بازار مسکن تهران با وجود جهش نرخ ارز هنوز واکنش هم‌سنگی به دلار نشان نداده است. در حالی که بازار ارز طی هفته‌های گذشته یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های سال را پشت سر گذاشته، متوسط قیمت پیشنهادی مسکن تهران در هفته دوم شهریور حدود ۲۱۷ میلیون تومان در مترمربع برآورد شده و نسبت به متوسط مرداد تنها حدود سه درصد افزایش داشته است. اما پشت این آرامش ظاهری یک فشار جدی در حال شکل‌گیری است؛ شاخص نهاده‌های ساختمانی تهران در بهار نسبت به سال قبل ۱۰۶.۸ درصد بالا رفته و هزینه ساخت متعارف نیز به حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان در هر متر رسیده است. حالا پرسش اصلی این است که آیا نیمه دوم سال زمان انتقال با تأخیر تورم ارز و مصالح به بازار ملک خواهد بود یا رکود و ضعف قدرت خرید دوباره مانع جهش قیمت می‌شود؟

بازار اجاره نیاوران در شهریور ۱۴۰۵ فاصله‌ای چشمگیر با متوسط بازار تهران پیدا کرده است. بررسی فایل‌های تازه نشان می‌دهد برای یک واحد ۱۲۰ متری نوساز ممکن است علاوه بر ۲ میلیارد تومان ودیعه، ماهانه ۲۴۰ میلیون تومان اجاره درخواست شود؛ در متراژهای بزرگ‌تر نیز رهن کامل ۱۵ میلیارد تومان دیگر عدد عجیبی محسوب نمی‌شود. مقایسه آگهی‌های روز بازار نشان می‌دهد سال ساخت، سطح مشاعات، تعداد پارکینگ و لوکیشن دقیق ساختمان می‌تواند هزینه سکونت دو آپارتمان با متراژ نزدیک به هم را میلیاردها تومان جابه‌جا کند.

بازار مسکن تهران وارد مرحله‌ای شده که حتی فعالان باسابقه این صنعت نیز از اعداد بی‌سابقه سخن می‌گویند. ایرج رهبر، رئیس کمیسیون عمران، احداث و امور زیربنایی اتاق تهران، متوسط هزینه ساخت یک متر مسکن معمولی را ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان و هزینه برخی پروژه‌ها را تا ۷۰ یا ۸۰ میلیون تومان اعلام کرده است. هم‌زمان او می‌گوید متوسط قیمت مسکن در تهران به محدوده ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان رسیده و یک خانوار با درآمد متوسط، در صورت ادامه شرایط فعلی، ممکن است برای خانه‌دار شدن به حدود ۱۰۰ سال زمان نیاز داشته باشد. بررسی داده‌های تازه بازار نیز یک واقعیت را تأیید می‌کند؛ فاصله درآمد، هزینه ساخت و قیمت فروش مسکن به یکی از عمیق‌ترین شکاف‌های اقتصادی خانوار ایرانی تبدیل شده است.

بازار مسکن گیشا در شهریور ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری دوپاره شده است. در حالی که برای برخی واحدهای قدیمی قیمت‌هایی نزدیک متری ۳۰۰ تا ۳۳۰ میلیون تومان دیده می‌شود، فایل‌های نوساز و لوکس گیشا تا محدوده متری ۵۰۰، ۵۵۰ و حتی ۶۰۰ میلیون تومان نیز قیمت‌گذاری شده‌اند. بررسی تازه‌ترین فایل‌های فروش نشان می‌دهد برای خرید یک آپارتمان معمولی دوخوابه در این محله باید بودجه‌ای حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیارد تومان در نظر گرفت و برای واحدهای بزرگ و نوساز، قیمت کل می‌تواند از ۸۰ تا ۹۰ میلیارد تومان هم عبور کند. اما آیا این اختلاف عظیم فقط نتیجه سال ساخت است؟

بازار اجاره نارمک در شهریور ۱۴۰۵ به محدوده‌ای رسیده که برای اجاره یک آپارتمان معمولی دوخوابه باید سرمایه‌ای چند میلیاردی کنار گذاشت. تازه‌ترین فایل‌های بررسی‌شده نشان می‌دهد رهن کامل یک واحد ۱۰۰ متری ساخت ۱۴۰۱ حدود ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان تعیین شده، در حالی که یک آپارتمان نوساز ۱۴۵ متری با تبدیل ودیعه و اجاره، معادل حدود ۴.۵ میلیارد تومان رهن کامل قیمت دارد. مقایسه با فایل‌های واقعی روزهای ۱۸ و ۱۹ شهریور نیز نشان می‌دهد آپارتمان‌های ۸۰ تا ۱۳۰ متری نارمک اکنون در محدوده‌ای بسیار گسترده از حدود ۲ تا ۳ میلیارد تومان رهن معادل قرار گرفته‌اند؛ بازاری که در آن سن بنا، پارکینگ، آسانسور و حتی چند خیابان اختلاف موقعیت می‌تواند صدها میلیون تومان تفاوت ایجاد کند.

تازه‌ترین فایل‌های فروش مسکن در صادقیه نشان می‌دهد خرید یک آپارتمان معمولی در این محله غرب تهران اکنون به سرمایه‌ای چند ده میلیارد تومانی نیاز دارد. یک واحد ۱۰۰ متری ساخت ۱۳۹۹ با قیمت ۳۳ میلیارد تومان فایل شده و قیمت یک آپارتمان نوساز ۱۳۵ متری به ۴۶ میلیارد تومان رسیده است. محاسبه قیمت هر متر در چهار فایل بررسی‌شده، بازه‌ای از حدود ۱۹۹ میلیون تا ۳۴۱ میلیون تومان را نشان می‌دهد؛ شکافی بزرگ که ثابت می‌کند در صادقیه، سن بنا تنها عامل قیمت نیست و موقعیت دقیق، امکانات ساختمان، کیفیت ساخت و شرایط فروش می‌توانند ده‌ها میلیون تومان به قیمت هر متر اضافه یا از آن کم کنند. تازه‌ترین رصد بازار نیز همین چهار فایل را برای ۲۰ شهریور ثبت کرده است.

بازار اجاره جوادیه در شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تصور قدیمی از «اجاره ارزان در جنوب تهران» تا حد زیادی رنگ باخته است. در تازه‌ترین فایل‌های بررسی‌شده، یک آپارتمان ۱۳۵ متری با ودیعه کامل ۳ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان عرضه شده و برای واحدهای ۷۰ تا ۱۳۰ متری نیز ترکیب‌هایی مانند ۹۰۰ میلیون تومان ودیعه با ۱۸ میلیون تومان اجاره یا یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان ودیعه با ۱۰ میلیون تومان اجاره دیده می‌شود. این ارقام در شرایطی ثبت شده که تورم سالانه اجاره مسکن در مرداد به ۳۲.۳ درصد رسیده و فشار هزینه مسکن همچنان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های خانوارهاست.

افزایش قیمت اوراق تسهیلات مسکن بار دیگر بخشی از اثر افزایش سقف وام خرید خانه را خنثی کرده است. قیمت هر برگ «تسه ۱۴۰۵» در آخرین نرخ مورد بررسی به ۹۷ هزار و ۹۲۱ تومان رسیده؛ رقمی که نسبت به ۸۷ هزار و ۳۰۱ تومان ابتدای شهریور بیش از ۱۲ درصد رشد نشان می‌دهد. با این قیمت، زوج تهرانی برای استفاده از سقف دو میلیارد تومان وام خرید به‌اضافه ۴۰۰ میلیون تومان جعاله باید حدود ۴۷۰ میلیون تومان فقط برای خرید اوراق کنار بگذارد. همزمان شاخص کل بورس از هفت میلیون واحد عبور کرده، اما آیا رونق سهام واقعاً عامل اصلی جهش «تسه» بوده یا افزایش سقف وام و تقاضای خود متقاضیان مسکن نقش مهم‌تری دارد؟

بازار مسکن در آستانه ورود به نیمه دوم سال ۱۴۰۵ با یک تناقض مهم روبه‌رو شده است؛ هزینه ساخت و انتظارات تورمی با سرعت بالا می‌روند، اما خریدار مصرفی توان ورود به بازار را ندارد و سرمایه‌گذاران نیز در شرایط پرریسک، طلا و ارز نقدشونده را به ملک ترجیح می‌دهند. دلار آزاد امروز در محدوده ۲۳۳ تا ۲۳۵ هزار تومان و طلای ۱۸ عیار بالای ۲۴ میلیون تومان قرار دارد، اما فردین یزدانی، پژوهشگر اقتصاد شهری و مسکن، معتقد است این جهش بازارهای موازی لزوماً به تکرار رونق‌های سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ در مسکن منجر نخواهد شد. سناریوی محتمل‌تر برای ماه‌های آینده، افزایش اسمی قیمت در کنار ادامه رکود و کاهش معاملات است.

بازار مسکن در آستانه نیمه دوم سال ۱۴۰۵ با یک پارادوکس جدی روبه‌روست؛ قیمت خانه ظرفیت افزایش دارد، اما خریدار توان همراهی با آن را ندارد. دلار آزاد در معاملات ۱۸ شهریور از ۲۳۲ هزار تومان عبور کرده و طلای ۱۸ عیار نیز بالای ۲۴ میلیون تومان قرار گرفته است، با این حال فردین یزدانی، پژوهشگر اقتصاد شهری و مسکن، معتقد است این جهش بازارهای موازی لزوماً موج تازه‌ای از سرمایه را وارد ملک نمی‌کند. سناریوی محتمل‌تر برای ماه‌های آینده، ادامه رکود معاملات همراه با رشد اسمی قیمت مسکن است؛ رشدی که حتی ممکن است از تورم عمومی عقب بماند.