نفت بالا رفت، اما سقوط هفتگی در راه است
بازار جهانی نفت در روزهای پایانی هفته جاری در وضعیتی متزلزل و چندوجهی قرار گرفته است؛ وضعیتی که از یکسو با نشانههای کاهش تنشهای ژئوپلیتیک در پرونده هستهای ایران همراه شده و از سوی دیگر، تحت فشار انتظارات مربوط به افزایش عرضه از سوی ائتلاف اوپکپلاس قرار دارد. این همزمانی عوامل سیاسی و بنیادی باعث شده قیمت نفت اگرچه در معاملات روز جمعه اندکی افزایش یابد، اما همچنان در آستانه ثبت یک کاهش هفتگی محسوس باقی بماند.
قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال با افزایش ۸ سنتی معادل ۰.۱۱ درصد به ۷۰ دلار و ۸۳ سنت رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۱۳ سنتی معادل ۰.۲۰ درصد، در سطح ۶۵ دلار و ۳۴ سنت معامله شد. با این حال، عملکرد هفتگی بازار تصویر متفاوتی ارائه میدهد؛ بهطوریکه نفت برنت در مسیر افت ۱.۸ درصدی و نفت آمریکا در آستانه کاهش حدود ۲.۲ درصدی قرار گرفته است؛ کاهشی که بخشی از رشدهای هفته گذشته را خنثی کرده و نشاندهنده تردید فعالان بازار نسبت به چشمانداز کوتاهمدت قیمتهاست.
بازار نفت در وضعیت انتظار و مشاهده
رفتار معاملهگران در روزهای اخیر بیش از هر چیز نشاندهنده قرار گرفتن بازار در وضعیت انتظار و مشاهده است. فعالان بازار انرژی در آستانه تعطیلات آخر هفته، تمایلی به اتخاذ موقعیتهای پرریسک ندارند و ترجیح میدهند پیش از روشن شدن نتیجه دو عامل کلیدی، یعنی مسیر مذاکرات هستهای ایران و آمریکا و تصمیم نهایی اوپکپلاس درباره سطح تولید، دست به معاملههای بزرگ نزنند. این احتیاط سبب شده نوسانات قیمت محدود باشد و واکنشها بیشتر کوتاهمدت و خبری باقی بماند.
در چنین فضایی، هر خبر مثبت یا منفی از مذاکرات سیاسی یا نشستهای تولیدکنندگان میتواند بهسرعت بر قیمت نفت اثر بگذارد، اما پایداری این اثرگذاری تا زمانی که تصمیمات عملی اتخاذ نشود، محل تردید است. بازار نفت در حال حاضر بیش از آنکه به دادههای مصرف یا ذخایر توجه کند، به تحولات سیاسی و تصمیمات عرضهمحور چشم دوخته است.
تمدید مذاکرات هستهای و کاهش ریسک ژئوپلیتیک
یکی از مهمترین عوامل فشار بر قیمت نفت در هفته جاری، تمدید مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا بوده است. دو کشور روز پنجشنبه در ژنو گفتوگوهای غیرمستقیمی درباره اختلافات طولانیمدت هستهای برگزار کردند؛ گفتوگوهایی که در مقاطعی با اخبار متناقض همراه شد و واکنش سریع بازار نفت را در پی داشت. در جریان مذاکرات، انتشار گزارشهایی درباره توقف گفتوگوها به دلیل اصرار آمریکا بر سیاست غنیسازی صفر اورانیوم از سوی ایران و همچنین درخواست تحویل تمامی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده، موجب شد قیمت نفت بیش از یک دلار در هر بشکه افزایش یابد.
این واکنش نشان داد که بازار همچنان نسبت به احتمال تشدید تنش و بروز درگیری احتمالی در منطقه حساس است؛ درگیریای که میتواند عرضه نفت از خاورمیانه را مختل کرده و شوک قیمتی ایجاد کند. با این حال، این افزایش قیمت پایدار نماند و پس از اعلام مواضع جدید از سوی میانجی مذاکرات، مسیر بازار تغییر کرد.
نقش میانجیگری عمان در آرامسازی بازار
اعلام مواضع سید بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، نقطه عطفی در واکنش بازار نفت به تحولات سیاسی هفته جاری بود. وی با تأکید بر وجود پیشرفتهایی در مذاکرات، اعلام کرد که دو طرف قصد دارند گفتوگوها را ادامه دهند و نشستهای فنی در سطح کارشناسی هفته آینده در وین برگزار خواهد شد. این اظهارات بهسرعت از نگرانیهای بازار کاست و موجب عقبنشینی قیمتها از اوجهای مقطعی شد.
برای بازار نفت، همین نشانههای محدود از تداوم دیپلماسی کافی بود تا ریسک ژئوپلیتیک کوتاهمدت کاهش یابد. فعالان بازار این پیام را دریافت کردند که دستکم در مقطع کنونی، احتمال تشدید تنش یا اقدام نظامی پایین است و مسیر گفتوگو همچنان باز مانده است؛ عاملی که معمولاً به معنای ثبات بیشتر در عرضه نفت و کاهش پریمیوم ریسک در قیمتهاست.
لحن مذاکرات و تردید نسبت به توافق نهایی
با وجود کاهش نگرانیهای فوری، بسیاری از تحلیلگران نسبت به چشمانداز دستیابی به توافق نهایی خوشبین نیستند. به اعتقاد این گروه، لحن مذاکرات نشان میدهد که هیچیک از طرفین تمایل جدی به عقبنشینی از خطوط قرمز خود ندارند. این وضعیت میتواند به معنای طولانی شدن روند گفتوگوها باشد؛ سناریویی که اگرچه ریسک درگیری ناگهانی را کاهش میدهد، اما در عین حال چشمانداز بازگشت سریع نفت ایران به بازارهای جهانی را نیز مبهم نگه میدارد.
از نگاه بازار نفت، این ابهام دوگانه است. عدم توافق فوری به معنای عدم افزایش قابل توجه عرضه از سوی ایران در کوتاهمدت است، اما تداوم مذاکرات نیز مانع از شکلگیری شوکهای قیمتی ناشی از تشدید تنش میشود. نتیجه این دوگانگی، نوسانات محدود و جهتگیری محتاطانه قیمتهاست.
اوپکپلاس و سایه افزایش تولید
در کنار تحولات سیاسی، نگاه بازار به نشست روز یکشنبه ائتلاف اوپکپلاس دوخته شده است. منابع آگاه اعلام کردهاند که اوپک و متحدانش احتمالاً افزایش تولید ۱۳۷ هزار بشکه در روز را برای ماه آوریل بررسی خواهند کرد. این در حالی است که این گروه در سهماهه نخست سال جاری، افزایش تولید را متوقف کرده بود تا از قیمتها حمایت کند.
بازگشت تدریجی افزایش تولید، پیام روشنی برای بازار دارد: اوپکپلاس نسبت به وضعیت عرضه و تقاضا اطمینان بیشتری پیدا کرده و نگران افت شدید قیمتها نیست. با این حال، در شرایطی که رشد تقاضای جهانی همچنان با تردیدهایی همراه است و اقتصادهای بزرگ با چالشهای تورمی و سیاستهای پولی انقباضی مواجهاند، هرگونه افزایش عرضه میتواند فشار نزولی بر قیمت نفت وارد کند.
توازن شکننده عرضه و تقاضا
بازار نفت در حال حاضر روی لبه یک توازن شکننده حرکت میکند. از یک سو، کاهش ریسک ژئوپلیتیک و احتمال افزایش تولید اوپکپلاس عواملی هستند که قیمتها را تحت فشار قرار میدهند. از سوی دیگر، عدم قطعیت در مذاکرات هستهای و محدودیتهای عرضه از برخی مناطق، مانع از سقوط شدید قیمتها شده است. این وضعیت سبب شده هر خبر جدید، حتی اگر جزئی باشد، اثر روانی قابل توجهی بر بازار بگذارد.
در چنین شرایطی، معاملهگران کوتاهمدت بیشتر به نوسانگیری روی آوردهاند و سرمایهگذاران بلندمدت ترجیح میدهند تا روشن شدن مسیر سیاستهای تولیدی اوپکپلاس و سرنوشت مذاکرات هستهای، با احتیاط عمل کنند.
جمعبندی
مجموع تحولات هفته جاری نشان میدهد بازار جهانی نفت در مقطع حساسی قرار دارد که در آن سیاست و اقتصاد بهطور همزمان مسیر قیمتها را تعیین میکنند. افزایش جزئی قیمتها در روز جمعه نتوانسته تصویر کلی بازار را تغییر دهد و نفت همچنان در آستانه ثبت کاهش هفتگی باقی مانده است. تمدید مذاکرات هستهای ایران و آمریکا و نقش میانجیگری عمان از شدت نگرانیها کاسته و ریسک ژئوپلیتیک را تعدیل کرده، در حالی که احتمال افزایش تولید اوپکپلاس چشمانداز عرضه را پررنگتر ساخته است. نتیجه این عوامل، بازاری محتاط، کمنوسان و در انتظار تصمیمات کلیدی است؛ تصمیماتی که میتوانند مسیر قیمت نفت را در هفتههای پیش رو بهطور جدی تغییر دهند.