قیمت روغن موتور ۲۹ مرداد ۱۴۰۵؛ کاسترول ۴ لیتری به ۴.۶ میلیون تومان رسید

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده در بازار ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، وضعیت سه محصول مورد بررسی به این شکل است:

محاسبه قیمت هر لیتر نکته جالبی را نشان می‌دهد. در این فهرست، هر لیتر کاسترول مگناتک بیش از دو برابر هر لیتر بهران سوپر پیشتاز قیمت خورده است.

این فاصله را البته نمی‌توان فقط به «خارجی یا داخلی بودن» نسبت داد. سطح کیفی، فرمولاسیون، کشور مبدأ، تاریخ تولید، نوع بسته‌بندی و حتی تفاوت میان نسخه‌های مختلف یک نام تجاری در قیمت تأثیر دارد.

بهران 10W-40 در کمتر از یک ماه گران‌تر شد؟

برای مقایسه، در فهرست بازار ۱۵ مرداد ۱۴۰۵، بهران سوپر پیشتاز SL با گرانروی 10W-40 حدود یک میلیون و ۹۸۰ هزار تومان ثبت شده بود. اکنون در قیمت ارائه‌شده رقم ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دیده می‌شود.

اگر دو محصول دقیقاً با مشخصات و حجم یکسان باشند، اختلاف حدود ۲۲۰ هزار تومان است؛ یعنی نزدیک ۱۱ درصد افزایش.

حتی در بازار آنلاین نیز نرخ واحدی دیده نمی‌شود. یک فروشگاه در ششم مرداد همین بهران سوپر پیشتاز 10W-40 SL چهار لیتری را ۱.۹ میلیون تومان عرضه کرده و یک تأمین‌کننده دیگر اخیراً رقمی حدود ۲.۱ میلیون تومان ثبت کرده است.

این پراکندگی یک پیام عملی برای خریدار دارد: قیمت درج‌شده در یک فروشگاه را نباید «قیمت قطعی کل بازار» دانست.

چرا قیمت کاسترول تا ۴ میلیون و ۶۳۰ هزار تومان رسیده؟

بیشترین رقم فهرست فعلی به کاسترول مگناتک 10W-40 چهار لیتری اختصاص دارد.

نکته مهم این است که در فهرست ۱۵ مرداد، نمونه Magnatec 10W-40 SN چهار لیتری حدود ۲ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان و نمونه SM حدود ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان گزارش شده بود.

بنابراین رقم ۴.۶۳ میلیون تومانی فعلی فاصله زیادی با آن نرخ‌ها دارد.

این اختلاف لزوماً به معنی آن نیست که «کاسترول طی چند روز ۸۰ درصد گران شده است». نام تجاری Magnatec چند نسخه با مشخصات، مبدأ و استانداردهای متفاوت دارد و قیمت کالاهای وارداتی نیز میان فروشندگان بسیار پراکنده است. علاوه بر آن، مسئله اصالت محصول در برندهای وارداتی اهمیت بیشتری دارد.

به همین دلیل خریدار باید قبل از مقایسه، API، گرانروی، کشور سازنده، کد محصول و حجم دقیق را یکسان کند. مقایسه دو قوطی که فقط هر دو روی آنها «Magnatec 10W-40» نوشته شده ممکن است نتیجه اشتباهی بدهد.

چرا روغن موتور امسال گران شد؟

افزایش فعلی فقط حاصل رفتار خرده‌فروشان نیست.

انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران در اردیبهشت از دریافت مجوز افزایش متوسط ۳۰ درصدی قیمت انواع روغن موتور بر اساس گرید و سطح کیفیت خبر داد.

در گزارش‌های مربوط به شرکت‌های روانکار بورسی، رشد هزینه تولید به چند عامل نسبت داده شده است: افزایش قیمت لوبکات به‌عنوان ماده اولیه مهم تولید روغن پایه، تغییر نرخ ارز، رشد هزینه مواد افزودنی وارداتی و افزایش هزینه بسته‌بندی و سایر نهاده‌های تولید.

بنابراین حتی برندهای داخلی نیز کاملاً از نرخ ارز مستقل نیستند؛ زیرا بخشی از افزودنی‌های تخصصی مورد استفاده در تولید روانکارها می‌تواند وارداتی باشد.

همین اتفاق توضیح می‌دهد چرا گران شدن دلار می‌تواند با فاصله زمانی روی روغن موتور داخلی هم اثر بگذارد.

بازار فقط با افزایش رسمی ۳۰ درصدی روبه‌رو نبود

فشار بازار در برخی مقاطع حتی از افزایش رسمی قیمت بیشتر بوده است.

در اردیبهشت، رئیس اتحادیه روغن موتور مشهد از کاهش عرضه و افزایش حدود ۵۰ درصدی قیمت در بازار آزاد این شهر خبر داده بود. این گزارش مربوط به شرایط خاص آن مقطع و منطقه است و نمی‌توان آن را به کل بازار امروز تعمیم داد، اما نشان می‌دهد کمبود عرضه می‌تواند فاصله میان نرخ رسمی و قیمت فروش را افزایش دهد.

حالا در مرداد، بازار تا حدی از شوک اولیه افزایش قیمت عبور کرده، اما سطح جدید قیمت‌ها تثبیت شده است.

برای نمونه در ۱۱ تیر، بهران سوپر پیشتاز 10W-40 حدود ۱.۸۸ میلیون تومان و در ۱۵ مرداد ۱.۹۸ میلیون تومان گزارش شده بود؛ اسپیدی سوپر پاور 10W-40 چهار لیتری نیز در همان فاصله از ۱.۶۸ به ۱.۸۸ میلیون تومان رسیده بود.

این داده‌ها از یک بازار با افزایش تدریجی پس از شوک اردیبهشت حکایت می‌کند.

10W-40 بهتر است یا 20W-50؟

گران‌تر بودن یک روغن الزاماً به معنی مناسب‌تر بودن آن برای هر خودرو نیست.

اعداد 10W-40 و 20W-50 به گرید گرانروی SAE مربوط هستند. انتخاب میان آنها باید بر اساس توصیه سازنده موتور، شرایط آب‌وهوایی و طراحی پیشرانه انجام شود.

همین قاعده درباره استاندارد API نیز وجود دارد. عبارت‌هایی مانند SL، SM، SN یا SP سطح عملکرد روغن را مشخص می‌کنند؛ اما انتخاب باید با حداقل استاندارد مورد نیاز موتور مطابقت داشته باشد.

برای مثال استفاده از یک روغن بسیار گران با گرانروی نامناسب، الزاماً بهتر از روغن ارزان‌تر ولی مطابق دفترچه خودرو نیست.

این موضوع در خودروهای جدید، موتورهای توربوشارژ و پیشرانه‌هایی که استاندارد روغن مشخص‌تری دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

تعویض روغن را برای فرار از گرانی عقب نیندازید

یکی از پیامدهای افزایش قیمت، وسوسه طولانی‌تر کردن فاصله تعویض روغن است.

برای راننده‌ای که قبلاً با هزینه بسیار پایین‌تری سرویس انجام می‌داد، پرداخت دو تا پنج میلیون تومان فقط بابت روغن موتور ــ پیش از اضافه شدن قیمت فیلترها و اجرت ــ می‌تواند سنگین باشد.

اما تأخیر بیش از توصیه سازنده ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.

روغن موتور با کارکرد و حرارت مداوم به‌تدریج بخشی از خواص خود را از دست می‌دهد و آلودگی، اکسیداسیون و ذرات حاصل از کار موتور نیز روی کیفیت روانکاری اثر می‌گذارند. هزینه احتمالی تعمیر قطعات داخلی موتور نیز می‌تواند چندین برابر مبلغ صرفه‌جویی‌شده در یک سرویس باشد.

بنابراین روش کم‌هزینه‌تر، انتخاب محصول اقتصادی ولی دارای مشخصات فنی صحیح است؛ نه ادامه استفاده از روغن فرسوده.

روغن ارزان غیرعادی می‌تواند زنگ خطر باشد

افزایش قیمت، زمینه جذاب‌تری برای فروش کالاهای نامعتبر ایجاد می‌کند.

رئیس اتحادیه تعمیرکاران خودرو تهران نیز پیش‌تر درباره افزایش عرضه قطعات و روغن موتور تقلبی در بازار همزمان با افزایش قیمت‌ها هشدار داده بود.

این موضوع به‌ویژه درباره محصولی که قیمت آن در یک فروشگاه چند میلیون تومان و در فروشگاهی دیگر به شکل غیرعادی بسیار پایین‌تر است اهمیت دارد.

بسته‌بندی سالم، پلمب، کیفیت چاپ، تاریخ تولید و سری ساخت باید بررسی شود و خرید از مراکز شناخته‌شده ریسک را کاهش می‌دهد. قیمت بسیار پایین‌تر از عرف بازار باید بیشتر به‌عنوان یک علامت سؤال دیده شود تا فرصت خرید.

قیمت روغن موتور دوباره بالا می‌رود؟

در کوتاه‌مدت، چند عامل تعیین‌کننده‌اند.

افزایش رسمی ۳۰ درصدی اردیبهشت قبلاً بخش مهمی از رشد هزینه تولید را به قیمت مصرف‌کننده منتقل کرده است. از سوی دیگر، قیمت لوبکات، مواد افزودنی، ارز و بسته‌بندی همچنان روی بهای تمام‌شده تولید اثر دارند.

بنابراین اگر این هزینه‌ها دوباره افزایش پیدا کنند، انتظار کاهش پایدار و گسترده قیمت روغن موتور چندان قوی نیست.

در مقابل، عرضه منظم شرکت‌های داخلی و کاهش التهاب در شبکه توزیع می‌تواند جلوی جهش‌های ناگهانی بازار آزاد را بگیرد.

به همین دلیل سناریوی محتمل‌تر در شرایط فعلی، نوسان و افزایش‌های انتخابی میان برندها و گریدها است، نه لزوماً گران شدن یکسان تمام روغن موتورها در یک روز.

هزینه نگهداری خودرو وارد فاز تازه‌ای شده است

قیمت‌های مرداد یک پیام روشن برای صاحبان خودرو دارند: هزینه نگهداری دیگر فقط تحت تأثیر قیمت بنزین، قطعات یا تعمیرات نیست؛ اقلام مصرفی ساده‌ای مانند روغن موتور نیز به بخش قابل توجهی از بودجه سرویس خودرو تبدیل شده‌اند.

بهران چهار لیتری ۲.۲ میلیون تومانی و کاسترول ۴.۶۳ میلیون تومانی نشان می‌دهند حتی برای یک گرانروی مشابه، اختلاف قیمت می‌تواند بیش از ۲.۴ میلیون تومان در یک ظرف چهار لیتری باشد.

اما انتخاب ارزان‌ترین قوطی هم همیشه بهترین راه صرفه‌جویی نیست.

در بازار فعلی، سه چیز باید قبل از قیمت بررسی شود: مشخصات توصیه‌شده موتور، اصالت کالا و قیمت هر لیتر محصول مشابه. خریدارانی که این سه مورد را کنترل کنند، احتمال کمتری دارد فقط به دلیل نام برند یا تخفیف ظاهری، هزینه بیشتری بپردازند.

بازار روغن موتور در مرداد ۱۴۰۵ فعلاً آرام‌تر از شوک اردیبهشت است، اما ارزان نشده؛ و تا زمانی که هزینه مواد اولیه و ارز بالا بماند، بازگشت قیمت‌ها به سطوح گذشته سناریوی دور از انتظاری خواهد بود.