خبر مهم برای گندمکاران؛ دولت از تسویه ۱۰۰ درصد مطالبات خبر داد | قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۶ چه زمانی اعلام می‌شود؟

بر اساس گزارش منتشرشده در روز دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵، سید حمید پورمحمدی از پایان تعهدات مالی سازمان برنامه و بودجه در قبال خرید تضمینی گندم خبر داد.

رئیس سازمان برنامه و بودجه تأکید کرد که این سازمان حدود ۱۰ روز قبل، تمام مطالبات مربوط به خرید تضمینی گندم را در تعامل با وزارت جهاد کشاورزی تسویه کرده است.

او همچنین اعلام کرد سازمان برنامه از بابت خرید تضمینی گندم امسال بدهی پرداخت‌نشده‌ای ندارد.

این اظهارات پس از ماه‌ها بحث درباره تأخیر در پرداخت پول گندمکاران مطرح شده است؛ موضوعی که در طول فصل برداشت و با نزدیک شدن به زمان کشت جدید، یکی از مطالبات مهم فعالان بخش کشاورزی بود.

اهمیت این خبر برای کشاورزان به آن دلیل است که بخش بزرگی از هزینه‌های تولید فصل بعد، از محل درآمد فروش محصول سال جاری تأمین می‌شود.

خرید بذر، کود، سم، سوخت، آماده‌سازی زمین و پرداخت هزینه ماشین‌آلات کشاورزی به نقدینگی نیاز دارد. به همین دلیل، حتی زمانی که قیمت خرید تضمینی مناسب باشد، تأخیر در پرداخت می‌تواند توان مالی کشاورز را کاهش دهد.

آیا پول تمام گندمکاران به حسابشان واریز شده است؟

مهم‌ترین نکته در تفسیر سخنان پورمحمدی، تفاوت میان دو مرحله پرداخت است.

نخست، تأمین اعتبار و تسویه مالی سازمان برنامه و بودجه با وزارت جهاد کشاورزی و دستگاه‌های مسئول؛ دوم، انجام مراحل اجرایی و واریز وجه به حساب گندمکاران.

بر اساس گزارش دیگری از اظهارات رئیس سازمان برنامه، او پس از اعلام تأمین کامل مطالبات تصریح کرده که پیگیری پرداخت نهایی به کشاورزان بر عهده دستگاه‌های اجرایی مربوط است.

این تفکیک اهمیت دارد؛ زیرا در گزارشی که شنبه ۲۵ مهر منتشر شد، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی همدان اعلام کرده بود بیش از ۱۸ همت، معادل ۹۳ درصد مطالبات گندمکاران این استان پرداخت شده و باقی‌مانده در مسیر تسویه قرار دارد.

بنابراین، اگرچه سازمان برنامه و بودجه پایان تعهدات خود را اعلام کرده است، برای تأیید واریز کامل وجوه به همه کشاورزان، باید آمار به‌روز پرداخت بانکی و گزارش وزارت جهاد کشاورزی نیز بررسی شود.

دولت چقدر برای خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ هزینه کرد؟

بر اساس توضیحات رئیس سازمان برنامه و بودجه، دولت در سال جاری حدود ۴۵۰ هزار میلیارد تومان برای خرید گندم هزینه کرده است.

پورمحمدی همچنین اعلام کرده که گندم خریداری‌شده با احتساب هزینه‌های مرتبط، برای دولت به‌طور متوسط حدود ۷۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم تمام می‌شود؛ اما این محصول با نرخ پایین‌تری در اختیار نانوایان قرار می‌گیرد.

رقم ۴۵۰ همت، بیانگر ابعاد مالی سیاست خرید تضمینی گندم است، اما نباید آن را بدون تفکیک اقلام هزینه با مبلغی که مستقیماً به حساب کشاورزان واریز شده، یکسان دانست.

در گزارش ۵ مهر، معاون وزارت جهاد کشاورزی میزان خرید تضمینی را ۸.۵ میلیون تن و ارزش مطالبات ثبت‌شده را نزدیک به ۴۲۰ همت اعلام کرده بود. در همان مقطع نیز حدود ۳۵۰ همت پرداخت شده بود.

جدول آخرین وضعیت خرید تضمینی گندم و مطالبات کشاورزان

قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۶ چه زمانی اعلام می‌شود؟

دومین بخش مهم اظهارات پورمحمدی به تعیین نرخ خرید تضمینی گندم برای سال آینده مربوط می‌شود.

رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده است که قیمت خرید گندم با توجه به سهم بخش کشاورزی در بودجه ۱۴۰۶ و تصمیم شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی، به‌زودی تعیین و ابلاغ خواهد شد.

همزمان، اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، روز ۲۷ مهر اعلام کرد نرخ خرید تضمینی گندم حداکثر ظرف ۱۰ روز آینده مشخص خواهد شد.

بنابراین، بر اساس این وعده، امکان اعلام قیمت تا اوایل آبان‌ماه وجود دارد.

با این حال، تا زمان انتشار مصوبه رسمی شورای قیمت‌گذاری، هیچ‌یک از ارقام پیشنهادی را نباید قیمت قطعی سال زراعی ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۶ دانست.

پیشنهاد قیمت ۸۵ هزار تومانی گندم؛ اختلاف‌نظر بر سر نرخ نهایی

یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد اختلاف در شورای قیمت‌گذاری، هزینه واقعی تولید هر کیلوگرم گندم است.

عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، در گفت‌وگوی ۲۵ مهر با خبرگزاری مهر اعلام کرد نرخ پیشنهادی این تشکل برای سال زراعی جدید، حداقل ۸۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است.

او توضیح داد این رقم با در نظر گرفتن سود متعارف ۲۰ درصدی کشاورز محاسبه شده و به دلیل احتمال افزایش هزینه‌های تولید، خواستار بازنگری آن در پایان اسفند شده است.

هاشمی همچنین ادعا کرد سازمان برنامه و بودجه رقمی نزدیک به ۶۰ هزار تومان را در نظر دارد. این عدد، موضع نقل‌شده از سوی نماینده گندمکاران است و در منابع بررسی‌شده به‌عنوان نرخ نهایی یا پیشنهاد رسمی تأییدشده سازمان برنامه اعلام نشده است.

از این رو، اختلاف میان دو رقم ۶۰ و ۸۵ هزار تومان نباید به معنای تصویب یکی از آنها تلقی شود.

چرا تعیین قیمت گندم برای کشاورزان اهمیت دارد؟

گندم یکی از مهم‌ترین محصولات اساسی کشور است و قیمت خرید تضمینی آن نقش مستقیمی در تصمیم‌گیری کشاورزان دارد.

هنگامی که کشاورز پیش از کشت از قیمت خرید محصول خود اطلاع داشته باشد، می‌تواند هزینه‌های احتمالی و درآمد مورد انتظار را بهتر محاسبه کند.

در مقابل، نامشخص بودن نرخ ممکن است برنامه‌ریزی برای سطح زیر کشت، تأمین نهاده‌ها و انتخاب میان محصولات مختلف را دشوار کند.

این مسئله به‌ویژه در شرایط افزایش هزینه کود، بذر، ماشین‌آلات، دستمزد و حمل‌ونقل اهمیت بیشتری دارد.

خبرگزاری تسنیم نیز در گزارشی در ۵ مهر به این موضوع اشاره کرده بود که سال زراعی جدید آغاز شده، اما قیمت خرید تضمینی گندم هنوز تعیین نشده است.

بنابراین مسئله فقط میزان نرخ نیست؛ زمان اعلام آن نیز می‌تواند بر تصمیم تولیدکنندگان تأثیرگذار باشد.

قیمت گندم بر اساس چه معیارهایی تعیین می‌شود؟

بر اساس توضیحات اکبر فتحی، شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی کشاورزی موظف است هنگام تعیین نرخ خرید تضمینی گندم چهار معیار اصلی را در نظر بگیرد:

• هزینه تمام‌شده تولید به همراه سود متعارف کشاورز

• قیمت محصول مشابه خارجی با احتساب هزینه‌های تبعی

• نرخ تورم سالانه

• رابطه مبادله برابر در بخش کشاورزی

فتحی تأکید کرده است که اختلاف قیمت‌های پیشنهادی ناشی از تفاوت محاسبات مربوط به هزینه تولید است.

به گفته او، کارشناسان وزارت جهاد کشاورزی هزینه‌های واقعی در سطح مزارع را مبنای محاسبه قرار می‌دهند، در حالی که برآوردهای سازمان برنامه و بودجه بیشتر بر تعرفه‌های موجود متکی است.

این تفاوت روش محاسبه می‌تواند در شرایط تورمی به اختلاف قابل توجهی میان پیشنهادهای نهادهای مختلف منجر شود.

آیا افزایش قیمت خرید گندم باعث گرانی نان می‌شود؟

یکی از نگرانی‌های مصرف‌کنندگان، تأثیر افزایش احتمالی نرخ خرید تضمینی گندم بر قیمت نان است.

از منظر اقتصادی، بالاتر رفتن قیمت خرید محصول می‌تواند هزینه تأمین گندم را برای دولت افزایش دهد.

اما قیمت نان در ایران تنها از نرخ خرید تضمینی گندم تبعیت نمی‌کند؛ سیاست‌های یارانه‌ای، قیمت تحویل آرد به نانوایی‌ها و تصمیم‌های مربوط به هزینه پخت نیز مؤثر هستند.

پورمحمدی در اظهارات اخیر خود تأکید کرده که دولت گندم را با هزینه‌ای بسیار بیشتر از نرخ تحویل به نانوایان تأمین می‌کند.

بنابراین افزایش قیمت خرید تضمینی، لزوماً به معنای افزایش فوری و هم‌اندازه قیمت نان نیست.

با این حال، بالا رفتن هزینه تأمین گندم می‌تواند فشار بیشتری بر منابع بودجه‌ای مرتبط با یارانه نان وارد کند و سیاست‌گذار را با ضرورت تأمین منابع بیشتر روبه‌رو سازد.

طرح تازه برای مشارکت بخش خصوصی در خرید گندم

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در گزارش‌های جدید، استفاده بیشتر از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین و خرید گندم است.

اکبر فتحی اعلام کرده که تأمین حدود دو میلیون تن گندم موردنیاز صنف و صنعت به بخش خصوصی واگذار شده است.

همچنین استفاده از ظرفیت صندوق‌ها و مشارکت بخش خصوصی برای تأمین حدود ۱۰ میلیون تن گندم موردنیاز نانوایی‌ها در دست بررسی قرار دارد.

به گفته او، مشارکت بخش خصوصی می‌تواند فشار تأمین مالی خرید گندم را از یک دوره کوتاه چندماهه به بازه طولانی‌تری منتقل کند.

اجرای چنین برنامه‌ای ممکن است مدیریت نقدینگی را تسهیل کند، اما موفقیت آن به وجود سازوکارهای شفاف خرید، تأمین مالی و نظارت بر کیفیت و قیمت محصول وابسته خواهد بود.

جمع‌بندی؛ مطالبات گندمکاران تسویه شد، اما تکلیف قیمت جدید هنوز روشن نیست

اظهارات حمید پورمحمدی در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد سازمان برنامه و بودجه از پایان تعهدات مالی خود در قبال خرید تضمینی گندم خبر داده و هزینه‌ای در حدود ۴۵۰ همت را برای این بخش اعلام کرده است.

با این حال، گزارش‌های اخیر از وضعیت پرداخت در برخی استان‌ها نشان می‌دهد تأیید واریز کامل پول به حساب تمام گندمکاران نیازمند انتشار گزارش نهایی دستگاه‌های اجرایی است.

از سوی دیگر، مهم‌ترین موضوع پیش روی کشاورزان، تعیین نرخ خرید تضمینی برای سال زراعی ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۶ است.

با توجه به وعده وزارت جهاد کشاورزی، انتظار می‌رود نرخ جدید حداکثر تا اوایل آبان تعیین شود؛ اما قیمت ۸۵ هزار تومانی فعلاً یک پیشنهاد است و مصوبه رسمی محسوب نمی‌شود.

در نهایت، دو عامل می‌تواند بر برنامه‌ریزی تولید گندم در سال آینده اثر مهمی داشته باشد: پرداخت به‌موقع مطالبات و اعلام نرخی که بر پایه هزینه‌های واقعی تولید و شرایط بودجه‌ای تعیین شده باشد.

شفافیت درباره این دو موضوع، هم برای تصمیم کشاورزان درباره کشت پاییزه اهمیت دارد و هم برای برنامه‌ریزی دولت در زمینه تأمین گندم و امنیت غذایی کشور.