کاهش قیمت گوشت قرمز در سایه وفور دام و واردات سنگین
بازار گوشت قرمز پس از ماهها نوسان و التهاب، اکنون نشانههای روشنی از ورود به یک دوره آرامش نسبی را بروز داده است. همزمانی رشد عرضه دام داخلی با افزایش واردات، معادلات قیمتی این بازار را تغییر داده و به گفته فعالان صنفی، مسیر کاهش قیمتها در هفتههای آینده پرشتابتر خواهد شد. این تحول در شرایطی رخ میدهد که طی ماههای گذشته، گوشت قرمز یکی از کالاهای پرچالش در سبد مصرف خانوار بوده و تغییرات قیمتی آن توجه افکار عمومی و سیاستگذاران را به خود جلب کرده بود.
افزایش عرضه در دو جبهه داخلی و خارجی، اکنون وزن کفه عرضه را به شکل معناداری سنگین کرده است. رئیس شورای تأمین دام با اشاره به شرایط جدید بازار تأکید دارد که افت قیمتها نه یک نوسان مقطعی، بلکه نتیجه مستقیم وفور دام و مدیریت واردات است؛ عاملی که میتواند ثبات نسبی را به بازار بازگرداند و انتظارات تورمی را تعدیل کند.
بازار گوشت قرمز در مسیر اصلاح قیمت
بررسی قیمتهای فعلی نشان میدهد که گوشت منجمد گوسفندی با نرخ حدود ۷۲۰ هزار تومان و گوشت منجمد برزیلی تا ۸۳۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد. این ارقام در مقایسه با ماههای قبل، کاهش محسوسی را ثبت کردهاند و فعالان بازار معتقدند که هنوز به کف قیمتی نرسیدهاند. با توجه به حجم بالای گوشت در حال ترخیص از گمرکات، انتظار میرود این روند نزولی در هفتههای آینده تداوم یابد.
بر اساس اعلام رئیس شورای تأمین دام، ۵۷ هزار تن گوشت وارداتی در مرحله ترخیص قرار دارد. ورود تدریجی این محمولهها به شبکه توزیع، میتواند فشار عرضه را افزایش داده و شیب کاهش قیمت را تندتر کند. این عامل بهویژه در بازار گوشت منجمد که سهم قابل توجهی از مصرف شهری را پوشش میدهد، نقش تعیینکنندهای خواهد داشت.
وفور بیسابقه دام داخلی و اثر آن بر بازار
در کنار واردات، وضعیت دام داخلی نیز بهطور کمسابقهای مطلوب گزارش شده است. طبق آمار ارائهشده، ۴.۶ میلیون رأس دام سبک و ۲۶۵ هزار رأس دام سنگین آماده کشتار هستند. چنین حجمی از دام آماده عرضه، در سالهای اخیر کمتر تجربه شده و نشاندهنده تغییر شرایط تولید و عرضه در داخل کشور است.
این وفور دام، مستقیماً بر قیمت دام زنده اثر گذاشته است. طی دو هفته اخیر، قیمت دام زنده حدود ۸۰ هزار تومان کاهش یافته و این افت، سیگنال روشنی به بازار گوشت ارسال کرده است. برههای سبک در حال حاضر با نرخ حدود ۵۰۰ هزار تومان و دامهای سنگینتر تا ۴۶۵ هزار تومان معامله میشوند. کاهش قیمت در حلقه نخست زنجیره تأمین، معمولاً با فاصله زمانی کوتاهی به بازار مصرف منتقل میشود و میتواند قدرت خرید خانوارها را تا حدی ترمیم کند.
نقش واردات در تنظیم بازار گوشت
واردات گوشت منجمد در ماههای اخیر با هدف تنظیم بازار و جلوگیری از جهشهای قیمتی افزایش یافته است. هند بهعنوان بزرگترین مبدأ واردات گوشت منجمد معرفی شده و پس از آن کشورهایی مانند پاکستان، برزیل، روسیه و مغولستان در تأمین نیاز بازار ایران نقش دارند. تنوع مبدأ واردات، از منظر سیاستگذاری، امکان مدیریت بهتر عرضه و کاهش ریسکهای ناشی از اختلال در یک مسیر خاص را فراهم میکند.
گوشت وارداتی بهویژه در قالب منجمد، سهم مهمی در کنترل قیمتها ایفا کرده است. عرضه مستمر این محصولات، انتظارات افزایشی را در بازار تضعیف کرده و به گفته فعالان صنفی، مانع از شکلگیری موجهای هیجانی خرید شده است. همین عامل سبب شده تا بازار از فاز التهاب به سمت تعادل حرکت کند.
قیمت منطقی از نگاه فعالان بازار
رئیس شورای تأمین دام با ترسیم تصویری از قیمتهای منطقی، معتقد است که نرخ مناسب برای مصرفکننده باید در بازهای مشخص تثبیت شود. بر این اساس، قیمت منطقی گوشت منجمد برای مصرفکننده بین ۶۵۰ تا ۸۰۰ هزار تومان و برای گوشت گرم بین ۸۰۰ هزار تا ۱.۲ میلیون تومان برآورد میشود. این محدوده قیمتی، هم هزینههای تولید و واردات را پوشش میدهد و هم فشار کمتری بر سبد مصرف خانوار وارد میکند.
نکته قابل توجه آن است که قیمتهای فعلی بازار به این بازه نزدیک شدهاند و در برخی اقلام حتی نشانههایی از حرکت به سمت کف این محدوده دیده میشود. در صورتی که عرضه دام داخلی در سطح فعلی حفظ شود و ترخیص گوشتهای وارداتی بدون وقفه ادامه یابد، تثبیت این قیمتها دور از انتظار نخواهد بود.
چشمانداز کوتاهمدت بازار گوشت
با توجه به دادههای موجود، چشمانداز کوتاهمدت بازار گوشت قرمز کاهشی ارزیابی میشود. وفور دام آماده کشتار، کاهش قیمت دام زنده و ورود حجم قابل توجهی از گوشت وارداتی، سه متغیر اصلی هستند که به نفع مصرفکننده عمل میکنند. این شرایط میتواند در هفتههای آینده، فاصله قیمت گوشت با توان خرید خانوار را تا حدی کاهش دهد.
فعالان بازار تأکید دارند که استمرار این وضعیت، نیازمند تداوم سیاستهای فعلی در حوزه واردات و مدیریت عرضه داخلی است. هرگونه اختلال در یکی از این دو بخش، میتواند تعادل شکننده بازار را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، در شرایط کنونی، سیگنالهای غالب از تداوم روند نزولی حکایت دارد.
اثر کاهش قیمت بر رفتار مصرفکننده
کاهش قیمت گوشت قرمز، علاوه بر اثرات اقتصادی، میتواند بر رفتار مصرفکننده نیز تأثیرگذار باشد. در ماههای گذشته، افزایش قیمتها موجب کاهش مصرف یا جایگزینی با سایر پروتئینها شده بود. اکنون با تعدیل نرخها، احتمال بازگشت تدریجی گوشت قرمز به سبد غذایی برخی خانوارها افزایش یافته است.
بازگشت تعادل به بازار، همچنین میتواند از شکلگیری تقاضای هیجانی جلوگیری کند. زمانی که مصرفکننده اطمینان یابد قیمتها در مسیر کاهشی یا تثبیت قرار دارند، انگیزهای برای خریدهای مازاد و احتکاری نخواهد داشت و این خود به پایداری بازار کمک میکند.
جمعبندی
تحولات اخیر بازار گوشت قرمز نشان میدهد که ترکیب وفور دام داخلی و واردات هدفمند، توانسته مسیر قیمتها را از نوسان و التهاب به سمت کاهش و تعادل هدایت کند. کاهش محسوس قیمت دام زنده، عرضه گسترده گوشت منجمد و ترخیص دهها هزار تن گوشت از گمرکات، عواملی هستند که چشمانداز کوتاهمدت بازار را به نفع مصرفکننده تغییر دادهاند. اگر این روند با مدیریت مستمر و بدون وقفه ادامه یابد، میتوان انتظار داشت که بازار گوشت قرمز در هفتههای آینده به ثباتی نسبی برسد و فشار قیمتی بر خانوارها کاهش یابد.