خبر خوش برای خانوارهای دارای ۳ و ۴ فرزند؛ تأمین زمین ۱۶۳ هزار خانواده قطعی شد، هدف‌گذاری دولت برای واگذاری زمین به ۲۰۰ هزار خانوار

آخرین اخبار مسکن حمایتی در روز یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد برنامه تأمین زمین برای خانواده‌های پرجمعیت وارد مرحله تازه‌ای شده است.

علی نبیان، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، با اشاره به روند اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اعلام کرده است که تاکنون زمین موردنیاز ۱۶۳ هزار و ۶۵۲ خانوار تأمین شده است.

بااین‌حال، آمار خانوارهایی که فرایند قرارداد واگذاری و تحویل زمین آن‌ها به انجام رسیده، ۸۳ هزار و ۷۶۳ مورد است.

این تفاوت آماری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تأمین زمین به معنای تحویل قطعی آن به متقاضی نیست. زمین‌های تأمین‌شده ممکن است همچنان در مراحل آماده‌سازی، تکمیل زیرساخت‌ها، انجام امور اداری یا تنظیم قرارداد قرار داشته باشند.

بررسی ارقام اعلام‌شده نشان می‌دهد حدود ۵۱ درصد از خانوارهایی که برای آن‌ها زمین تأمین شده، به مرحله قرارداد و تحویل رسیده‌اند.

بنابراین، با وجود پیشرفت طرح، هنوز بخش قابل توجهی از خانوارهای مشمول در انتظار تکمیل مراحل واگذاری هستند.

جدول آخرین آمار تأمین و واگذاری زمین جوانی جمعیت در مهر ۱۴۰۵

رشد چهاربرابری واگذاری زمین به خانواده‌های پرجمعیت

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، افزایش تعداد قراردادهای واگذاری در دو سال گذشته است.

به گفته نبیان، در ابتدای دوره مدیریتی جدید، تعداد قراردادهای واگذاری و تحویل زمین حدود ۲۰ هزار مورد بود؛ اما اکنون این آمار به ۸۳ هزار و ۷۶۳ خانوار رسیده است.

این تغییر به معنای افزایش بیش از چهاربرابری تعداد واگذاری‌های ثبت‌شده نسبت به ابتدای دوره مورد اشاره است.

با وجود این، رشد آمار واگذاری زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که خانوارها بتوانند عملیات ساخت‌وساز را آغاز کنند. اگر زمین تحویل داده شود اما خدمات زیربنایی یا منابع مالی کافی وجود نداشته باشد، دستیابی به مسکن قابل سکونت همچنان با تأخیر همراه خواهد بود.

شرایط دریافت زمین رایگان برای خانواده‌های دارای سه و چهار فرزند چیست؟

بر اساس ماده چهار قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، تأمین زمین یا واحد مسکونی برای خانوارهایی که پس از تصویب قانون صاحب فرزند سوم یا بیشتر شده‌اند، پیش‌بینی شده است.

در چارچوب این قانون، زمین‌هایی با مساحت حداکثر ۲۰۰ مترمربع و مطابق ضوابط شهرسازی برای خانوارهای واجد شرایط در نظر گرفته می‌شود.

شرایط اصلی شامل احراز تعداد فرزندان، تاریخ تولد فرزند مشمول، سابقه سکونت و ضوابط محل تأمین زمین است.

برای خانوارهای دارای چهار فرزند زیر ۲۰ سال نیز مقررات حمایتی جداگانه‌ای، از جمله در قانون بودجه سال ۱۴۰۴، پیش‌بینی شده بود.

نکته مهم این است که عنوان «زمین رایگان» الزاماً به معنای نداشتن تمام هزینه‌های جانبی نیست. طبق قانون اصلی، هزینه آماده‌سازی زمین می‌تواند بر عهده متقاضی باشد و شرایط پرداخت آن به مقررات مربوط بستگی دارد.

ثبت‌نام زمین جوانی جمعیت از چه سامانه‌ای انجام می‌شود؟

متقاضیان دریافت زمین حمایتی می‌توانند از طریق سامانه جامع طرح‌های حمایتی مسکن وزارت راه و شهرسازی به نشانی saman.mrud.ir وضعیت ثبت‌نام و درخواست خود را پیگیری کنند.

در این سامانه، مسیر مربوط به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت برای خانوارهای واجد شرایط پیش‌بینی شده است.

بااین‌حال، امکان ثبت درخواست، ظرفیت تخصیص زمین و زمان واگذاری ممکن است میان استان‌ها متفاوت باشد.

همچنین باید توجه داشت که ثبت‌نام به‌تنهایی به معنای تأیید نهایی یا تحویل فوری زمین نیست و پرونده متقاضی باید مراحل قانونی را پشت سر بگذارد.

هدف واگذاری زمین به ۲۰۰ هزار خانوار تا پایان سال ۱۴۰۵

نبیان اعلام کرده است که با افزایش تلاش دستگاه‌های استانی، تعداد خانوارهای بهره‌مند از زمین باید تا پایان سال به ۲۰۰ هزار مورد برسد.

در مقایسه با آمار فعلی تأمین زمین، تحقق این هدف مستلزم افزایش ظرفیت برای دست‌کم ۳۶ هزار و ۳۴۸ خانوار دیگر خواهد بود.

البته اگر هدف نهایی، تحویل قراردادی زمین به ۲۰۰ هزار خانوار باشد، فاصله موجود بسیار بیشتر است.

به همین دلیل، انتشار آمار تفکیکی درباره زمین‌های تأمین‌شده، آماده‌شده و تحویل‌داده‌شده اهمیت زیادی دارد.

این شفافیت به متقاضیان کمک می‌کند وضعیت واقعی اجرای برنامه را ارزیابی کنند و میان وعده‌های اجرایی و مراحل تکمیل‌شده تفاوت قائل شوند.

هزینه‌کرد ۷۰۵۰ میلیاردی برای مسکن حمایتی؛ مشکل تأمین اعتبار ادامه دارد

یکی از چالش‌های اصلی پروژه‌های مسکن حمایتی، تأمین منابع مالی موردنیاز برای آماده‌سازی و تکمیل زیرساخت‌هاست.

در گزارش منتشرشده از اظهارات مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، به هزینه‌کرد رقمی معادل ۷۰۵۰ میلیارد برای پروژه‌های مسکن حمایتی اشاره شده است.

بااین‌حال، جزئیات تفکیکی این هزینه‌کرد و سهم هر پروژه در خبر اعلام نشده است؛ بنابراین نمی‌توان تمام این مبلغ را به طرح زمین خانوارهای دارای سه و چهار فرزند نسبت داد.

نبیان تأکید کرده است که در برخی پروژه‌ها، با وجود پیش‌بینی منابع، تعیین تکلیف نهایی اعتبار با تأخیر مواجه شده است.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تأخیر در اجرای پروژه‌های عمرانی می‌تواند هزینه نهایی آن‌ها را افزایش دهد.

رشد قیمت مصالح ساختمانی، دستمزد نیروی انسانی و خدمات فنی باعث می‌شود بودجه‌ای که امروز برای تکمیل پروژه کافی است، در ماه‌های آینده پاسخگوی همان حجم عملیات نباشد.

چرا تحویل زمین بدون زیرساخت کافی نیست؟

یکی از مسائل مهم در طرح‌های واگذاری زمین، آماده بودن اراضی برای ساخت مسکن است.

زمین قابل واگذاری باید از نظر دسترسی به راه، آب، برق و سایر خدمات ضروری وضعیت مشخصی داشته باشد.

اگر این زیرساخت‌ها فراهم نباشند، خانوارها حتی پس از تحویل زمین ممکن است برای آغاز ساخت یا سکونت با مشکلات جدی مواجه شوند.

سازمان ملی زمین و مسکن پیش‌تر در گزارشی به تاریخ ۲۱ مهر از تأمین ۴۴ هزار و ۳۳۷ هکتار زمین برای طرح‌های مسکن و تحقق ۱۰۲ درصدی برنامه آماده‌سازی اراضی خبر داده بود. این آمار مربوط به مجموعه طرح‌های مسکن است، نه صرفاً قانون جوانی جمعیت.

بنابراین، در ارزیابی موفقیت برنامه‌های مسکن حمایتی، علاوه بر تعداد قطعات زمین باید میزان آمادگی آن‌ها برای ساخت و بهره‌برداری نیز بررسی شود.

آخرین وضعیت پروژه‌های مسکن در سیستان و بلوچستان، همدان و خراسان شمالی

مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن در اظهارات اخیر خود به ضرورت تعیین تکلیف پروژه‌ها در سه استان خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان و همدان اشاره کرده است.

به گفته او، مدیران استانی باید با پیگیری مستمر مشکلات مالی و اجرایی، روند اجرای پروژه‌های حمایتی را تسریع کنند.

در همین زمینه، مدیرکل راه و شهرسازی سیستان و بلوچستان روز ۱۲ مهر اعلام کرده بود که حدود ۱.۵ همت برای خدمات زیربنایی، روبنایی و آماده‌سازی سایت‌های نهضت ملی مسکن در شهرهای تحت پوشش هزینه شده است.

این آمار نشان‌دهنده اهمیت سرمایه‌گذاری زیرساختی در اجرای طرح‌های مسکن است.

بااین‌حال، وضعیت هر استان باید براساس تعداد متقاضیان، ظرفیت زمین، میزان پیشرفت پروژه‌ها و منابع مالی تخصیص‌یافته به‌صورت جداگانه بررسی شود.

آیا واگذاری زمین می‌تواند مشکل مسکن جوانان را حل کند؟

تخصیص زمین دولتی می‌تواند بخشی از هزینه دسترسی خانوارها به مسکن را کاهش دهد، زیرا زمین در بسیاری از مناطق سهم قابل توجهی از قیمت تمام‌شده خانه دارد.

اما ساخت واحد مسکونی همچنان نیازمند سرمایه قابل توجه برای تهیه مصالح، پرداخت دستمزد، دریافت مجوز و اجرای تأسیسات است.

برای خانوارهایی که درآمد محدودی دارند، برخورداری از زمین بدون دسترسی به تسهیلات مناسب ممکن است برای خانه‌دار شدن کافی نباشد.

در نتیجه، اثرگذاری طرح جوانی جمعیت زمانی افزایش خواهد یافت که واگذاری زمین با تسهیلات ساخت، آماده‌سازی زیرساخت‌ها و حمایت‌های متناسب با توان مالی خانوار همراه شود.

جمع‌بندی؛ چه زمانی زمین ۲۰۰ هزار خانوار تحویل می‌شود؟

آخرین اخبار واگذاری زمین جوانی جمعیت در ۲۶ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد برنامه حمایتی دولت با افزایش تعداد قراردادها همراه بوده و تاکنون برای ۱۶۳ هزار و ۶۵۲ خانوار زمین تأمین شده است.

از این تعداد، ۸۳ هزار و ۷۶۳ خانوار به مرحله قرارداد و تحویل زمین رسیده‌اند و دولت هدف بهره‌مندی ۲۰۰ هزار خانوار تا پایان سال را مطرح کرده است.

نکته اصلی این است که تأمین زمین با تحویل آن و خانه‌دار شدن خانوارها سه مرحله متفاوت هستند.

تحقق هدف دولت به رفع موانع اجرایی، تأمین منابع مالی و تکمیل زیرساخت‌ها بستگی دارد. همچنین هنوز جدول زمانی جداگانه‌ای برای تحویل زمین به تمام خانوارهایی که در مرحله تأمین قرار دارند، اعلام نشده است.

بنابراین، با وجود پیشرفت آمار واگذاری، تعیین تکلیف حدود ۸۰ هزار پرونده در فاصله مرحله تأمین تا تحویل، یکی از مهم‌ترین معیارهای سنجش عملکرد این برنامه در ماه‌های آینده خواهد بود.