طلا از ۲۲ میلیون عقب نشست؟ هشدار بذرافشان به خریداران بعد از جهش سنگین بازار

روز یکشنبه، در حالی که بازار جهانی طلا به دلیل تعطیلات آخر هفته معامله نمی‌شد، موتور اصلی افزایش قیمت در ایران دلار آزاد بود.

قیمت دلار در طول معاملات اول شهریور از محدوده‌های پایین‌تر حرکت کرد و برای ساعاتی از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور کرد. همزمان طلای ۱۸ عیار تا حدود ۲۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان بالا رفت و قیمت سکه امامی نیز به حوالی ۲۱۹ تا ۲۲۰ میلیون تومان رسید.

این رفتار مثال روشنی از ساختار بازار طلای ایران است. قیمت طلای داخلی عمدتاً از دو متغیر بزرگ تغذیه می‌شود: قیمت اونس جهانی و نرخ دلار داخل.

وقتی بازار جهانی تعطیل است اما دلار داخلی چند درصد بالا می‌رود، طلا در تهران می‌تواند افزایش قیمت داشته باشد حتی اگر اونس یک سنت هم تغییر نکرده باشد.

به همین دلیل بذرافشان نیز تأکید کرده بخش مهمی از افزایش دو روز گذشته مستقیماً ناشی از نوسان بازار ارز بوده است.

صبح دوشنبه ورق کمی برگشت

نکته تازه این است که طلا صبح دوشنبه دیگر در سقف روز یکشنبه معامله نمی‌شود.

داده‌های رصدشده در ساعت‌های ابتدایی ۲ شهریور، طلای ۱۸ عیار را در محدوده ۲۱ میلیون و ۷۴۰ هزار تومان نشان می‌دهد. بالاترین نرخ ثبت‌شده یکشنبه حدود ۲۲ میلیون و ۱۰۵ هزار تومان بود؛ یعنی بازار نسبت به سقف روز گذشته حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان عقب نشسته است.

دلار آزاد نیز صبح دوشنبه حوالی ۱۹۹ هزار و ۵۰۰ تا ۱۹۹ هزار و ۶۵۰ تومان قرار داشت و فعلاً نتوانسته فاصله زیادی از مرز ۲۰۰ هزار تومان بگیرد.

سکه امامی نیز در داده‌های صبح دوشنبه حدود ۲۱۷ میلیون تومان ثبت شده؛ در حالی که سقف روز یکشنبه به بیش از ۲۱۹ میلیون تومان رسیده بود.

این عقب‌نشینی هنوز به معنی تغییر روند نیست، اما دقیقاً همان چیزی است که هشدار بذرافشان را مهم می‌کند: خرید در اوج هیجان می‌تواند ظرف چند ساعت خریدار را وارد زیان کوتاه‌مدت کند.

طلا در یک هفته چقدر گران شده است؟

اگر به جای نوسان یک‌روزه، روند هفتگی را نگاه کنیم، شدت حرکت واضح‌تر می‌شود.

طلای ۱۸ عیار در ۲۵ مرداد حدود ۱۹ میلیون و ۱۷۷ هزار تومان بود. قیمت پایانی اول شهریور نزدیک ۲۱ میلیون و ۷۷۹ هزار تومان ثبت شده است. یعنی طی تقریباً یک هفته، هر گرم طلا حدود ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان یا ۱۳.۶ درصد گران شده است.

سکه امامی نیز نسبت به یک هفته قبل حدود ۲۷ میلیون تومان یا بیش از ۱۴ درصد افزایش قیمت داشته است.

بنابراین وقتی بذرافشان از جهش حدود ۲.۵ تا سه میلیون تومانی طلا در روزهای اخیر صحبت می‌کند، این رقم با افزایش تجمعی یک هفته‌ای هر گرم طلا سازگار است.

اما تعبیر «افزایش روزانه ۲.۵ تا ۳.۵ میلیون تومانی طلا» با داده‌های بازار همخوانی ندارد و به احتمال زیاد باید آن را اشاره به تغییرات سکه یا مجموع افزایش یک دوره دانست، نه افزایش روزانه قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار.

یک اصلاح مهم؛ اونس جهانی در هفته گذشته ۵۰۰ دلار بالا نرفت

بخشی از اظهارات مطرح‌شده درباره بازار جهانی نیز نیازمند دقت بیشتر است.

رویترز روز ۱۴ اوت، معادل ۲۳ مرداد، قیمت طلای نقدی را در محدوده ۴۳۵۰ تا ۴۳۷۶ دلار گزارش کرده بود. در پایان هفته بعد، جمعه ۲۱ اوت، اونس در محدوده ۴۶۲۴ دلار قرار گرفت. بنابراین رشد جمعه تا جمعه حدود ۲۵۰ تا ۲۷۰ دلار بوده است، نه ۵۰۰ دلار.

رشد بیش از پنج درصدی هفتگی کاملاً قابل توجه است، اما دو برابر کردن عدد آن تصویر نادرستی از شدت حرکت بازار ایجاد می‌کند.

احتمالاً رقم ۵۰۰ دلار از مقایسه اونس فعلی با کف‌های پایین‌تر ماه‌های گذشته به دست آمده، نه عملکرد یک هفته اخیر.

امروز اونس دوباره صعودی شد

برخلاف شنبه و یکشنبه، بازار جهانی از صبح دوشنبه باز شده و دوباره به عامل فعال بازار داخلی تبدیل شده است.

رویترز قیمت طلای نقدی را صبح دوشنبه حدود ۴۶۴۱ دلار در هر اونس گزارش کرده که حدود ۰.۸ درصد افزایش داشته و بالاترین سطح بیش از سه ماه اخیر محسوب می‌شود. دلار آمریکا نیز نزدیک کف‌های چندماهه باقی مانده و نگرانی درباره بدهی و سیاست مالی آمریکا همچنان تقاضا برای طلا را تقویت کرده است.

این یعنی بازار داخلی اکنون دو نیروی متفاوت دارد: دلار ایران که فعلاً کمی زیر ۲۰۰ هزار تومان آرام گرفته و اونس جهانی که دوباره در حال افزایش است.

اگر یکی از این دو متغیر جهش کند، احتمال بازگشت طلای داخلی به بالای ۲۲ میلیون تومان افزایش می‌یابد.

آیا اونس در ژانویه واقعاً به ۶ هزار دلار رسید؟

یک نکته دیگر در اظهارات نقل‌شده از رئیس اتحادیه نیاز به اصلاح دارد.

طلا در ژانویه ۲۰۲۶ واقعاً یک جهش تاریخی را تجربه کرد، اما اونس نقدی به ۶ هزار دلار نرسید.

طبق داده‌های رویترز، رکورد طلای نقدی در ۲۹ ژانویه حدود ۵۵۹۴ دلار و ۸۲ سنت بود. قراردادهای آتی آمریکا نیز سقفی حدود ۵۶۲۷ دلار ثبت کردند. پس عددهایی نزدیک ۵۶۰۰ دلار درست هستند، اما عبور از ۶۰۰۰ دلار در آن مقطع رخ نداد.

جالب اینکه پس از همان رکورد، طلا طی یک جلسه نزدیک ۱۰ درصد سقوط کرد و تا حوالی ۴۸۸۴ دلار پایین آمد.

همین تجربه تاریخی در واقع استدلال اصلی بذرافشان درباره احتیاط را تقویت می‌کند: بازار طلا می‌تواند هم در مسیر صعود و هم در مسیر اصلاح بسیار سریع حرکت کند.

آیا طلای ۲۲ میلیونی «حباب» داشت؟

بذرافشان گفته ممکن است بخشی از اوج‌گیری اخیر هیجانی یا حبابی باشد.

درباره سکه مفهوم حباب کاملاً مشخص است؛ می‌توان ارزش طلای خالص موجود در سکه را محاسبه و با قیمت بازار مقایسه کرد. داده‌های صبح دوشنبه حباب سکه امامی را حدود ۴.۴ میلیون تومان، معادل کمی بیش از دو درصد قیمت سکه برآورد می‌کند.

اما درباره هر گرم طلای ۱۸ عیار، استفاده از واژه حباب باید با احتیاط بیشتری باشد. قیمت آن بیشتر تابع نرخ تبدیل دلار و اونس است و اختلاف با ارزش نظری ممکن است از تفاوت نرخ ارز مورد استفاده، زمان ثبت قیمت، عرضه و تقاضا و هزینه‌های بازار ناشی شود.

پس بهتر است درباره طلای ۱۸ عیار از «هیجان قیمت» یا «انحراف موقت از ارزش نظری» صحبت شود، نه دقیقاً همان حبابی که برای سکه محاسبه می‌شود.

کاهش تولید طلا؛ ۴۰ درصد کمتر از سال قبل؟

بذرافشان همزمان هشدار داده افزایش قیمت طلا و افت قدرت خرید، صنعت مصنوعات طلا را نیز تحت فشار قرار داده است.

او در مصاحبه‌های قبلی میزان افت تولید را در برخی مقاطع ۴۰ تا ۴۵ درصد اعلام کرده و رکود تقاضا را یکی از دلایل اصلی دانسته است. در گزارش‌های دیگر از اتحادیه ارقام پایین‌تری، بین ۱۵ تا ۲۵ درصد نیز مطرح شده که نشان می‌دهد این آمار بیشتر برآورد صنفی و وابسته به دوره زمانی و نمونه مورد بررسی است، نه یک آمار رسمی واحد از کل کشور.

رشد خرید طلای آب‌شده و محصولات سرمایه‌ای نیز باعث شده بخشی از تقاضایی که قبلاً به مصنوعات و جواهر اختصاص داشت، به سمت دارایی‌های کم‌اجرت حرکت کند.

نتیجه این است که افزایش قیمت طلا الزاماً برای طلافروشان و تولیدکنندگان مصنوعات خبر خوبی نیست؛ ممکن است ارزش ریالی محصول بیشتر شود اما حجم فروش کاهش پیدا کند.

طلا در روزهای آینده چه می‌شود؟

برای کوتاه‌مدت سه متغیر تعیین‌کننده‌اند: دلار آزاد، اونس جهانی و خبرهای سیاسی.

اگر دلار دوباره بالای ۲۰۰ هزار تومان تثبیت شود و اونس جهانی نیز در محدوده ۴۶۰۰ تا ۴۷۰۰ دلار باقی بماند، بازگشت طلای ۱۸ عیار به کانال ۲۲ میلیون تومان و حتی آزمایش سقف قبلی دور از انتظار نیست.

در مقابل، اگر دلار به محدوده‌های پایین‌تر برگردد، رشد اونس می‌تواند فقط بخشی از کاهش داخلی را جبران کند.

بازارهای جهانی امروز نیز منتظر داده‌های تورمی آمریکا و سخنان رئیس فدرال رزرو هستند؛ در کنار آن، جزئیات تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران می‌تواند روی نرخ ارز داخل اثر بگذارد.

بنابراین جهت قیمت داخلی فقط با تحلیل نمودار طلا مشخص نمی‌شود.

هشدار اصلی به خریداران؛ ۲۲ میلیون را «کف جدید» فرض نکنید

مهم‌ترین نکته در سخنان بذرافشان همین توصیه به صبر است.

طلای ۱۸ عیار در کمتر از یک هفته حدود ۱۳ تا ۱۴ درصد افزایش یافته و روز یکشنبه برای نخستین بار محدوده ۲۲ میلیون تومان را لمس کرده، اما صبح دوشنبه دوباره پایین‌تر آمده است. این یعنی هنوز شواهد کافی برای اینکه ۲۲ میلیون تومان را سطح تثبیت‌شده و کف تازه بازار بدانیم وجود ندارد.

از طرف دیگر، صعود فعلی کاملاً بدون پشتوانه نیست؛ اونس جهانی بالای ۴۶۰۰ دلار است و دلار ایران نیز نزدیک ۲۰۰ هزار تومان قرار دارد. بنابراین انتظار سقوط قطعی قیمت هم همان‌قدر پرریسک است که انتظار صعود قطعی.

بازار طلا اکنون نه در نقطه‌ای است که بتوان با اطمینان از پایان رشد گفت و نه در شرایطی که ۲۲ میلیون تومان را قیمت تثبیت‌شده دانست. تجربه ژانویه نشان داد اونس می‌تواند بعد از رکوردزنی ظرف یک روز نزدیک ۱۰ درصد اصلاح کند؛ تجربه همین ۲۴ ساعت بازار ایران نیز نشان داد قیمت ۲۲ میلیونی می‌تواند خیلی سریع چندصد هزار تومان عقب بنشیند. در چنین بازاری، مهم‌ترین متغیر نه پیش‌بینی قطعی جهت، بلکه مدیریت ریسک خرید در روزهای هیجانی است.