قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۵ تا ۱۰ روز آینده اعلام می‌شود؛ پیشنهاد ۸۵ هزار تومانی روی میز دولت، گندمکاران منتظر تصمیم نهایی
آخرین اخبار خرید تضمینی گندم نشان می‌دهد وزارت جهاد کشاورزی قصد دارد در روزهای آینده یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های اقتصادی بخش کشاورزی را نهایی کند.
اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، در حاشیه افتتاح بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی دام، طیور و صنایع وابسته در تهران اعلام کرد که قیمت خرید تضمینی گندم تا ۱۰ روز آینده تعیین می‌شود.
بر این اساس، اگر زمان‌بندی اعلام‌شده محقق شود، انتظار می‌رود شورای قیمت‌گذاری حداکثر تا حدود ششم آبان ۱۴۰۵ درباره نرخ جدید تصمیم‌گیری کند.
بااین‌حال، تعیین قیمت در شورای قیمت‌گذاری با ابلاغ رسمی نرخ به دستگاه‌های اجرایی تفاوت دارد و لازم است مصوبه از مسیر قانونی اعلام شود.
اهمیت این تصمیم در آن است که گندمکاران برای برنامه‌ریزی کشت پاییزه، خرید بذر، تأمین کود، پرداخت دستمزد و مدیریت هزینه‌های تولید به اطلاع از قیمت فروش محصول نیاز دارند.
تأخیر در اعلام نرخ می‌تواند محاسبات اقتصادی کشاورزان را دشوار کند و بر تصمیم آنان درباره سطح زیرکشت اثر بگذارد.
آیا قیمت گندم سال زراعی جدید ۸۵ هزار تومان خواهد شد؟
یکی از موضوعات مهم در بحث تعیین قیمت خرید تضمینی گندم، پیشنهاد نرخ ۸۵ هزار تومانی برای هر کیلوگرم است.
محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، روز ۱۲ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد میانگین ۸۵ هزار تومان به‌عنوان پیشنهاد اعضای شورای قیمت‌گذاری مطرح شده و همچنان در حال بررسی است.
او تأکید کرد که این رقم هنوز نهایی نشده و اعلام قیمت قطعی به بررسی شرایط اقتصادی و هزینه‌های تولید بستگی دارد.
برای درک اهمیت این پیشنهاد باید آن را با نرخ سال زراعی گذشته مقایسه کرد.
در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، قیمت خرید تضمینی گندم معمولی با توجه به کیفیت و درجه‌بندی محصول، بین ۴۷ هزار و ۵۰۰ تا ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده بود.
اگر پیشنهاد ۸۵ هزار تومانی تصویب شود، در مقایسه با سقف ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومانی سال گذشته، افزایش اسمی قیمت به حدود ۷۲ درصد خواهد رسید.
بااین‌حال، رشد اسمی قیمت الزاماً به معنای افزایش سود واقعی کشاورزان نیست؛ زیرا هزینه‌های تولید نیز در این مدت افزایش یافته است.
جدول مقایسه قیمت خرید تضمینی گندم در دو سال زراعی
|
شاخص |
قیمت هر کیلوگرم |
|---|---|
|
نرخ گندم معمولی سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ |
۴۷,۵۰۰ تا ۴۹,۵۰۰ تومان |
|
پیشنهاد مطرح‌شده برای ۱۴۰۵-۱۴۰۶ |
میانگین ۸۵,۰۰۰ تومان |
|
نرخ قطعی سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ |
هنوز اعلام نشده |
|
زمان وعده‌داده‌شده برای تعیین نرخ |
تا حدود ۶ آبان ۱۴۰۵ |
منبع: اظهارات وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس. قیمت ۸۵ هزار تومان صرفاً پیشنهاد است، نه مصوبه لازم‌الاجرا.
تأخیر در اعلام قیمت گندم؛ قانون چه می‌گوید؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های گندمکاران این است که چرا با وجود آغاز سال زراعی، قیمت محصول هنوز نهایی نشده است.
بر اساس قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی و اصلاحات سال ۱۳۹۹، جلسات شورای قیمت‌گذاری باید حداقل سه ماه پیش از آغاز سال زراعی تشکیل شود و نرخ محصولات حداکثر تا پایان تیرماه تعیین شود.
همچنین قیمت‌های مصوب باید حداکثر ظرف یک هفته پس از تصویب ابلاغ و اعلام عمومی شوند.
با توجه به این چارچوب، اعلام نشدن نرخ گندم تا ۲۶ مهر به معنای عبور از زمان‌بندی قانونی است.
نکته قابل توجه اینکه وزارت جهاد کشاورزی پیش‌تر وعده داده بود نرخ خرید تضمینی گندم تا پایان شهریور ۱۴۰۵ مشخص شود؛ اما این زمان‌بندی نیز محقق نشد و اکنون وعده جدیدی برای تعیین قیمت مطرح شده است.
از منظر اقتصادی، تأخیر در اعلام نرخ می‌تواند اعتماد کشاورزان به برنامه‌ریزی‌های حمایتی را تضعیف کند؛ زیرا تولیدکننده پیش از کاشت باید تصویری نسبتاً روشن از درآمد احتمالی خود داشته باشد.
قیمت خرید تضمینی گندم چگونه تعیین می‌شود؟
تعیین قیمت خرید تضمینی گندم صرفاً براساس تغییر نرخ تورم انجام نمی‌شود.
طبق قانون، شورای قیمت‌گذاری باید عوامل مختلفی را در تصمیم نهایی در نظر بگیرد که مهم‌ترین آن‌ها هزینه واقعی تولید، سود متعارف کشاورز، نرخ تورم و هزینه واردات محصول مشابه است.
هزینه تولید نیز شامل مخارجی مانند خرید بذر، کود، سم، سوخت، ماشین‌آلات، دستمزد کارگر و عملیات برداشت می‌شود.
در شرایطی که بسیاری از نهاده‌های تولید افزایش قیمت داشته‌اند، تعیین نرخ بدون محاسبه دقیق هزینه‌ها ممکن است سودآوری گندمکاری را کاهش دهد.
از طرف دیگر، دولت باید منابع مالی لازم برای خرید محصول را نیز در نظر بگیرد؛ زیرا تعیین قیمت بالا بدون پیش‌بینی اعتبار کافی، خطر تأخیر در پرداخت مطالبات را افزایش می‌دهد.
بلاتکلیفی گندمکاران چه تأثیری بر کشت پاییزه دارد؟
گندم یکی از راهبردی‌ترین محصولات کشاورزی ایران است و تصمیم کشاورزان درباره سطح زیرکشت آن، بر تولید سال آینده اثر مستقیم دارد.
اگر نرخ خرید تضمینی نتواند هزینه‌های تولید و سود متعارف را پوشش دهد، ممکن است برخی بهره‌برداران به سمت محصولات دیگر حرکت کنند یا سرمایه‌گذاری کمتری برای افزایش عملکرد مزرعه انجام دهند.
تأخیر در اعلام قیمت همچنین محاسبه سود احتمالی را دشوار می‌کند.
برای مثال، کشاورزی که برای هر هکتار زمین هزینه مشخصی در نظر گرفته، باید بداند با چه قیمتی می‌تواند محصول نهایی را تحویل دهد.
البته قیمت تنها عامل تصمیم‌گیری نیست؛ میزان بارندگی، دسترسی به آب، کیفیت خاک، امکانات مکانیزاسیون و سیاست‌های الگوی کشت نیز اهمیت دارند.
بنابراین نمی‌توان گفت تأخیر فعلی قطعاً باعث کاهش تولید گندم خواهد شد، اما می‌توان آن را یکی از عوامل افزایش نااطمینانی اقتصادی کشاورزان دانست.
مطالبات گندمکاران؛ چالش دیگری در کنار تعیین قیمت جدید
مسئله گندمکاران تنها به نرخ خرید تضمینی محدود نمی‌شود. زمان پرداخت پول محصول نیز در تأمین سرمایه فصل بعدی نقش اساسی دارد.
بر اساس گزارش منتشرشده در پنجم مهر ۱۴۰۵، اکبر فتحی اعلام کرده بود که حدود ۸.۵ میلیون تن گندم به‌صورت تضمینی خریداری شده است.
او همچنین گفته بود از مجموع ۴۲۰ هزار میلیارد تومان مطالبات گندمکاران، حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان پرداخت شده و ۷۰ هزار میلیارد تومان باقی مانده است.
در همان مقطع، وعده تسویه مطالبات تا پایان مهر مطرح شد. این ارقام مربوط به پنجم مهر هستند و نباید آن‌ها را بدون بررسی جدید، مانده بدهی امروز دولت تلقی کرد.
اهمیت پرداخت به‌موقع مطالبات در این است که کشاورزان برای آغاز کشت جدید به نقدینگی نیاز دارند.
اگر پول محصول دیر پرداخت شود، تولیدکننده ممکن است ناچار به دریافت تسهیلات یا تأمین سرمایه با هزینه بالاتر شود؛ موضوعی که در نهایت هزینه تولید گندم را افزایش می‌دهد.
افزایش قیمت خرید تضمینی گندم چه اثری بر قیمت نان دارد؟
یکی از پرسش‌های مهم مصرف‌کنندگان این است که آیا افزایش نرخ خرید تضمینی گندم می‌تواند به گران شدن نان منجر شود؟
پاسخ به ساختار حمایت دولتی از زنجیره گندم، آرد و نان بستگی دارد.
در صورت افزایش قیمت خرید تضمینی، هزینه تأمین گندم برای دولت بالاتر می‌رود. اما این افزایش الزاماً به همان نسبت به قیمت نان مصرف‌کننده منتقل نمی‌شود؛ زیرا قیمت آرد و نان تحت تأثیر سیاست‌های یارانه‌ای و تصمیم‌های تنظیم بازار قرار دارد.
بنابراین نباید پیشنهاد ۸۵ هزار تومانی را به معنای تصویب افزایش قیمت نان دانست.
در مقابل، اگر فاصله میان هزینه خرید گندم و قیمت فروش یارانه‌ای آن بیشتر شود، دولت برای حفظ قیمت مصرف‌کننده به منابع مالی بیشتری نیاز خواهد داشت.
این موضوع اهمیت طراحی سیاستی را نشان می‌دهد که هم از تولیدکننده حمایت کند و هم فشار بیشتری به خانوارهای مصرف‌کننده وارد نشود.
آیا افزایش نرخ خرید تضمینی به خودکفایی گندم کمک می‌کند؟
قیمت مناسب می‌تواند انگیزه کشاورزان برای ادامه کشت و افزایش بهره‌وری را تقویت کند.
بااین‌حال، افزایش نرخ خرید تضمینی به‌تنهایی برای تضمین خودکفایی کافی نیست.
تولید پایدار گندم به مدیریت منابع آب، توسعه بذرهای مقاوم، بهبود مکانیزاسیون و کاهش ضایعات وابسته است.
در مناطق کم‌آب، افزایش سطح زیرکشت بدون توجه به منابع آبی می‌تواند مشکلات بلندمدت ایجاد کند.
در نتیجه، حمایت قیمتی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که با سیاست‌های افزایش عملکرد در واحد سطح و استفاده بهینه از منابع همراه شود.
پیش‌بینی قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۵-۱۴۰۶
در شرایط فعلی، پیشنهاد میانگین ۸۵ هزار تومان یکی از مهم‌ترین ارقام مطرح‌شده در مذاکرات قیمت‌گذاری است.
بااین‌حال، سه سناریو برای تصمیم نهایی قابل تصور است.
در سناریوی نخست، شورا پیشنهاد فعلی را تصویب می‌کند و میانگین قیمت خرید تضمینی نزدیک به ۸۵ هزار تومان قرار می‌گیرد.
در سناریوی دوم، پس از بررسی هزینه‌های تولید و منابع بودجه‌ای، نرخ متفاوتی تصویب می‌شود.
در سناریوی سوم نیز ممکن است تعیین قیمت با بحث درباره حمایت‌های مکمل، مشوق‌های تحویل محصول یا نحوه پرداخت همراه شود.
هیچ‌یک از این سناریوها تا زمان انتشار مصوبه رسمی قطعی نیست.
آنچه اکنون مشخص است، وعده معاون وزیر جهاد کشاورزی برای تعیین تکلیف قیمت در بازه ده‌روزه و ادامه بررسی پیشنهادهای کارشناسی است.
جمع‌بندی؛ چشم گندمکاران به تصمیم شورای قیمت‌گذاری
آخرین اخبار خرید تضمینی گندم در ۲۶ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد کشاورزان باید تا حدود ششم آبان منتظر روشن شدن تصمیم شورای قیمت‌گذاری باشند.
پیشنهاد میانگین ۸۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم مطرح شده، اما هنوز به نرخ قطعی تبدیل نشده است.
مهم‌ترین مسئله گندمکاران، تعیین قیمتی متناسب با هزینه واقعی تولید و ابلاغ به‌موقع آن است؛ قیمتی که هم انگیزه کشت را حفظ کند و هم منابع پرداخت آن مشخص باشد.
در کنار اعلام نرخ جدید، تسویه مطالبات گذشته و تأمین سرمایه موردنیاز فصل کشت نیز اهمیت زیادی دارد.
اکنون باید دید شورای قیمت‌گذاری در روزهای آینده چه تصمیمی می‌گیرد و آیا وعده تازه وزارت جهاد کشاورزی پس از تأخیرهای گذشته محقق خواهد شد یا گندمکاران بار دیگر فصل زراعی را در شرایط بلاتکلیفی قیمتی ادامه خواهند داد.
