واریز ۱۱۰ همت مطالبات گندمکاران آغاز شد؛ حساب چه کسانی تا ۹۵ درصد تسویه میشود؟
اطلاعیه تازه سازمان هدفمندسازی نقطه عطفی در پروندهای است که طی هفتههای گذشته با چندین وعده پرداخت همراه شده بود. نوروزی اعلام کرده اعتبار ۱۱۰ همتی تأمین شده و واریزها به دلیل گستردگی تعداد مشمولان، در چند مرحله انجام میشود و تا روز یکشنبه ۲۵ مرداد ادامه خواهد داشت.
پیش از این مرحله، مجموع پرداخت انجامشده به کشاورزان ۱۱۰.۱ همت بود. بنابراین در صورت واریز کامل اعتبار تازه، عدد کل به ۲۲۰.۱ هزار میلیارد تومان خواهد رسید.
این خبر برای کشاورزانی اهمیت ویژه دارد که ماهها پیش محصول خود را تحویل دولت دادهاند و اکنون در آستانه آغاز کشت سال زراعی جدید به نقدینگی برای خرید بذر، کود، سم، سوخت و تأمین هزینههای مکانیزاسیون نیاز دارند.
چه کسانی ۹۵ درصد مطالباتشان را میگیرند؟
شیوه توزیع اعتبار جدید براساس زمان تحویل گندم طراحی شده است؛ به این معنا که کشاورزانی که زودتر محصول خود را تحویل دادهاند، درصد بیشتری از مطالباتشان را دریافت خواهند کرد.
| زمان تحویل گندم | مجموع مطالبات پرداختشده پس از این مرحله |
|---|---|
| از ابتدای فصل خرید تا ۱۵ اردیبهشت | ۹۵ درصد |
| ۱۶ اردیبهشت تا ۲۰ خرداد | ۸۰ درصد |
| ۲۱ خرداد تا ۸ تیر | ۶۵ درصد |
| ۹ تیر تا ۱۹ مرداد | ۳۷ درصد |
طبق اعلام مدیرعامل سازمان هدفمندسازی، کشاورزانی که تا ۱۵ اردیبهشت محصول تحویل دادهاند پس از این واریزها مجموعاً ۹۵ درصد طلب خود را دریافت خواهند کرد. برای تحویلدهندگان ۱۶ اردیبهشت تا ۲۰ خرداد این نسبت به ۸۰ درصد، برای بازه ۲۱ خرداد تا ۸ تیر به ۶۵ درصد و برای تحویلهای ۹ تیر تا ۱۹ مرداد به ۳۷ درصد میرسد.
این جدول یک نکته مهم را روشن میکند: حتی قدیمیترین مطالبات نیز با این مرحله صددرصد تسویه نمیشوند. کشاورزی که در نخستین هفتههای فصل خرید محصول فروخته، پس از چند ماه انتظار همچنان پنج درصد از طلب خود را دریافت نکرده خواهد داشت.
۹۸ درصد گندمکاران پول گرفتهاند؛ اما این عدد چه معنایی دارد؟
سازمان هدفمندسازی اعلام کرده حدود ۹۸ درصد گندمکاران کشور تاکنون دریافتی داشتهاند. این عدد در نگاه اول بسیار بالا به نظر میرسد، اما نباید آن را با «پرداخت ۹۸ درصد مطالبات» اشتباه گرفت.
منظور این است که ۹۸ درصد کشاورزان دستکم بخشی از پول خود را دریافت کردهاند؛ نه اینکه ۹۸ درصد ارزش کل گندم خریداریشده تسویه شده باشد.
اتفاقاً درصدهای اعلامشده برای گروههای مختلف نشان میدهد میزان طلب باقیمانده همچنان قابلتوجه است. کشاورزی که محصول خود را در مرداد یا نیمه دوم تیر تحویل داده، بعد از اجرای مرحله جدید نیز فقط ۳۷ درصد پولش را دریافت خواهد کرد.
این تفاوت میان «تعداد افراد دارای دریافتی» و «درصد کل مطالبات تسویهشده» یکی از مهمترین نکاتی است که باید در بازنشر خبر مورد توجه قرار گیرد.
بعد از واریز ۱۱۰ همت، چند درصد کل پول گندم پرداخت میشود؟
برای پاسخ دقیق، باید توجه داشت خرید گندم هنوز ادامه دارد و ارزش کل تعهد دولت ثابت نیست. با این حال، آخرین برآورد بنیاد ملی گندمکاران در ۱۹ مرداد نشان میداد حدود ۸ میلیون تن گندم به ارزش تقریبی ۴۰۰ همت خریداری شده است. در آن مقطع تنها ۱۱۰ همت پرداخت شده بود.
اگر همین ارزش ۴۰۰ همتی را فقط بهعنوان یک مبنای مقایسه در نظر بگیریم و کل اعتبار جدید پرداخت شود، مجموع ۲۲۰.۱ همتی معادل حدود ۵۵ درصد ارزش خرید ثبتشده تا ۱۹ مرداد خواهد بود.
به بیان دیگر، حتی با اجرای کامل مرحله جدید، براساس آن تصویر آماری حدود ۱۷۹.۹ همت باقی میماند.
البته این عدد یک محاسبه بر مبنای آمار ۱۹ مرداد است، نه رقم قطعی بدهی در ۲۵ مرداد؛ زیرا با ادامه تحویل گندم، ارزش کل خرید تضمینی افزایش پیدا میکند. بنابراین احتمالاً مبلغ واقعی باقیمانده در پایان این مرحله با ۱۷۹.۹ همت متفاوت خواهد بود.
وعده ۲۲ مرداد چه شد؟
اینجا یک نکته قابلتوجه در جدول زمانی وعدهها وجود دارد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه در پنجم مرداد گفته بود مجموع پرداخت مطالبات که آن زمان به ۱۱۰ همت رسیده بود، تا ۲۲ مرداد به ۲۱۰ همت افزایش پیدا خواهد کرد.
سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس نیز در ۱۸ مرداد از برنامه پرداخت ۱۱۰ همت دیگر تا ۲۲ مرداد خبر داده و گفته بود در نتیجه این اقدام درصد پرداخت مطالبات افزایش خواهد یافت.
اما اطلاعیه جدید که عصر ۲۲ مرداد منتشر شد میگوید مجموع پرداخت قبلی همچنان ۱۱۰.۱ همت بوده و واریز ۱۱۰ همت تازه از همان روز آغاز شده و تا ۲۵ مرداد ادامه مییابد.
بنابراین میتوان نتیجه گرفت وعده قبلی برای رسیدن به حدود ۲۱۰ تا ۲۲۰ همت تا پایان ۲۲ مرداد، در همان موعد بهطور کامل محقق نشده و اجرای آن عملاً سه روز دیگر تمدید شده است. در عوض، رقم نهایی مرحله جدید ۲۲۰.۱ همت اعلام شده که اندکی بالاتر از هدف ۲۱۰ همتی مطرحشده در پنجم مرداد است. این نتیجهگیری مقایسه دو اطلاعیه رسمی و پارلمانی است.
چرا پرداخت پول گندم اینقدر اهمیت دارد؟
مسئله فقط طلب یک گروه شغلی نیست. گندمکار باید با پول حاصل از فروش امسال، تولید سال بعد را تأمین مالی کند. بنیاد ملی گندمکاران پیشتر هشدار داده بود کشاورزان مناطق سردسیر برای کشت جدید از نیمه شهریور آماده میشوند و تأخیر در وصول پول میتواند تهیه نهادهها و تصمیم آنها برای ادامه کشت را تحت تأثیر قرار دهد. آخرین برآورد همین نهاد نیز تولید بیش از ۱۳ میلیون تن گندم در کشور را مطرح کرده است.
در همین حال، مجلس نیز طی هفتههای گذشته تأخیر در پرداخت را یکی از دلایل کاهش انگیزه کشاورزان برای تحویل محصول به شبکه رسمی دانسته است. سخنگوی کمیسیون کشاورزی پیشتر هشدار داده بود در صورت ادامه این روند، خرید تضمینی ممکن است در محدوده هشت میلیون تن باقی بماند؛ رقمی که آخرین گزارشها نیز اکنون تقریباً به آن رسیدهاند.
اگر کشاورز برای دریافت پول خود ماهها منتظر بماند، فروش نقدی به خریداران دیگر یا تغییر الگوی کشت میتواند جذابتر شود؛ موضوعی که مستقیماً ظرفیت دولت برای تأمین ذخایر گندم و آرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
آیا بحران مطالبات گندمکاران تمام شد؟
خیر؛ اما مرحله تازه پرداخت را میتوان یک تغییر مهم نسبت به روزهای گذشته دانست.
تفاوت این خبر با وعدههای قبلی در این است که سازمان هدفمندسازی این بار از تأمین و تخصیص اعتبار و آغاز فرآیند واریز سخن گفته، نه صرفاً برنامهای برای پرداخت در آینده.
با این حال، حتی پس از تکمیل واریز ۱۱۰ همت جدید، هیچکدام از گروههای زمانی اعلامشده به تسویه صددرصد نمیرسند و جدیدترین تحویلدهندگان تنها ۳۷ درصد مطالباتشان را دریافت خواهند کرد.
بنابراین آزمون اصلی دولت دو بخش دارد: نخست اینکه تمام ۱۱۰ همت وعدهدادهشده واقعاً تا ۲۵ مرداد به حساب کشاورزان بنشیند؛ و دوم اینکه برای باقیمانده بدهی، برنامهای مشخص و قابل اتکا اعلام شود.
پرداخت ۲۲۰.۱ همت میتواند فشار نقدینگی بسیاری از گندمکاران را کاهش دهد، اما پرونده پول گندم هنوز بسته نشده است. برای کشاورزی که باید چند هفته دیگر دوباره زمین را برای کشت آماده کند، مهمترین خبر بعدی نه وعده تازه، بلکه زمان دقیق تسویه باقیمانده مطالبات خواهد بود.
