قیمت حبوبات در مهر ۱۴۰۵؛ لوبیا چیتی ۷۰۰ هزار تومان شد / بازار در رکود قیمتی قفل شد

تازه‌ترین قیمت‌های بازار حبوبات در پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد نرخ بسیاری از اقلام پرمصرف نسبت به هفته گذشته تغییر چشمگیری نداشته است. بر اساس داده‌های بازار، نخود فله‌ای ممتاز کرمانشاه کیلویی ۲۹۶ هزار تومان قیمت دارد و لوبیا قرمز بسته‌بندی الماس دانه با نرخ ۳۳۸ هزار تومان برای هر کیلوگرم عرضه می‌شود.

در همین بازار، عدس ریز بسته‌بندی به چاشنی کیلویی ۳۷۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده و لوبیا چیتی بسته‌بندی سبزدانه یک‌کیلویی با قیمت ۶۹۹ هزار و ۹۰۰ تومان در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد. این قیمت‌ها نشان می‌دهد لوبیا چیتی همچنان یکی از گران‌ترین حبوبات پرمصرف بازار است.

نکته مهم این است که بازار برای هر نوع حبوبات یک نرخ واحد ندارد. برند، کیفیت محصول، محل تولید، میزان سورت، نوع بسته‌بندی و حتی کانال فروش می‌تواند فاصله زیادی میان قیمت دو محصول ظاهراً مشابه ایجاد کند. به همین دلیل، در برخی فروشگاه‌ها قیمت بسته‌های ۹۰۰ گرمی یا یک‌کیلویی لوبیا چیتی از نرخ‌های فله فاصله محسوسی گرفته است. بررسی‌های دیگر بازار ۹ مهر نیز بسته ۹۰۰ گرمی لوبیا چیتی را حدود ۶۰۸ هزار تومان ثبت کرده‌اند.

چرا قیمت حبوبات فعلاً متوقف شده است؟

ثبات این روزهای بازار را بیش از آنکه بتوان به کاهش هزینه تولید نسبت داد، باید نتیجه ترکیبی از افزایش عرضه و ضعف تقاضا دانست. گزارش‌های بازار ۹ مهر نشان می‌دهد لوبیا قرمز، عدس، لپه، نخود و لوبیا چیتی نسبت به هفته گذشته با تغییر محسوس قیمت مواجه نشده‌اند و خریداران نیز تمایل کمتری به خریدهای حجیم و هیجانی دارند.

در چنین شرایطی فروشندگان نیز از یک سو با کاهش کشش تقاضا روبه‌رو هستند و از سوی دیگر به دلیل بالا بودن هزینه جایگزینی کالا، تمایل چندانی به کاهش قیمت ندارند. نتیجه این دو نیرو، شکل‌گیری بازاری است که نه ظرفیت کافی برای جهش سریع دارد و نه عوامل هزینه‌ای اجازه ریزش جدی قیمت را می‌دهند.

به بیان دیگر، ثبات فعلی بیشتر نوعی توقف روی سطح قیمت‌های بالا محسوب می‌شود تا بازگشت واقعی ارزانی به بازار.

برداشت جدید حبوبات چگونه بازار را آرام کرد؟

یکی از عوامل مهم در کاهش فشار عرضه، ورود تدریجی محصولات کشت جدید به بازار است. فعالان این صنعت طی هفته‌های گذشته پیش‌بینی کرده بودند افزایش تولید داخلی می‌تواند بخشی از فشار قیمت‌ها را خنثی کند.

ناصر مرادی، عضو هیئت‌مدیره انجمن حبوبات و رئیس شورای ملی نخود ایران، در شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرده بود برآوردها از افزایش حدود ۱۰ تا ۱۵ درصدی تولید حبوبات نسبت به سال قبل حکایت دارد. همچنین طبق این گزارش، حدود ۷۵ درصد نیاز حبوبات کشور می‌تواند از تولید داخلی تأمین شود.

این وضعیت برای محصولاتی مانند نخود و انواع لوبیا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا افزایش عرضه در فصل برداشت می‌تواند قدرت چانه‌زنی فروشندگان عمده را کاهش دهد و مانع از تکرار جهش‌های قیمتی ماه‌های قبل شود.

واردات حبوبات دوباره باز شد

عامل دیگری که در چشم‌انداز بازار اهمیت زیادی دارد، سیاست واردات است. معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی از ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ امکان ثبت سفارش واردات انواع عدس، لوبیا، نخود، ماش و سایر حبوبات را دوباره فراهم کرده است.

طبق اعلام رسمی، این اقدام در راستای مصوبه ستاد تنظیم بازار و با هدف تسهیل واردات کالاهای اساسی صورت گرفته و ثبت سفارش بدون الزام سابقه قبلی بازرگان امکان‌پذیر شده است.

بازشدن واردات می‌تواند برای محصولاتی که تولید داخلی آنها پاسخگوی کامل مصرف نیست، نقش ضربه‌گیر قیمتی داشته باشد. با این حال، اثر نهایی این سیاست به سرعت تخصیص ارز، هزینه حمل، قیمت جهانی و زمان ورود محموله‌ها به شبکه توزیع بستگی دارد.

چرا حبوبات بسته‌بندی بسیار گران‌تر از فله است؟

یکی از مهم‌ترین نکات بازار فعلی، فاصله محسوس میان قیمت حبوبات فله و محصولات بسته‌بندی شرکتی است.

این اختلاف فقط حاصل سود فروشنده نیست. فرآیندهایی مانند بوجاری، جداسازی ضایعات، سورتینگ، شست‌وشو یا آماده‌سازی، بسته‌بندی، هزینه نیروی انسانی، انبارداری، حمل‌ونقل، بازاریابی و حاشیه توزیع همگی به قیمت نهایی محصول شرکتی اضافه می‌شوند.

رئیس انجمن حبوبات ایران نیز پیش‌تر توضیح داده بود حدود ۷۰ درصد مصرف حبوبات کشور به شکل فله و ۳۰ درصد به‌صورت بسته‌بندی انجام می‌شود و هزینه‌های فرآوری و توزیع دلیل اصلی بخشی از اختلاف قیمت این دو گروه است.

همین موضوع درباره لوبیا چیتی به‌خوبی دیده می‌شود. در حالی که برخی نرخ‌های فله در بازار بسیار پایین‌تر هستند، بعضی برندهای بسته‌بندی یک‌کیلویی به مرز ۷۰۰ هزار تومان رسیده‌اند.

لوبیا چیتی چرا گران‌تر از نخود و عدس است؟

لوبیا چیتی در ماه‌های گذشته بیش از سایر حبوبات در مرکز توجه بازار قرار داشته است. این محصول علاوه بر تقاضای بالای خانوار، نسبت به شرایط تولید داخلی، میزان بارندگی، هزینه کشاورزی و حجم محصول برداشت‌شده حساس است.

فعالان صنفی پیش‌تر کاهش تولید لوبیا در سال گذشته را به مشکلات آبی و آفت نسبت داده بودند. رئیس انجمن حبوبات گفته بود بیش از ۸۰ درصد لوبیاجات از تولید داخل تأمین می‌شود؛ بنابراین شرایط کشاورزی و میزان برداشت، در مقایسه با برخی اقلام وارداتی، نقش پررنگ‌تری در تعیین قیمت لوبیا دارد.

همین وابستگی به تولید داخل توضیح می‌دهد چرا حتی در دوره ثبات نسبی ارز، قیمت لوبیا چیتی ممکن است همچنان در سطح بالایی باقی بماند.

بازار حبوبات ارزان شده یا فقط گران‌تر نمی‌شود؟

آنچه اکنون در بازار دیده می‌شود بیشتر ثبات در سطح بالا است. در واقع خانوارها هنوز با ارقامی روبه‌رو هستند که نسبت به گذشته فشار زیادی بر سبد غذایی وارد می‌کند، اما سرعت افزایش قیمت کاهش یافته است.

برای مثال، گزارش‌های بازار در خردادماه از فروش برخی نمونه‌های لوبیا چیتی در سطوحی بیش از ۸۰۰ هزار تومان حکایت داشت. در مهرماه قیمت برخی بسته‌های مشخص زیر این سطوح قرار گرفته، اما همچنان رقم نزدیک به ۷۰۰ هزار تومان برای یک کیلو لوبیا چیتی عدد بالایی محسوب می‌شود.

این مسئله همان تفاوت میان «کاهش تورم» و «کاهش قیمت» است؛ ممکن است سرعت گرانی کمتر شده باشد، اما قیمت کالا الزاماً به سطح سابق برنگشته است.

پیش‌بینی قیمت حبوبات؛ آرامش بازار ادامه دارد؟

در کوتاه‌مدت نشانه‌ای از شکل‌گیری موج یکپارچه و شدید افزایش قیمت در تمام گروه حبوبات دیده نمی‌شود. تازه‌ترین برآوردهای بازار نیز برای روزهای آینده بیشتر از ثبات یا افزایش محدود حکایت دارند و نه یک جهش فراگیر.

با این حال، دوام این آرامش به چند متغیر کلیدی وابسته است. اگر عرضه محصول جدید ادامه پیدا کند و واردات نیز بدون وقفه انجام شود، احتمال ثبات بیشتر قیمت‌ها وجود دارد. در مقابل، افزایش نرخ ارز، اختلال در تخصیص ارز وارداتی، رشد هزینه حمل‌ونقل یا کاهش عرضه می‌تواند بار دیگر فشار افزایشی ایجاد کند.

در مجموع، بازار حبوبات در ابتدای مهر ۱۴۰۵ از فاز جهش‌های سنگین فاصله گرفته، اما هنوز وارد دوره ارزانی نشده است. لوبیا چیتی نزدیک ۷۰۰ هزار تومانی، عدس ۳۷۰ هزار تومانی و نخود حدود ۳۰۰ هزار تومانی نشان می‌دهد هزینه تأمین یکی از مهم‌ترین منابع پروتئین گیاهی خانوار همچنان بالاست. بنابراین آنچه امروز در بازار مشاهده می‌شود، بیش از آنکه «کاهش قیمت» باشد، توقف موقت گرانی و انتظار برای مشخص شدن اثر برداشت جدید، واردات و تحولات بازار ارز است.