یارانه ۴ میلیون تومانی مادران از ۱۳ مهر؟ جزئیات بسته «مادرانه»؛ این پول نقدی نیست

افزایش هزینه شیرخشک، پوشک، خوراک، درمان و سایر هزینه‌های نگهداری کودک، حمایت از خانواده‌های دارای فرزند را به یکی از محورهای مهم سیاست‌های رفاهی تبدیل کرده است. در همین چارچوب، شهرداری تهران از بسته تازه‌ای با عنوان «مادرانه» رونمایی می‌کند که در کنار طرح‌های ملی دولت اجرا خواهد شد.

علیرضا زاکانی ابتدا اعلام کرد این بسته «هفته آینده» ارائه می‌شود و در اظهارات بعدی، زمان رونمایی آن دوشنبه ۱۳ مهرماه عنوان شد. براساس توضیحات منتشرشده، مادرانی که فرزندشان از ابتدای ۱۴۰۵ به بعد متولد شده باشد، هدف اصلی این حمایت هستند.

بسته مادرانه چقدر است؟

شهردار تهران رقم کلی حمایت را ماهانه حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۴ میلیون تومان به ازای هر فرزند اعلام کرده است.

بخش روشن اعلام‌شده از این بسته شامل دو قسمت اصلی است:

زاکانی گفته ۲.۵ میلیون تومان برای خرید از میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند و حدود یک میلیون تومان برای خدمات فرهنگی و سلامت‌محور اختصاص پیدا می‌کند. همچنین برای سه دهک پایین درآمدی، حمایت‌های سلامت‌محور بیشتری پیش‌بینی شده است.

با این حال، هنوز درباره نحوه دقیق رسیدن مبلغ از ۳.۵ میلیون به سقف ۴ میلیون تومان، جزئیات اجرایی کاملاً شفافی منتشر نشده است. بنابراین تا رونمایی رسمی طرح، جمع زدن اجزای پراکنده گزارش‌ها و اعلام رقم قطعی برای همه مشمولان می‌تواند اشتباه باشد.

آیا ۴ میلیون تومان به حساب مادران واریز می‌شود؟

خیر؛ حداقل براساس توضیحات فعلی، کل مبلغ به‌صورت پول نقد قابل برداشت نیست.

بخش عمده حمایت، اعتبار خرید کالا و خدمات است. ۲.۵ میلیون تومان باید در شبکه مشخص‌شده شهرداری شامل میادین و فروشگاه‌های شهروند مصرف شود و بخش دیگر نیز برای خدمات فرهنگی و سلامت‌محور در نظر گرفته شده است.

بنابراین تیترهایی مانند «واریز ۴ میلیون تومان به حساب مادران» تا زمان اعلام سازوکار بانکی و اجرایی دقیق، توصیف کاملی از طرح نیستند.

تفاوت بین «یارانه نقدی» و «اعتبار مصرفی» مهم است؛ اعتبار ممکن است فقط در پذیرندگان مشخص و برای گروه معینی از کالاها یا خدمات قابل استفاده باشد.

آیا بسته مادرانه برای تمام مادران کشور است؟

این طرح توسط شهرداری تهران معرفی شده و در مجموعه سیاست‌های حمایتی مدیریت شهری پایتخت قرار دارد. بنابراین نباید آن را به‌عنوان یک یارانه جدید سراسری دولت معرفی کرد.

هنوز جزئیات نهایی درباره شرط سکونت در تهران، شیوه احراز محل زندگی، ثبت‌نام یا شناسایی خودکار مشمولان و نحوه اتصال اعتبار به سامانه‌های شهرداری منتشر نشده است.

احتمالاً این موارد همزمان با رونمایی رسمی ۱۳ مهر روشن‌تر خواهد شد.

کارت امید مادر چیست؟ ماهانه ۲ میلیون تومان جداگانه

در کنار بسته شهرداری، یک حمایت ملی نیز از ابتدای سال اجرا شده است.

«کارت امید مادر» برای تمام مادران ایرانی که از اول فروردین ۱۴۰۵ به بعد صاحب فرزند شده‌اند، در نظر گرفته شده و به ازای هر فرزند تا پایان ۲۴ ماهگی، ماهانه ۲ میلیون تومان اعتبار اختصاص می‌دهد.

این اعتبار به کد ملی مادر متصل است و از طریق فروشگاه‌ها، مراکز طرف قرارداد کالابرگ و برخی داروخانه‌های متصل به شبکه «شمیم» قابل مصرف است. اقلامی مانند کالاهای اساسی، میوه و سبزیجات، شیرخشک و پوشک در شبکه این طرح قرار دارند.

بنابراین «کارت امید مادر» و «بسته مادرانه تهران» دو طرح جداگانه‌اند.

اما تا زمان انتشار آیین‌نامه بسته جدید شهرداری نمی‌توان با قطعیت گفت هر مادر تهرانی می‌تواند بدون هیچ محدودیتی اعتبار هر دو برنامه را همزمان دریافت کند و مجموع حمایت ماهانه او الزاماً به ۵.۵ یا ۶ میلیون تومان می‌رسد.

طرح یسنا؛ حمایت دیگری برای مادران باردار و شیرده

طرح «یسنا» نیز با تمرکز بر امنیت غذایی مادران باردار و مادران دارای کودک شیرخوار اجرا شده است.

در مراحل اجراشده، برای مادران دهک‌های اول تا سوم مبلغ ۶۵۰ هزار تومان و برای دهک‌های چهارم و پنجم ۵۰۰ هزار تومان اعتبار خرید کالای اساسی در نظر گرفته شده است. منابع رفاهی از تمرکز کلی طرح بر خانوارهای دهک اول تا هفتم و اولویت خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی خبر داده‌اند، هرچند مبالغ منتشرشده مشخصاً برای دهک‌های اول تا پنجم اعلام شده است.

این حمایت نیز نقدی نیست و در قالب اعتبار خرید کالا ارائه می‌شود.

یارانه کودکان دارای سوءتغذیه افزایش یافت

طرح جداگانه‌ای نیز برای کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه دارای سوءتغذیه اجرا می‌شود.

در مرحله پنجم سال ۱۴۰۵ بیش از ۲۶۲ هزار کودک مشمول شدند و اعتبار سرانه نسبت به مراحل قبل ۵۰ درصد افزایش پیدا کرد. برای کودکان خانوارهای با وسع اقتصادی پایین ۲ میلیون تومان و برای خانوارهای با وسع متوسط یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعتبار سبد غذایی اختصاص یافت.

شناسایی این کودکان از مسیر مراکز بهداشت، بررسی قد و وزن و داده‌های وزارت بهداشت انجام می‌شود؛ بنابراین داشتن کودک زیر پنج سال به‌تنهایی برای دریافت این حمایت کافی نیست.

خانواده‌های دارای فرزند چندقلو چقدر می‌گیرند؟

در سال ۱۴۰۵ یک مرحله حمایت ویژه برای خانواده‌های دارای نوزاد چندقلوی زیر دو سال نیز اجرا شد.

براساس اعلام معاونت رفاه وزارت تعاون، ۵۶ هزار و ۵۱ کودک چندقلو مشمول اعتبار خرید سبد غذایی و پوشک شدند. سقف اعتبار این مرحله ۱۵ میلیون ریال، معادل یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر کودک اعلام شد و محدودیتی از نظر دهک درآمدی برای این مرحله در نظر گرفته نشد.

سبد قابل خرید شامل لبنیات، مواد پروتئینی، حبوبات، روغن، غلات، مغزها، میوه و سبزیجات و پوشک کودک بوده است.

چرا شهرداری تهران بسته جدید جمعیتی معرفی کرد؟

زاکانی در توضیح ضرورت این برنامه گفته براساس هدف‌گذاری مورد نظر، تهران باید سالانه حدود ۱۴۳ هزار تولد داشته باشد، در حالی که به گفته او تعداد تولدهای سال گذشته حدود ۶۳ هزار مورد بوده است. این ارقام در حال حاضر اظهارات شهردار تهران درباره وضعیت جمعیتی پایتخت هستند و نباید بدون ارائه داده تفصیلی ثبت احوال به‌عنوان یک محاسبه مستقل آماری تلقی شوند.

بر مبنای همین فاصله، مدیریت شهری قصد دارد بخشی از سیاست‌های حمایتی خود را مستقیماً به خانواده‌های دارای فرزند اختصاص دهد.

ثبت‌نام بسته مادرانه از چه زمانی آغاز می‌شود؟

تا امروز، زمان رونمایی ۱۳ مهر اعلام شده، اما هنوز جزئیات نهایی درباره سامانه ثبت‌نام، مدارک مورد نیاز، زمان نخستین شارژ، نحوه احراز مادران متولدین ابتدای سال و مدت دقیق برخورداری از بسته به شکل کامل منتشر نشده است.

بنابراین مادران فعلاً نیازی ندارند به سایت‌ها یا لینک‌های غیررسمی برای ثبت‌نام مراجعه کنند.

مهم‌ترین نکته در وضعیت فعلی این است که بسته ۳.۵ تا ۴ میلیون تومانی «مادرانه» یک حمایت جدید شهرداری تهران است، نه یارانه نقدی ۴ میلیون تومانی سراسری. بخش اصلی آن اعتبار خرید و خدمات خواهد بود و شرایط اجرایی نهایی قرار است همزمان با رونمایی رسمی مشخص شود.

در کنار این طرح، کارت امید مادر با اعتبار ماهانه ۲ میلیون تومان برای متولدین ۱۴۰۵ در سطح کشور، طرح یسنا، حمایت تغذیه‌ای کودکان دارای سوءتغذیه و بسته ویژه خانواده‌های چندقلو همچنان مسیرهای حمایتی جداگانه‌ای هستند؛ طرح‌هایی که هر کدام جامعه هدف و شرایط خاص خود را دارند و نباید مبالغ آنها به‌صورت خودکار با یکدیگر جمع زده شود.