شوک تازه در بازار مرغ؛ قیمت در یک سال ۲۴۶ درصد بالا رفت / مرغ از ۱۱۵ هزار تومان تا مرز ۴۰۰ هزار تومان
برای درک ابعاد افزایش قیمت کافی است نرخ امروز مرغ را با همین روز در سال گذشته مقایسه کنیم. در ۲۶ مرداد ۱۴۰۴، قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل تازه بستهبندی کیسهای ۱۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان ثبت شده بود. ران مرغ بدون پوست در همان مقطع ۱۵۵ هزار و ۵۰۰ تومان، سینه مرغ بدون پوست ۲۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان و فیله مرغ حدود ۲۷۰ هزار تومان قیمت داشت.
حالا و در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵، بازار تصویر کاملاً متفاوتی دارد. بررسی فهرستهای روز نشان میدهد مرغ کامل بسته به محل عرضه، نوع بستهبندی و کیفیت در محدودههای متفاوتی فروخته میشود. در برخی گزارشها نرخ مرغ کامل حدود ۳۰۰ تا ۳۳۰ هزار تومان است، اما مرغ کامل تازه و کشتار روز تا ۳۹۰ و ۴۰۰ هزار تومان نیز قیمتگذاری شده است. بنابراین نمیتوان رقم ۴۰۰ هزار تومان را قیمت واحد تمام مرغ موجود در بازار دانست، اما این رقم اکنون در خردهفروشیها مشاهده میشود.
اگر همان نرخ ۴۰۰ هزار تومان را مبنای مقایسه با سال گذشته قرار دهیم، قیمت هر کیلو مرغ طی یک سال ۲۸۴ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته است.
محاسبه درصد تغییر نیز نشان میدهد قیمت مرغ کامل حدود ۲۴۶ درصد بالا رفته؛ به بیان دیگر قیمت فعلی تقریباً ۳.۵ برابر قیمت یک سال قبل است.
برای یک خانوادهای که یک مرغ دو کیلویی خریداری میکند، ماجرا ملموستر است. چنین خریدی با نرخ سال گذشته حدود ۲۳۱ هزار تومان هزینه داشت، در حالی که با قیمت کیلویی ۴۰۰ هزار تومان اکنون باید حدود ۸۰۰ هزار تومان برای همان میزان مرغ پرداخت شود؛ یعنی نزدیک به ۵۷۰ هزار تومان هزینه بیشتر فقط برای یک نوبت خرید.
فیله و سینه مرغ چقدر گران شدهاند؟
بازار قطعات مرغ حتی پیچیدهتر از مرغ کامل است، زیرا نوع برش، برند، بستهبندی، تازه یا منجمد بودن و عنوانهایی مانند «ممتاز» باعث ایجاد فاصله قابل توجه میان قیمتها شده است.
برای نمونه، فیله مرغ در ۲۶ مرداد سال گذشته کیلویی حدود ۲۷۰ هزار تومان بود. در فهرستهای فعلی، فیله معمولی با قیمت حدود ۷۲۰ هزار تومان نیز دیده میشود. این یعنی افزایش قیمت فیله در این مقایسه حدود ۱۶۷ درصد است، نه ۳۶۲ درصد.
اما نکته مهم این است که برخی فهرستهای روز، «فیله مرغ ممتاز تازه» را تا یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان نیز قیمتگذاری کردهاند. اگر این محصول با فیله ۲۷۰ هزار تومانی سال گذشته مقایسه شود، افزایش قیمت واقعاً حدود ۳۶۳ درصد خواهد بود. بنابراین اختلاف ارقام موجود درباره رشد قیمت فیله، عمدتاً ناشی از مقایسه دو نوع متفاوت محصول است.
در مورد سینه مرغ نیز فاصله قیمتی چشمگیر است. برخی فهرستهای بازار نرخ سینه مرغ بدون پوست را در محدوده ۶۳۰ تا ۶۵۰ هزار تومان نشان میدهند، در حالی که برای انواع بدون استخوان یا بستهبندیهای خاص نرخهای بالاتری نیز گزارش شده است. همین پراکندگی قیمت نشان میدهد برای مقایسه دقیق سالانه باید نوع محصول، وزن و شیوه عرضه یکسان باشد.
چرا مرغ تا این اندازه گران شده است؟
افزایش قیمت مرغ را نمیتوان تنها با یک عامل توضیح داد. بخش بزرگی از هزینه تولید مرغ مستقیماً به خوراک و نهادههای دامی مربوط است و طی ماههای گذشته تولیدکنندگان بارها از افزایش شدید هزینه نهادهها، دارو، حملونقل و سایر هزینههای تولید سخن گفتهاند.
رئیس اتحادیه مرغداران گوشتی نیز پیشتر درباره جهش هزینه تولید پس از تغییر شرایط تأمین نهادههای دامی هشدار داده بود. گزارشهای منتشرشده از بازار نهادهها نیز افزایش چشمگیر قیمت برخی اقلام خوراک دام و طیور را تأیید میکنند.
دادههای روز بازار نیز نشان میدهد قیمت مرغ زنده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ در استانهای مختلف عمدتاً بیش از ۲۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلو بوده است. همین فاصله از مرحله مرغداری تا کشتار، بستهبندی، توزیع و خردهفروشی در نهایت نرخ پرداختی مصرفکننده را بالاتر میبرد.
با این حال بازار مرغ با یک تناقض جدی نیز روبهرو است؛ از یک سو مصرفکنندگان از گرانی شدید شکایت دارند و از سوی دیگر فعالان صنعت طیور میگویند تولیدکننده نیز الزاماً از این قیمتها منتفع نمیشود. در مردادماه گزارشهایی منتشر شد که بر اساس آنها بازار با مازاد تولید و کاهش قدرت خرید خانوار مواجه بوده و مرغداران نیز از فروش محصول پایینتر از هزینه تمامشده سخن گفتهاند.
به این ترتیب افزایش قیمت در قفسه فروشگاهها لزوماً به معنای افزایش متناسب سود تولیدکننده نیست؛ اتفاقی که نشاندهنده پیچیدگی زنجیره تولید تا مصرف مرغ است.
گرانی مرغ چه اثری بر سفره خانوار دارد؟
اهمیت جهش ۲۴۶ درصدی قیمت مرغ فقط در یک عدد خلاصه نمیشود. مرغ در سالهای گذشته برای بسیاری از خانوارها نقش جایگزین ارزانتر گوشت قرمز را بازی میکرد. حالا افزایش چندبرابری قیمت این محصول میتواند دسترسی خانوارهای کمدرآمد و حتی طبقه متوسط به منابع پروتئینی را دشوارتر کند.
این اتفاق در شرایطی رخ داده که تورم عمومی نیز همچنان بالاست. بر اساس گزارش منتشرشده از دادههای مرکز آمار، تورم سالانه در تیرماه ۱۴۰۵ به ۶۶ درصد رسیده و تورم ماهانه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات نیز ۲.۵ درصد ثبت شده است.
در چنین شرایطی خانواری که همزمان با رشد قیمت برنج، روغن، لبنیات، گوشت و سایر اقلام خوراکی مواجه است، ممکن است برای کنترل هزینهها مقدار خرید مرغ را کاهش دهد یا به سمت قطعات ارزانتر حرکت کند.
همین موضوع میتواند توضیح دهد چرا با وجود افزایش قابل توجه قیمت اسمی مرغ، فعالان بازار همچنان از ضعف تقاضا و کاهش قدرت خرید سخن میگویند.
مرغ ۴۰۰ هزار تومانی؛ یک هشدار برای بازار مواد غذایی
مقایسه قیمتهای ۲۶ مرداد ۱۴۰۴ و ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ یک تصویر روشن به دست میدهد: مرغ کامل تازه از ۱۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان در سال گذشته به محدودهای رسیده که در برخی فروشگاهها تا ۴۰۰ هزار تومان برای هر کیلو قیمتگذاری میشود؛ جهشی حدود ۲۴۶ درصدی.
البته قیمت مرغ در تمام بازار ۴۰۰ هزار تومان نیست و نرخهای پایینتری نیز وجود دارد، اما رسیدن مرغ کامل تازه به چنین سطحی نشان میدهد فشار تورمی بر یکی از مهمترین اقلام سبد غذایی خانوار همچنان جدی است.
مهمتر اینکه افزایش قیمت تنها به مرغ کامل محدود نشده است. فیله، سینه و سایر قطعات مرغ نیز در برخی انواع و بستهبندیها با نرخهایی عرضه میشوند که تا یک سال پیش برای بازار مرغ دور از تصور بود.
به همین دلیل مسئله بازار مرغ دیگر صرفاً «گران شدن یک کالا» نیست؛ افزایش هزینه دسترسی خانوارها به پروتئین، کاهش قدرت خرید مصرفکننده و همزمان فشار هزینهای بر تولیدکننده، سه ضلع مسئلهای هستند که ادامه آن میتواند ساختار مصرف مواد غذایی خانوارهای ایرانی را بیش از گذشته تغییر دهد.