بورس ۵۷ هزار واحد پرید؛ ورود ۱.۶ همت پول حقیقی آغاز موج صعودی است؟
شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات سهشنبه با رشد ۵۶ هزار و ۹۳۴ واحدی، به محدوده پنج میلیون و ۱۰۹ هزار واحد رسید. این افزایش معادل رشد تقریبی ۱.۱ درصدی نماگر اصلی بازار در یک روز است. شاخص هموزن نیز ۱۸ هزار و ۲۳۸ واحد بالا رفت که از مشارکت گستردهتر شرکتهای کوچک و متوسط در روند صعودی حکایت دارد.
گزارشهای رسمی منتشرشده در پایان بازار نیز جهش نزدیک به ۵۷ هزار واحدی شاخص کل و ورود آن به محدوده پنج میلیون و ۱۰۹ هزار واحد را تأیید میکنند.
رشد همزمان شاخص کل و هموزن اهمیت زیادی دارد. هنگامی که فقط شاخص کل افزایش پیدا میکند، ممکن است چند شرکت بزرگ و شاخصساز تصویر کلی بازار را مثبت نشان دهند، در حالی که بیشتر سهامداران همچنان زیان میکنند. اما رشد قابلتوجه شاخص هموزن نشان میدهد موج تقاضای امروز بخش بزرگتری از نمادها را دربر گرفته است.
بر پایه دادههای بازار، ۶۶۰ نماد در محدوده مثبت و ۲۲۴ نماد در دامنه منفی معامله شدند. به این ترتیب، حدود ۷۴.۷ درصد نمادهای مورد بررسی سبزپوش بودند.
پول حقیقی دوباره وارد بازار سهام شد
مهمترین اتفاق معاملات امروز، ورود حدود ۱.۶۲ همت پول حقیقی به معاملات خرد بود. این رقم معادل یکهزار و ۶۲۰ میلیارد تومان است و نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران خرد، پس از دورهای از تردید و خروج سرمایه، بار دیگر به خرید سهام متمایل شدهاند.
بازار در ساعات ابتدایی معاملات با خروج حدود ۲۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی روبهرو بود، اما در ادامه جریان نقدینگی تغییر جهت داد. بهبود تقاضا در گروههای بزرگ و کاهش نگرانیهای سیاسی باعث شد نهتنها خروج اولیه جبران شود، بلکه در پایان روز ورود پول قابلتوجهی ثبت شود.
کیفیت معاملات سهشنبه در مقایسه با دوشنبه نیز بهبود یافته است. بورس در پایان معاملات روز دوشنبه با وجود رشد نزدیک به ۴۹ هزار و ۷۱۳ واحدی شاخص کل، حدود ۶۶ میلیارد تومان خروج پول حقیقی ثبت کرده بود. تبدیل خروج محدود روز دوشنبه به ورود ۱.۶۲ همتی در روز سهشنبه نشان میدهد صعود امروز نسبت به روز قبل از پشتوانه نقدینگی قویتری برخوردار بوده است.
با این حال، ورود پول یکروزه برای اثبات تغییر کامل روند کافی نیست. ادامه ورود نقدینگی در چند جلسه متوالی، بالا ماندن ارزش معاملات خرد و کاهش عرضه در صفهای خرید، نشانههای معتبرتری برای تأیید آغاز یک موج صعودی خواهند بود.
چرا آرامش سیاسی بورس را سبز کرد؟
بازار سهام ایران در هفتههای اخیر بیش از متغیرهای معمول اقتصادی از تحولات سیاسی و نظامی تأثیر گرفته است. هر خبر مربوط به تشدید تنشها، احتمال آسیب به زیرساختها، اختلال در صادرات و افزایش محدودیتهای تجاری میتواند سرمایهگذاران را به سمت فروش سهام سوق دهد.
در مقابل، اخبار مربوط به توقف حملات و افزایش احتمال ادامه گفتوگوهای دیپلماتیک، بخشی از ریسک سیستماتیک بازار را کاهش داده است. تحولات روز سهشنبه در بازارهای جهانی نیز نشان داد امید به کاهش تنش میان ایران و آمریکا، قیمت نفت را پایین آورد و بخشی از نگرانیهای سرمایهگذاران را کاهش داد؛ هرچند خطر بازگشت درگیریها همچنان از بین نرفته است.
پیشبینیهای منتشرشده پیش از معاملات سهشنبه نیز آرامش فضای سیاسی را مهمترین شرط ادامه روند مثبت بورس معرفی کرده بودند.
بنابراین بخشی از رشد امروز را میتوان «کاهش صرف ریسک» دانست. هنگامی که احتمال وقوع سناریوهای بحرانی کمتر میشود، سرمایهگذاران حاضرند سهام را با نسبتهای قیمتی بالاتری خریداری کنند.
اما تا زمانی که نتیجه مذاکرات یا مسیر تحولات منطقه قطعی نشده باشد، احتمال واکنش سریع بازار به خبرهای منفی همچنان وجود دارد.
پالایشیها لیدر بورس شدند
نمادهای شپنا، وپاسار و شبندر بیشترین تأثیر مثبت را بر شاخص کل گذاشتند. در مقابل، دعبید، غکورش و وبملت بیشترین فشار منفی را بر نماگر اصلی بازار وارد کردند.
گروه فرآوردههای نفتی علاوه بر اثرگذاری بر شاخص، در صدر صنایع دارای بیشترین ارزش معاملات و ورود پول حقیقی قرار گرفت. صنایع شیمیایی و بانکی نیز از دیگر گروههای مورد توجه سرمایهگذاران بودند.
شپنا، شپدیس و وتجارت بیشترین ورود پول حقیقی را در میان نمادها ثبت کردند. بیشترین ارزش خرید حقیقی و حقوقی نیز در شپنا انجام شد؛ اتفاقی که جایگاه این نماد را بهعنوان یکی از لیدرهای اصلی معاملات امروز تثبیت کرد.
تمرکز نقدینگی در نمادهای پالایشی لزوماً به معنای بهبود قطعی سودآوری همه شرکتهای این گروه نیست. بخشی از توجه بازار میتواند به نقدشوندگی بالا، ارزش بازار بزرگ، عقبماندگی قیمتی یا رفتار معاملهگران کوتاهمدت مربوط باشد.
سودآوری پالایشگاهها به متغیرهایی مانند نرخ ارز مبنای تسعیر، قیمت فرآوردهها، نرخ خوراک، حاشیه پالایش و سیاستهای دولت وابسته است. به همین دلیل، مثبتبودن یک یا چند روزه گروه نباید جایگزین بررسی گزارشهای مالی شرکتها شود.
۳۸۷ صف خرید در برابر ۵۵ صف فروش
در پایان معاملات، ۳۸۷ نماد دارای صف خرید و ۵۵ نماد دارای صف فروش بودند. تعداد صفهای خرید بیش از هفت برابر صفهای فروش بود و تفاضل آنها به ۳۳۲ صف رسید.
این آمار از برتری محسوس تقاضا حکایت دارد، اما تعداد صفها بهتنهایی برای ارزیابی قدرت بازار کافی نیست. ارزش ریالی صفهای خرید، احتمال عرضهشدن آنها و حجم معاملات انجامشده نیز باید بررسی شود.
ممکن است تعداد زیادی سهم کوچک با حجم کم در صف خرید قرار داشته باشند، در حالی که چند نماد بزرگ با عرضه سنگین مواجه شوند. بنابراین ارزش صفها و نقدشوندگی معاملات، در کنار تعداد نمادها اهمیت دارد.
تجربه معاملات روزهای قبل نیز نشان میدهد بازار پس از کاهش ریسک سیاسی توانسته است تعداد نمادهای مثبت و صفهای خرید را افزایش دهد. روز یکشنبه شاخص کل بیش از ۱۰۷ هزار واحد رشد کرد و حدود شش هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام شد.
ورود پول امروز از رقم روز یکشنبه کمتر است، اما ادامه سبزپوشی شاخصها نشان میدهد بخشی از نقدینگی واردشده هنوز در بازار فعال است.
یک هشدار مهم در آمار سرانه خرید و فروش
سرانه خرید حقیقی در معاملات امروز حدود ۱۰۴ میلیون تومان و سرانه فروش حقیقی نزدیک به ۱۲۰ میلیون تومان ثبت شد. با تقسیم سرانه خرید بر فروش، قدرت خریدار حقیقی حدود ۰.۸۷ به دست میآید که در گزارش بازار بهصورت تقریبی ۰.۹ اعلام شده است.
عدد کمتر از یک به این معناست که متوسط ارزش سفارش فروش هر فروشنده حقیقی از متوسط خرید هر خریدار حقیقی بیشتر بوده است.
این آمار در نگاه نخست با ورود ۱.۶۲ همتی پول حقیقی متناقض به نظر میرسد، اما لزوماً تناقضی وجود ندارد. ورود خالص پول به تفاوت مجموع خرید و فروش حقیقی و حقوقی مربوط است، در حالی که قدرت خریدار براساس متوسط سرانه افراد محاسبه میشود.
ممکن است تعداد خریداران بسیار بیشتر از فروشندگان باشد و مجموع خرید آنها ورود پول ایجاد کند، اما هر فروشنده بهطور میانگین مبلغ بزرگتری فروخته باشد.
در نتیجه، بازار امروز با تعداد بالای خریداران اما فروشندگان نسبتاً درشتتر روبهرو بوده است. این وضعیت نشان میدهد تقاضا گسترده بوده، ولی عرضهکنندگان بزرگ هنوز بهطور کامل عقبنشینی نکردهاند.
کدام گروهها پول جذب کردند؟
گروههای فرآورده نفتی، شیمیایی و بانک بیشترین ورود پول حقیقی را ثبت کردند. این ترکیب نشان میدهد سرمایهگذاران به سمت صنایع بزرگ، نقدشونده و اثرگذار بر شاخص حرکت کردهاند.
در مقابل، صندوقها، شرکتهای چندرشتهای و گروه زراعت بیشترین خروج پول حقیقی را تجربه کردند. نمادهای پالایش، آگاس و شستا نیز در صدر نمادهای دارای خروج پول قرار گرفتند.
خروج پول از برخی صندوقها همزمان با ورود نقدینگی به سهام میتواند نشانه افزایش محدود ریسکپذیری سرمایهگذاران باشد. با این حال، برای اثبات جابهجایی گسترده سرمایه از داراییهای کمریسک به سهام باید جریان پول صندوقهای درآمد ثابت نیز در چند روز متوالی بررسی شود.
وجود نام «پالایش» در میان نمادهای دارای خروج پول و همزمان حضور نمادهای پالایشی مانند شپنا در صدر ورود نقدینگی نشان میدهد سرمایهگذاران میان صندوق پالایشی و سهام مستقیم پالایشگاهها رفتار یکسانی نداشتهاند.
آیا رشد بورس ادامه دارد؟
بازار برای ادامه صعود به سه عامل مهم نیاز دارد: تداوم آرامش سیاسی، ادامه ورود پول حقیقی و حفظ ارزش معاملات در سطوح بالا.
در سناریوی مثبت، مذاکرات و کاهش تنشها ادامه پیدا میکند، اخبار منفی تازهای منتشر نمیشود و پول حقیقی برای چند روز دیگر وارد سهام میشود. در این وضعیت، شاخص کل میتواند موقعیت خود را بالاتر از کانال پنج میلیون واحد تثبیت کند.
در سناریوی میانه، فضای سیاسی بدون توافق نهایی آرام میماند، اما بخشی از معاملهگران پس از رشد چندروزه اقدام به شناسایی سود میکنند. بازار در این حالت ممکن است وارد نوسان یا استراحت کوتاهمدت شود، بدون آنکه روند مثبت کاملاً از بین برود.
در سناریوی منفی، مذاکرات متوقف میشود یا تنشهای نظامی دوباره افزایش مییابد. در این صورت، صفهای خرید میتوانند بهسرعت عرضه شوند و بخش مهمی از پولهای کوتاهمدت از بازار خارج شود.
سرمایهگذاران باید توجه کنند که بازار پس از چند روز رشد سریع، مستعد افزایش عرضه است. شاخص کل از شنبه تا سهشنبه بیش از ۲۰۰ هزار واحد افزایش یافته و بخشی از سهام به سود کوتاهمدت رسیدهاند. رشد شاخص در روز شنبه و جهش بیش از ۱۰۷ هزار واحدی روز یکشنبه، آغاز این موج بازیابی را رقم زد.
بورس وارد فاز صعودی شد؟
معاملات سهشنبه از نظر رشد شاخص، گستردگی نمادهای مثبت، تعداد صفهای خرید و ورود پول حقیقی، تصویری قدرتمند داشت. ورود ۱.۶۲ همت نقدینگی پس از خروج اولیه بازار نیز نشان داد تقاضا در نیمه دوم معاملات توانسته است بر عرضه غلبه کند.
با این حال، قدرت خریدار ۰.۹ و بالاتر بودن سرانه فروش از سرانه خرید نشان میدهد هنوز عرضههای قابلتوجهی در بازار وجود دارد. از سوی دیگر، بخش مهمی از خوشبینی فعلی به آرامش سیاسی وابسته است و در صورت تغییر اخبار، امکان بازگشت نوسان وجود خواهد داشت.
بنابراین دقیقترین توصیف این است که بورس وارد یک موج بازیابی قدرتمند شده، اما برای اعلام آغاز روند صعودی پایدار باید ورود پول حقیقی، ارزش معاملات و ثبات سیاسی در جلسات آینده نیز ادامه پیدا کند.