‌کنند از سیستم دلاری دور کند.

در روزهای اخیر حتی شعب اماراتی بانک مصری Banque Misr نیز به دلیل ادعای ارتباط مالی با ایران هدف محدودیت قرار گرفته‌اند. این جنس تحریم‌ها اهمیت زیادی برای بازار ارز دارد؛ زیرا فشار فقط بر صادرات کالا نیست، بلکه انتقال و تسویه درآمدهای ارزی را نیز دشوارتر و پرهزینه‌تر می‌کند.

سقوط صادرات نفت؛ عرضه دلار واقعاً تحت فشار است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحلیل قیمت دلار به درآمد نفتی مربوط می‌شود.

داده‌های شرکت رهگیری نفتکش Kpler که رویترز منتشر کرده نشان می‌دهد صادرات نفت ایران به چین طی ماه‌های اخیر به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است. واردات چین از نفت ایران که در ژانویه و فوریه به ترتیب حدود ۱.۲۴ و ۱.۵۸ میلیون بشکه در روز بود، در ژوئن به ۷۸۵ هزار بشکه و در جولای به حدود ۸۲۳ هزار بشکه در روز رسید. رقم اولیه ماه اوت حتی حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز گزارش شده است.

این اعداد برای بازار ارز بسیار مهم‌اند؛ زیرا نفت یکی از اصلی‌ترین منابع ورود ارز به اقتصاد ایران است. کاهش حجم فروش یا دشوارتر شدن وصول درآمدهای حاصل از صادرات، در نهایت قدرت عرضه بازارساز را محدود می‌کند.

مسعود پزشکیان نیز اخیراً گفته است حجم صادرات و واردات ایران در نتیجه تحریم‌های آمریکا و محدودیت‌های دریایی حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.

بنابراین نگرانی معامله‌گران درباره سمت عرضه ارز کاملاً بدون پشتوانه نیست.

بانک مرکزی ۲ میلیارد دلار وارد بازار می‌کند؛ دلار عقب می‌نشیند؟

اما سمت دیگر معادله را نباید نادیده گرفت.

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، امروز اعلام کرده ایران منابع ارزی کافی در اختیار دارد و بانک مرکزی آماده است برای کنترل نوسانات اخیر تا سقف دو میلیارد دلار ارز به بازار تزریق کند.

این خبر می‌تواند در کوتاه‌مدت به یکی از جدی‌ترین موانع پیش روی خریداران دلار تبدیل شود.

تزریق ارز، افزایش عرضه و مداخله بازارساز در دوره‌های هیجانی می‌تواند سرعت رشد قیمت را کاهش دهد و حتی اصلاح چند هزار تومانی ایجاد کند. بنابراین حرکت دلار از ۲۰۹ هزار تومان به سمت ۲۱۷ یا ۲۲۰ هزار تومان لزوماً یک مسیر مستقیم و بدون اصلاح نخواهد بود.

نکته‌ای که میلاد زمانی نیز بر آن تأکید دارد همین است: مداخله بانک مرکزی می‌تواند بازار را در کوتاه‌مدت آرام کند، اما ماندگاری این اثر به میزان منابع قابل عرضه و مهم‌تر از آن، تغییر عوامل بنیادی اقتصاد بستگی دارد.

دلار و تتر؛ تقاضا دیگر فقط کار صرافی‌ها نیست

یکی دیگر از تغییرات مهم بازار ارز، تحول در رفتار خانوارهاست.

در گذشته برای خرید ارز، فرد باید به بازار فیزیکی یا صرافی مراجعه می‌کرد و معمولاً مبالغ نسبتاً قابل توجهی وارد معامله می‌شد. امروز اما دسترسی به تتر و سایر دارایی‌های دلاری دیجیتال باعث شده حتی مبالغ کوچک نیز بتوانند به تقاضای ارزی تبدیل شوند.

از نگاه زمانی، زمانی که هزاران نفر مبالغ چند میلیون تومانی خود را از ریال به تتر تبدیل می‌کنند، هر خرید به تنهایی بازارساز نیست اما مجموع آنها می‌تواند یک جریان پایدار تقاضا ایجاد کند.

این پدیده در دوره‌های افزایش نااطمینانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا انگیزه خرید دلار فقط «مصرف» یا «واردات» نیست و حفظ ارزش دارایی نیز به یکی از محرک‌های تقاضا تبدیل می‌شود.

مقاومت بعدی دلار کجاست؟ ۲۱۷ تا ۲۲۰ هزار تومان زیر ذره‌بین

بر اساس سناریوی مطرح‌شده از سوی میلاد زمانی، محدوده ۲۱۷ تا ۲۲۰ هزار تومان می‌تواند مقصد کوتاه‌مدت بعدی دلار باشد.

با توجه به اینکه دلار روز گذشته تا ۲۱۱ هزار تومان پیش رفته، فاصله بازار با کف این محدوده کمتر از سه درصد است. بنابراین در صورت تداوم ریسک سیاسی و عبور دوباره قیمت از سقف روز دوشنبه، ورود دلار به محدوده ۲۱۷ هزار تومان از نظر عددی سناریویی دور از دسترس نیست.

اما تثبیت در این سطوح مسئله دیگری است.

تزریق دو میلیارد دلاری بانک مرکزی، انتشار خبر سیاسی مثبت، افزایش دسترسی به منابع ارزی یا کاهش تنش‌ها می‌تواند روند را معکوس کند و دلار را بار دیگر به حوالی ۲۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان بازگرداند.

آیا دلار دوباره زیر ۲۰۰ هزار تومان می‌رود؟

بازگشت دلار به زیر ۲۰۰ هزار تومان هنوز غیرممکن نیست، اما برای ماندگاری در آن محدوده بازار به یک محرک بنیادی نیاز دارد.

خبر مذاکره، کاهش تحریم، افزایش صادرات نفت یا تسهیل دسترسی ایران به درآمدهای ارزی می‌تواند چنین محرکی باشد. در غیاب این عوامل، کاهش قیمت ناشی از تزریق ارز بیشتر می‌تواند نقش یک اصلاح کوتاه‌مدت را داشته باشد.

همین موضوع دلیل بدبینی میلاد زمانی نسبت به ماندگاری طولانی دلار زیر ۲۰۰ هزار تومان است.

از سوی دیگر، گزارش رویترز نشان می‌دهد تورم سالانه ایران در جولای به ۶۶ درصد رسیده است. در چنین فضای تورمی، تقاضا برای دارایی‌هایی که مردم آنها را پوشش‌دهنده افت ارزش ریال می‌دانند معمولاً تقویت می‌شود.

پیش‌بینی دلار ۲۵۰ تا ۲۷۰ هزار تومانی چقدر جدی است؟

سناریوی مورد اشاره زمانی برای پایان سال، محدوده ۲۵۰ تا ۲۷۰ هزار تومان است. این عدد را نباید به‌عنوان قیمت قطعی آینده دلار خواند؛ بلکه یک سناریوی مشروط به ادامه شرایط فعلی است.

رسیدن دلار ۲۰۹ هزار تومانی به ۲۵۰ هزار تومان به معنی رشدی حدود ۲۰ درصدی و رسیدن به ۲۷۰ هزار تومان به معنای افزایشی نزدیک به ۲۹ درصد است.

برای تحقق چنین سناریویی، احتمالاً باید چند عامل هم‌زمان ادامه پیدا کنند: فشار تحریم‌ها، محدودیت صادرات و انتقال ارز، تورم بالا، کسری‌های مالی و تداوم تقاضای دارایی برای دلار.

در مقابل، هر توافق سیاسی معنادار یا گشایش واقعی در صادرات نفت می‌تواند این سناریو را به‌طور جدی تغییر دهد.

حتی هشدار زمانی درباره احتمال ورود اقتصاد به «ابرتورم» نیز باید به‌عنوان یک سناریوی پرریسک دیده شود، نه پیش‌بینی قطعی. تورم ۶۶ درصدی بسیار بالاست، اما برای استفاده دقیق از اصطلاح ابرتورم معیارهای بسیار سخت‌گیرانه‌تری وجود دارد.

چشم‌انداز قیمت دلار؛ نبرد ۲ میلیارد دلار بانک مرکزی با ریسک سیاسی

بازار ارز در ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ در نقطه حساسی ایستاده است. از یک سو فشار تحریم، افت تجارت خارجی، کاهش جریان نفت و تورم بالا، انتظارات صعودی را تقویت می‌کند؛ از سوی دیگر بانک مرکزی اعلام کرده برای آرام‌کردن بازار آمادگی تزریق تا دو میلیارد دلار را دارد.

بنابراین حرکت مستقیم و بدون توقف دلار تا ۲۲۰ یا ۲۷۰ هزار تومان را نمی‌توان قطعی دانست.

در کوتاه‌مدت ۲۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان مهم‌ترین محدوده حمایتی و ۲۱۱ تا ۲۲۰ هزار تومان منطقه حساس سمت بالا خواهد بود. تثبیت بالای ۲۲۰ هزار تومان می‌تواند نگاه بازار به ماه‌های آینده را تغییر دهد، در حالی که بازگشت زیر ۲۰۰ هزار تومان به یک سیگنال سیاسی یا ارزی بسیار قوی نیاز دارد.