فروش کیلویی نان به تعویق افتاد؛ زمان اجرای طرح جدید مشخص شد؟ | تغییر بزرگ در شیوه خرید نان
بررسی آخرین اخبار مربوط به طرح فروش کیلویی نان نشان میدهد برنامهای که قرار بود از اوایل آبانماه اجرایی شود، همچنان در مرحله بررسی قرار دارد و هنوز زمان قطعی برای آغاز اجرای آن اعلام نشده است.
وحید یزدانپرستی، نایبرئیس اول اتاق اصناف تهران، در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم در ۲۵ آبان ۱۴۰۵ تأکید کرده است که توقفی در اصل طرح ایجاد نشده، اما مقدمات اجرایی و زیرساختهای موردنیاز هنوز بهطور کامل فراهم نشدهاند.
به گفته وی، جلسات مشترکی با مسئولان اتحادیههای مرتبط با نان در حال برگزاری است تا مسائل فنی و اجرایی بررسی شوند و زمینه عملیاتی شدن طرح فراهم شود.
پیش از این، قاسم نودهفراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران، در ۲۹ مهر از برنامه آغاز فروش وزنی نان در اوایل آبان خبر داده بود. در آن مقطع اعلام شد که طرح در مرحله نخست بر نان سنگک و برخی نانواییهای دولتی متمرکز خواهد بود و وزارت کشور مسئول ابلاغ ضوابط اجرایی است.
با این حال، گذشت بیش از دو هفته از آغاز آبان بدون اجرای عمومی طرح نشان میدهد آمادهسازی زیرساختها پیچیدهتر از برآوردهای اولیه بوده است.
بنابراین، تا زمان ابلاغ رسمی دستورالعمل اجرایی، نمیتوان تاریخ مشخصی را برای آغاز فروش کیلویی نان اعلام کرد.
کدام نانها مشمول فروش کیلویی میشوند؟
یکی از مهمترین نکات اظهارات جدید اتاق اصناف تهران، مشخص شدن دامنه کلی طرح است.
بر اساس توضیحات یزدانپرستی، فروش بر اساس وزن تنها به نانهای سنتی محدود نخواهد شد و نانهای حجیم نیز در برنامه جدید قرار دارند.
به این ترتیب، در صورت تصویب و اجرای نهایی، انواع نان سنتی مانند سنگک، بربری، تافتون و لواش و همچنین گروه نانهای حجیم میتوانند مشمول سازوکار فروش وزنی شوند.
البته هنوز جزئیات مربوط به ترتیب اجرای طرح در نانواییهای مختلف، نرخ هر کیلوگرم نان و نحوه محاسبه قیمت برای انواع محصولات اعلام نشده است.
از این رو، شمول کلی نانهای سنتی و حجیم به معنای آغاز همزمان اجرای طرح در تمام نانواییهای کشور نیست و محدوده جغرافیایی و مراحل اجرا نیز باید در دستورالعمل نهایی مشخص شود.
فروش کیلویی نان چگونه انجام میشود؟ تغییر از فروش دانهای به وزنی
هدف اصلی طرح فروش کیلویی نان، تغییر مبنای محاسبه قیمت از تعداد قرص نان به وزن محصول نهایی است. در شیوه فعلی، مشتری معمولاً برای هر قرص نان مبلغ مشخصی پرداخت میکند، اما وزن واقعی نانهای عرضهشده ممکن است با یکدیگر تفاوت داشته باشد.
در روش جدید، قرار است قیمت متناسب با وزن نان محاسبه شود. به این ترتیب، مشتری میتواند مقدار نانی را که دریافت کرده با مبلغ پرداختی مقایسه کند.
یکی از اهداف اعلامشده این طرح، افزایش شفافیت در معاملات و کاهش زمینههای کمفروشی است. در واقع، اگر دو قرص نان وزن متفاوتی داشته باشند، محاسبه قیمت بر اساس وزن میتواند تفاوت مقدار محصول دریافتی را روشنتر کند.
با این حال، کارشناسان صنفی تأکید دارند که تغییر روش محاسبه قیمت بهتنهایی برای جلوگیری از تخلفات کافی نیست و استاندارد وزن، کیفیت پخت و شیوه نظارت نیز باید مشخص شود.
وضعیت دستگاههای نانینو چه میشود؟
یکی از مهمترین موضوعات اجرایی فروش کیلویی نان، چگونگی استفاده از دستگاههای کارتخوان نانینو است که پیشتر در نانواییها نصب شدهاند.
این دستگاهها در چارچوب طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان مورد استفاده قرار گرفتهاند و بخش مهمی از فرآیند ثبت فروش و پرداخت الکترونیکی نانواییها از طریق آنها انجام میشود.
با تغییر روش فروش از تعداد به وزن، لازم است نحوه ثبت مقدار خرید و محاسبه مبلغ نهایی نیز با سازوکار جدید هماهنگ شود.
نایبرئیس اول اتاق اصناف تهران اعلام کرده است که وضعیت دستگاههای نانینو متناسب با اجرای طرح فروش کیلویی بهروزرسانی خواهد شد. با این حال، هنوز جزئیات فنی این تغییرات یا ضرورت تعویض احتمالی تجهیزات اعلام نشده است.
از منظر اجرایی، هماهنگی میان ترازوهای مورد استفاده در نانواییها و سامانه پرداخت میتواند نقش مهمی در جلوگیری از اختلاف قیمت و ثبت نادرست معاملات داشته باشد.
فروش کیلویی نان باعث گرانی میشود؟
یکی از اصلیترین نگرانیهای مصرفکنندگان، احتمال افزایش قیمت نان پس از تغییر شیوه فروش است.
در حال حاضر، مسئولان زمان آغاز اجرای طرح را قطعی نکردهاند و نرخ نهایی فروش هر کیلوگرم نان نیز بهصورت عمومی ابلاغ نشده است. بنابراین، نمیتوان از افزایش یا کاهش قطعی قیمت نان در نتیجه اجرای این طرح سخن گفت.
فاطمه نظری، رئیس اتحادیه صنف نانوایان سنتی تهران، پیشتر اعلام کرده بود که فروش وزنی لزوماً به معنای تغییر قیمت نهایی نان نیست. وی همچنین تأکید کرده بود که قیمت نان سنتی در مقطع اعلام این اظهارات تغییر نکرده است.
با این حال، شیوه تعیین نرخ هر کیلوگرم اهمیت زیادی دارد. اگر قیمت وزنی متناسب با قیمت و وزن واقعی نانهای فعلی محاسبه شود، ممکن است هزینه پرداختی خانوار تغییر چشمگیری نداشته باشد.
در مقابل، تعیین نرخ جدید بدون در نظر گرفتن وزن واقعی و هزینه تولید میتواند به تغییر مبلغ پرداختی مشتریان منجر شود.
بنابراین، پاسخ قطعی به پرسش گرانی نان تنها پس از انتشار نرخنامه رسمی و ضوابط محاسبه قیمت امکانپذیر خواهد بود.
اختلاف وزن چانه و نان پخته؛ چالش مهم اجرای طرح
یکی از مسائل تخصصی فروش کیلویی نان، تفاوت وزن خمیر اولیه و محصول نهایی است.
در فرآیند پخت، بخشی از رطوبت خمیر تبخیر میشود و وزن نان کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، استفاده از وزن چانه خمیر بهعنوان مبنای محاسبه قیمت نهایی میتواند موجب اختلاف و ابهام شود.
محمدجواد کرمی، از مسئولان صنفی حوزه نان، پیشتر توضیح داده بود که یک چانه خمیر ۶۰۰ گرمی ممکن است پس از پخت به نانی با وزن حدود ۴۰۰ گرم تبدیل شود.
این مثال نشان میدهد وزنکشی محصول نهایی اهمیت بیشتری نسبت به وزن خمیر اولیه دارد.
همچنین تعیین استاندارد مشخص برای انواع نان ضروری است؛ زیرا میزان رطوبت، ضخامت و شیوه پخت نانهای مختلف یکسان نیست و نمیتوان برای تمام محصولات بدون بررسی تخصصی، ضابطه واحدی در نظر گرفت.
نگرانی نانوایان از افزایش هزینه و مشکلات بهداشتی
اجرای فروش کیلویی نان علاوه بر تغییر روش قیمتگذاری، میتواند فعالیت روزانه نانواییها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
فاطمه نظری، رئیس اتحادیه نانوایان سنتی تهران، پیشتر نسبت به آماده نبودن زیرساختها و مشکلات احتمالی ناشی از تغییر شیوه فروش هشدار داده بود.
به گفته وی، قوانین و امکانات فعلی نانواییها بر اساس فروش قرصی طراحی شدهاند و تغییر این ساختار به بررسی دقیقتر نیاز دارد.
یکی از نگرانیهای مطرحشده، افزایش تماس دست با نان هنگام وزنکشی و تحویل محصول است. همچنین تهیه ترازوهای مناسب و احتمال نیاز به نیروی انسانی بیشتر میتواند هزینه جدیدی به نانواییها تحمیل کند.
محمد سلیمانی، رئیس اتحادیه نانوایان سنگک تهران، نیز تأکید کرده است که فروش وزنی بهتنهایی تضمینکننده رفع تخلفات نیست و باید همزمان بر کیفیت پخت و رعایت استانداردها نظارت شود.
در صورت اجرای طرح بدون آموزش کافی و تأمین تجهیزات مناسب، احتمال طولانیتر شدن صفهای خرید و افزایش زمان ارائه خدمات نیز وجود دارد.
آیا فروش کیلویی نان میتواند جلوی کمفروشی را بگیرد؟
یکی از مهمترین مزایای احتمالی فروش وزنی، امکان مقایسه دقیقتر مقدار نان دریافتی با مبلغ پرداختی است.
در روش فروش دانهای، ممکن است دو قرص نان با قیمت یکسان، وزن متفاوتی داشته باشند. در چنین شرایطی، مصرفکننده امکان ارزیابی دقیق مقدار محصول دریافتی را ندارد.
اما در شیوه فروش کیلویی، وزن نان میتواند یکی از معیارهای اصلی تعیین قیمت باشد.
با این حال، اگر نظارت بر کیفیت پخت کافی نباشد، ممکن است برخی نانواییها با افزایش رطوبت محصول یا تغییر فرآیند پخت، وزن نهایی نان را افزایش دهند؛ موضوعی که میتواند کیفیت محصول را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین، موفقیت طرح به ترکیب نظارت بر وزن و کیفیت وابسته است. شفافیت قیمت زمانی به نفع مصرفکننده خواهد بود که نان با کیفیت مناسب و وزن واقعی عرضه شود.
آینده فروش کیلویی نان؛ اجرای طرح همچنان در انتظار تصمیم نهایی
بررسی آخرین اظهارات مسئولان نشان میدهد فروش کیلویی نان از برنامه اجرایی کنار گذاشته نشده، اما مقدمات آن هنوز تکمیل نشده است.
قرار گرفتن نانهای سنتی و حجیم در دامنه طرح، ضرورت بهروزرسانی سامانه نانینو و ادامه جلسات کارشناسی نشان میدهد تصمیمگیران با مجموعهای از مسائل فنی و اجرایی مواجه هستند.
در این میان، تعیین نرخ هر کیلوگرم نان، نحوه وزنکشی، ضوابط بهداشتی و مسئولیت تأمین هزینه تجهیزات از مهمترین موضوعاتی هستند که باید پیش از اجرای عمومی مشخص شوند.
در مجموع، تا روز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ تاریخ قطعی آغاز فروش کیلویی نان اعلام نشده است و اجرای طرح به تکمیل زیرساختها و نهایی شدن دستورالعملهای مربوط وابسته خواهد بود.
تغییر شیوه فروش نان در صورت اجرای صحیح میتواند به شفافیت بیشتر قیمتها و کاهش اختلاف وزن محصولات کمک کند؛ اما اگر هزینههای اجرایی، کیفیت پخت و حقوق مصرفکنندگان مورد توجه قرار نگیرد، احتمال ایجاد مشکلات تازه در بازار نان وجود خواهد داشت.
به این ترتیب، مهمترین مسئله در مرحله فعلی، نه صرفاً اعلام زمان شروع طرح، بلکه فراهم کردن شرایطی است که تغییر شیوه فروش بدون اختلال در فعالیت نانواییها و افزایش غیرشفاف هزینه خانوارها انجام شود.