آیفون ۱۸ بدون واردات رسمی وارد بازار شد؟ / معمای فروش و قرعه‌کشی جدیدترین آیفون در ایران

اپل در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۸ پرو مکس را رسماً معرفی کرد. پیش‌فروش این دو مدل از ۱۲ سپتامبر آغاز شد و عرضه جهانی آنها از ۱۸ سپتامبر شروع شده است. بنابراین حضور فیزیکی تعدادی آیفون ۱۸ در بازار ایران از نظر زمانی عجیب نیست؛ مسئله اصلی، مسیر ورود آنها به کشور است.

اپل نسل جدید پرو را با تراشه A20 Pro، دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی با دیافراگم متغیر و سیستم مدیریت حرارتی جدید عرضه کرده است و طبیعی است که این مدل‌ها در گروه گوشی‌های گران‌قیمت قرار گیرند. به همین دلیل نیز ارزش آنها به‌مراتب بالاتر از سقف ۴۰۰ یورویی تعیین‌شده برای ثبت سفارش جدید موبایل در ایران است.

قانون فعلی چه می‌گوید؟ فقط گوشی‌های زیر ۴۰۰ یورو

سامانه ثبت سفارش تلفن همراه پس از حدود پنج ماه توقف، از ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ دوباره برای بازرگانان باز شد؛ اما با یک محدودیت مهم.

بر اساس ضوابط اعلام‌شده، ثبت سفارش جدید تلفن همراه در سال ۱۴۰۵ صرفاً برای گوشی‌های با ارزش کمتر از ۴۰۰ یورو امکان‌پذیر است. همچنین تأمین ارز واردات باید از مسیرهای تعیین‌شده در سامانه جامع تجارت انجام شود.

در نتیجه، آیفون ۱۸ پرو و پرو مکس در شرایط فعلی امکان ثبت سفارش تجاری جدید از مسیر معمول را ندارند.

این نکته از نظر حقوقی و تجاری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا «وجود یک گوشی در بازار» الزاماً به معنی «آزاد بودن واردات تجاری آن» نیست.

آیفون‌های ۱۸ موجود در بازار از کجا آمده‌اند؟

سیدحسین سادات حسینی، رئیس اتحادیه دستگاه‌های مخابراتی، تلفن همراه و لوازم جانبی تهران، در روزهای اخیر اعلام کرده است که ثبت سفارش رسمی آیفون ۱۸ هنوز باز نشده و دستگاه‌هایی که در بازار دیده می‌شوند عمدتاً از طریق مسافری وارد کشور شده‌اند.

این توضیح می‌تواند بخشی از معمای حضور گوشی را در بازار حل کند.

ورود مسافری یک تلفن همراه با واردات تجاری تفاوت دارد. در مسیر تجاری، شرکت واردکننده باید ثبت سفارش، منشأ ارز، تشریفات گمرکی و سایر الزامات قانونی را طی کند و سپس گوشی با وضعیت مشخص وارد شبکه فروش شود.

اما کالای همراه مسافر سازوکار متفاوتی دارد و واردات آن در مقیاس محدود و تحت ضوابط مربوط به مسافر انجام می‌شود. در نتیجه نمی‌توان صرف مشاهده یک آیفون ۱۸ در بازار را به معنی باز شدن واردات رسمی این مدل دانست.

آیفون ۱۸ با قیمت ۴۲۰ میلیون تومان؛ بدون کد رجیستری

ردپای عرضه آیفون ۱۸ در فروشگاه‌های داخلی نیز قابل مشاهده است.

در فهرست قیمت یکی از فروشندگان در چهارم مهر، آیفون ۱۸ پرو ۵۱۲ گیگابایتی با قیمت حدود ۴۲۰ میلیون تومان درج شده و مقابل آن عبارت «اکتیو – بدون کد رجیستری» دیده می‌شود.

همین عبارت اهمیت وضعیت فعلی بازار را نشان می‌دهد.

خرید گوشی بدون کد رجیستری با خرید دستگاهی که از مسیر واردات رسمی و با امکان فعال‌سازی قطعی شبکه عرضه شده، یکسان نیست. بنابراین خریداران آیفون ۱۸ در بازار فعلی باید قبل از پرداخت مبالغ چندصد میلیون تومانی، وضعیت فعال‌سازی دستگاه، شناسه IMEI، مسیر ورود و امکان رجیستری آن را دقیقاً بررسی کنند.

ثبت ارزش گمرکی آیفون ۱۸ چه معنایی دارد؟

در روزهای اخیر بحث دیگری نیز شکل گرفته است: ثبت یا تعیین ارزش گمرکی آیفون ۱۸.

تسنیم در گزارشی در ۷ مهر نسبت به این موضوع هشدار داده و نوشته است که ثبت ارزش گمرکی یک کالا نباید با مجاز بودن واردات تجاری آن اشتباه گرفته شود. این رسانه تأکید کرده در شرایطی که ثبت سفارش جدید فعلاً به گوشی‌های زیر ۴۰۰ یورو محدود است، تعیین ارزش گمرکی برای آیفون ۱۸ می‌تواند درباره مسیر رجیستری یا ورود این محصول ابهام ایجاد کند.

در واقع، چند مفهوم باید از یکدیگر جدا شوند:

تعیین ارزش گمرکی برای محاسبه حقوق و عوارض احتمالی است؛ ورود مسافری یک مسیر مستقل برای همراه مسافر محسوب می‌شود؛ رجیستری به فعال‌شدن دستگاه در شبکه مخابراتی مربوط است؛ و ثبت سفارش تجاری مجوز واردات کالا در مقیاس تجاری است.

وجود یکی از این مراحل، لزوماً به معنی مجاز بودن همه مراحل دیگر نیست.

سایه تجربه آیفون ۱۴ بر آیفون ۱۸

نگرانی سیاست‌گذاران و فعالان بازار تا حد زیادی به تجربه آیفون ۱۴ بازمی‌گردد.

پس از ممنوعیت واردات برخی نسل‌های آیفون، تعداد قابل توجهی دستگاه از مسیرهای مختلف، از جمله مسافری، وارد کشور شدند. در ادامه تعیین تکلیف رجیستری همین گوشی‌ها به یکی از چالش‌های بازار تبدیل شد و نهایتاً برای بخشی از آیفون‌های ۱۴، ۱۵ و ۱۶ که پیش از تاریخ مشخصی وارد کشور شده بودند، سازوکار پرداخت حقوق ورودی و رجیستری در نظر گرفته شد.

نگرانی امروز این است که اگر واردات تجاری آیفون ۱۸ محدود باقی بماند اما تعداد زیادی دستگاه از مسیر مسافری وارد بازار شود، دوباره شرایطی ایجاد شود که سیاست‌گذار در آینده ناچار به تعیین تکلیف انبوه گوشی‌های موجود شود.

قرعه‌کشی آیفون ۱۸ در بازار؛ تبلیغی که سؤال ایجاد کرد

نکته جالب‌تر این است که آیفون ۱۸ فقط در بازار خریدوفروش دیده نمی‌شود؛ این گوشی به ابزار تبلیغاتی نیز تبدیل شده است.

بررسی کانال رسمی دیجی‌کالا نشان می‌دهد این مجموعه در کمپین «حراج سر ماه» بارها تبلیغ کرده است که خریداران می‌توانند در قرعه‌کشی آیفون ۱۸ پرو شرکت کنند و بعضی خریدها حتی دو شانس برای برنده‌شدن این گوشی ایجاد می‌کند.

اصل برگزاری چنین قرعه‌کشی‌ای به خودی خود اثبات‌کننده تخلف نیست. ممکن است کالای جایزه از مسیر مسافری یا سازوکار قانونی دیگری تأمین شده باشد. اما در شرایطی که ثبت سفارش رسمی تجاری این مدل باز نیست، سؤال درباره منشأ تأمین دستگاه و وضعیت رجیستری آن منطقی است.

شفاف شدن این موضوع می‌تواند از برداشت نادرست مصرف‌کنندگان مبنی بر آزاد شدن واردات رسمی آیفون ۱۸ جلوگیری کند.

چرا دولت واردات گوشی‌های بالای ۴۰۰ یورو را محدود کرده است؟

محدودیت جدید بیش از هر چیز به مدیریت منابع ارزی مربوط می‌شود.

واردات تلفن همراه در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ به‌شدت کاهش پیدا کرده و طبق گزارش تسنیم، ارزش واردات در این مدت به حدود ۲۰۹ میلیون دلار رسیده و حجم واردات نسبت به مدت مشابه حدود ۷۰ درصد افت کرده است.

به همین دلیل سیاست‌گذار در بازگشایی سامانه ثبت سفارش، در مرحله نخست اولویت را به گوشی‌های کمتر از ۴۰۰ یورو داده است؛ محصولاتی که بخش بزرگ‌تری از تقاضای عمومی بازار را پوشش می‌دهند.

بازگشایی همین مسیر نیز اثر محسوسی بر بازار گذاشته است. گزارش‌های اواخر شهریور از افت متوسط حدود ۲۰ درصدی قیمت برخی تلفن‌های همراه پس از ورود دوباره محموله‌های زیر ۴۰۰ یورو حکایت داشتند.

آیفون ۱۸ رجیستر می‌شود یا نه؟

در حال حاضر نمی‌توان برای تمام آیفون‌های ۱۸ موجود در بازار پاسخ یکسانی داد.

منابع بازار می‌گویند دستگاه‌های فعلی عمدتاً مسافری هستند و ثبت سفارش تجاری رسمی هنوز انجام نمی‌شود. برخی فروشندگان نیز گوشی را صریحاً بدون کد رجیستری عرضه می‌کنند.

بنابراین مهم‌ترین نکته برای خریدار، تفکیک خرید خود گوشی از امکان استفاده دائمی آن در شبکه موبایل ایران است.

تا زمانی که ضوابط گمرکی، ارزش نهایی، حقوق ورودی و سازوکار رجیستری مدل‌های جدید به‌صورت شفاف اعلام نشود، خرید با فرض رجیستری قطعی در آینده ریسک قابل توجهی دارد.

معمای آیفون ۱۸؛ بازار جلوتر از سیاست‌گذار حرکت کرد؟

وضعیت فعلی بازار آیفون ۱۸ نمونه روشنی از فاصله میان سرعت بازار و سرعت مقررات‌گذاری است. اپل از ۱۸ سپتامبر فروش جهانی آیفون ۱۸ پرو را آغاز کرده و کمتر از چند روز بعد نمونه‌های آن در بازار ایران ظاهر شده‌اند؛ در حالی که چارچوب واردات رسمی کشور همچنان ثبت سفارش گوشی‌های جدید بالاتر از ۴۰۰ یورو را نمی‌پذیرد.

در نتیجه مسئله اصلی دیگر این نیست که «آیا آیفون ۱۸ در ایران وجود دارد؟»؛ پاسخ این پرسش مثبت است.

سؤال مهم‌تر این است که چه تعداد از این گوشی‌ها، با چه مسیر قانونی، با چه وضعیت رجیستری و با چه منشأ تأمینی وارد بازار می‌شوند؟

تا زمانی که این مرزها روشن نشود، بازار آیفون ۱۸ احتمالاً با قیمت‌های نوبرانه، عرضه محدود، دستگاه‌های بدون رجیستری و ابهام درباره آینده واردات همراه خواهد بود؛ شرایطی که بیش از هر زمان دیگری، خریداران را به بررسی دقیق وضعیت دستگاه پیش از خرید نیازمند می‌کند.