سیب‌زمینی ۶۹ هزار تومانی چه شد؟ قیمت در بازار تهران تا ۱۳۰ هزار تومان بالا ماند
تازه‌ترین نرخنامه سازمان میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران قیمت هر کیلوگرم سیب‌زمینی را ۷۸ هزار تومان و سیب‌زمینی ریز را ۴۰ هزار تومان تعیین کرده است.
اما آنچه مصرف‌کننده در بازار می‌بیند الزاماً با نرخنامه یکسان نیست. بررسی‌های میدانی منتشرشده امروز ۱۲ مهر نشان می‌دهد بسته به محل عرضه، کیفیت و نوع بار، سیب‌زمینی با قیمت ۸۰ تا ۱۱۰ هزار تومان فروخته می‌شود و قیمت برخی خرده‌فروشی‌ها حتی تا محدوده ۱۳۰ هزار تومان بالا رفته است.
| محل یا نوع عرضه | قیمت تقریبی هر کیلو |
|---|---|
| نرخ رسمی سازمان میادین | ۷۸ هزار تومان |
| سیب‌زمینی ریز در نرخنامه | ۴۰ هزار تومان |
| برخی میادین و مراکز عرضه | ۸۰ تا ۱۱۰ هزار تومان |
| برخی خرده‌فروشی‌ها | تا ۱۳۰ هزار تومان |
| قیمت وعده‌داده‌شده تنظیم بازار | حدود ۶۹ هزار تومان |
با مقایسه سقف ۱۳۰ هزار تومانی خرده‌فروشی با نرخ رسمی ۷۸ هزار تومان، اختلاف به حدود ۵۲ هزار تومان می‌رسد؛ یعنی برخی مصرف‌کنندگان سیب‌زمینی را حدود ۶۷ درصد بالاتر از نرخ رسمی می‌خرند.
فاصله با وعده ۶۹ هزار تومانی حتی بیشتر است؛ ۱۳۰ هزار تومان تقریباً ۸۸ درصد بالاتر از نرخی است که برای سیب‌زمینی تنظیم‌بازاری مطرح شده بود.
سیب‌زمینی ۶۹ هزار تومانی چرا به بازار نرسید؟
ماجرا از ابتدای مهر جدی‌تر شد. طیبه صفری، رئیس اتحادیه میوه و سبزی‌فروشان تهران، چهارم مهر اعلام کرد عرضه تنظیم‌بازاری سیب‌زمینی آغاز شده و این محصول با قیمت حدود ۶۰ هزار تومان در اختیار مغازه‌دار قرار می‌گیرد تا با نرخ نزدیک به ۶۹ هزار تومان به مصرف‌کننده فروخته شود.
هدف از این اقدام، جبران کاهش عرضه و کنترل قیمت بازار بود؛ اما یک هفته بعد مشخص شده حجم عرضه به اندازه‌ای نبوده که تعادل بازار را به شکل محسوسی تغییر دهد.
روایت فروشندگان نیز همین مسئله را تأیید می‌کند. برخی فروشندگان میادین مرکزی و غرب تهران گفته‌اند هنگام خرید بار به آنها اعلام شده که محصول تازه هنوز با حجم قابل توجه وارد بازار نشده و کاهش محسوسی نیز در قیمت عمده‌فروشی رخ نداده است.
این موضوع توضیح می‌دهد چرا وعده عرضه ۶۹ هزار تومانی هنوز به قیمت غالب بازار تبدیل نشده است.
کیفیت پایین؛ مشکل دوم بازار سیب‌زمینی
افزایش قیمت تنها مسئله این روزهای بازار نیست. کیفیت بخشی از سیب‌زمینی‌های موجود نیز مورد انتقاد مصرف‌کنندگان قرار گرفته است.
در برخی محموله‌ها لکه‌های تیره، ضرب‌دیدگی، تغییر رنگ، جوانه‌زدگی و بخش‌های خراب دیده می‌شود. چنین محصولی حتی اگر با قیمت رسمی فروخته شود، هزینه واقعی بیشتری به خانواده تحمیل می‌کند؛ زیرا بخشی از وزن خریداری‌شده قابل استفاده نیست.
رئیس اتحادیه بارفروشان تهران نیز پیش‌تر ضعف کیفیت بخشی از سیب‌زمینی‌های تنظیم‌بازاری را تأیید کرده و گفته بود همین مسئله موجب گلایه مردم شده است.
در واقع بازار اکنون با دو مشکل همزمان مواجه است: قیمت بالا و کاهش کیفیت بار قابل عرضه.
همین وضعیت موجب می‌شود مقایسه صرف قیمت هر کیلوگرم تصویر کاملی از فشار هزینه‌ای بر خانوار ارائه نکند؛ زیرا مصرف‌کننده‌ای که مجبور به دور ریختن بخشی از محصول است، عملاً برای هر کیلو محصول قابل مصرف هزینه بیشتری پرداخت می‌کند.
چرا عرضه سیب‌زمینی هنوز افزایش نیافته است؟
بررسی عوامل تولید نشان می‌دهد وضعیت فعلی تنها نتیجه عملکرد خرده‌فروشان نیست.
اکبر یاوری، رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران، اعلام کرده هزینه تولید سیب‌زمینی نسبت به سال گذشته به‌شدت افزایش یافته و قیمت تمام‌شده محصول برای کشاورز به حدود ۵۰ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده است.
او همچنین گفته عملکرد مزارع نیز کاهش یافته است. برداشت هر هکتار که در سال‌های گذشته حدود ۴۰ تن بود، امسال در برخی مناطق به حدود ۲۵ تا ۳۰ تن رسیده است. کم‌آبی، قطعی برق و افزایش هزینه‌های تولید از عوامل این افت عنوان شده‌اند.
کاهش تولید در کنار بالا رفتن هزینه‌های کشاورز باعث می‌شود امکان کاهش شدید قیمت در کوتاه‌مدت محدود باشد.
از سوی دیگر، فعالان بازار از عرضه قطره‌چکانی برخی محموله‌ها نیز سخن گفته‌اند؛ عاملی که در دوره کمبود می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت عمده‌فروشی ایجاد کند.
چرا سیب‌زمینی در همدان هم گران است؟
جالب اینکه افزایش قیمت تنها محدود به تهران نیست.
در همدان، یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید سیب‌زمینی کشور، قیمت این محصول در اوایل مهر حتی تا حدود ۱۱۰ هزار تومان نیز گزارش شده است. این مسئله نشان می‌دهد مشکل صرفاً فاصله جغرافیایی از مراکز تولید نیست و ساختار تولید، ذخیره‌سازی، توزیع و ورود تدریجی محصول جدید نیز در قیمت نقش دارد.
با این حال استان همدان هنوز بخش بزرگی از برداشت پاییزه خود را انجام نداده است. براساس اعلام مسئولان استانی، بیش از ۲۰ هزار هکتار از زمین‌های همدان زیر کشت سیب‌زمینی قرار دارد که محصول حدود ۸۵۰۰ هکتار آن در تابستان برداشت شده و برداشت ۱۱ هزار و ۵۰۰ هکتار باقی‌مانده در فصل پاییز انجام خواهد شد.
به همین دلیل ورود همین محصول می‌تواند در هفته‌های آینده سمت عرضه بازار را تقویت کند.
وعده جدید؛ ارزانی سیب‌زمینی از نیمه مهر؟
اکنون نگاه بازار به نیمه دوم مهر دوخته شده است.
رئیس اتحادیه بارفروشان تهران گفته محصولات پاییزه لرستان و کرمانشاه به‌زودی وارد بازار می‌شوند و برداشت مرحله دوم در همدان، آذربایجان شرقی و اصفهان نیز در پیش است.
طبق این ارزیابی، اگر ورود محصول جدید از حدود ۱۵ مهر تا ۲۷ مهر با حجم مناسب انجام شود، می‌توان انتظار داشت روند قیمت سیب‌زمینی متعادل‌تر و سپس کاهشی شود.
بنابراین از نظر زمانی، بازار هنوز چند روز تا آغاز دوره‌ای فاصله دارد که فعالان صنفی آن را نقطه احتمالی افزایش جدی عرضه می‌دانند.
با این حال کاهش قیمت تنها زمانی اتفاق خواهد افتاد که حجم بار تازه به اندازه‌ای باشد که قیمت عمده‌فروشی را واقعاً پایین بیاورد. ورود محدود چند محموله لزوماً برای تغییر قیمت کل بازار کافی نیست.
عرضه مستقیم ۷۰ هزار تومانی در لرستان آغاز شد
نشانه‌هایی از تلاش برای کوتاه کردن زنجیره توزیع نیز دیده می‌شود.
در استان لرستان، طرح عرضه مستقیم سیب‌زمینی از کشاورزان آغاز شده و محصول با حذف بخشی از واسطه‌ها با قیمت نهایی ۷۰ هزار تومان در روستابازارها عرضه می‌شود. رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان اعلام کرده این طرح با همکاری اتحادیه تعاونی‌های روستایی اجرا می‌شود.
اختلاف قابل توجه قیمت ۷۰ هزار تومانی عرضه مستقیم با نرخ‌های ۱۱۰ تا ۱۳۰ هزار تومانی برخی خرده‌فروشی‌ها، بار دیگر نقش زنجیره توزیع و واسطه‌ها را برجسته می‌کند.
البته این مقایسه به تنهایی به معنی سود ۶۰ هزار تومانی خرده‌فروش نیست؛ هزینه حمل، افت بار، ضایعات، اجاره، دستمزد و حاشیه توزیع نیز باید در نظر گرفته شود. اما فاصله موجود آن‌قدر زیاد است که بررسی دقیق‌تر ساختار توزیع را ضروری می‌کند.
آیا قیمت سیب‌زمینی واقعاً کاهش پیدا می‌کند؟
در کوتاه‌مدت، احتمال کاهش قیمت بیش از هر چیز به حجم واقعی برداشت پاییزه وابسته است.
اگر محصول همدان، لرستان، کرمانشاه، آذربایجان شرقی و اصفهان طبق برنامه وارد میدان مرکزی شود، عرضه می‌تواند در نیمه دوم مهر رشد محسوسی داشته باشد. در چنین شرایطی، فشار بر قیمت عمده‌فروشی کاهش می‌یابد و به‌تدریج باید آثار آن در مغازه‌ها نیز ظاهر شود.
اما اگر برداشت کمتر از انتظار باشد، ورود بار با تأخیر انجام شود یا محصول باکیفیت همچنان محدود بماند، ممکن است کاهش قیمت بسیار کمتر از وعده فعلی باشد.
تجربه هفته گذشته نیز نشان داد که اعلام «افزایش عرضه» به تنهایی برای پایین آمدن قیمت کافی نیست؛ اثر سیاست زمانی برای مصرف‌کننده واقعی می‌شود که محصول با حجم قابل توجه و کیفیت مناسب به مغازه‌ها برسد.
در مجموع، بازار سیب‌زمینی در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ هنوز با وعده هفته گذشته فاصله محسوسی دارد. نرخ رسمی ۷۸ هزار تومان است، وعده تنظیم بازار روی ۶۹ هزار تومان قرار داشت، اما در بخش‌هایی از بازار تهران محصول تا ۱۳۰ هزار تومان فروخته می‌شود. اکنون مهم‌ترین آزمون بازار از نیمه مهر آغاز خواهد شد؛ زمانی که برداشت پاییزه استان‌های تولیدکننده باید وارد شبکه توزیع شود. اگر این موج عرضه مطابق انتظار شکل بگیرد، امکان کاهش قیمت وجود دارد؛ اما تا آن زمان، مصرف‌کننده همچنان با سیب‌زمینی گران و در مواردی کم‌کیفیت روبه‌روست.
