خبر مهم وزارت جهاد کشاورزی برای گندمکاران/ زمان تسویه کامل مطالبات گندمکاران اعلام شد
آخرین وعده وزارت جهاد کشاورزی به گندمکاران، تعیین ضربالاجل پایان مهرماه برای تسویه باقیمانده مطالبات است.
اکبر فتحی گفته تاکنون حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان از مجموع ۴۲۰ هزار میلیارد تومان مطالبات کشاورزان پرداخت شده و حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان دیگر باقی مانده است. به این ترتیب، بر پایه ارقام اعلامشده، بیش از ۸۳ درصد کل بهای گندم خریداریشده پرداخت شده و کمتر از ۱۷ درصد باقی مانده است.
تازهترین آمار رسمی سازمان هدفمندسازی یارانهها نیز عددی بسیار نزدیک به این رقم را تأیید میکند. حسن نوروزی، مدیرعامل این سازمان، چهارم مهر اعلام کرد ۷۳.۴ همت دیگر به حساب گندمکاران واریز شده و مجموع پرداختی از ابتدای فصل خرید به ۳۴۸.۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این پرداخت یکی از بزرگترین مراحل تسویه مطالبات در ماههای اخیر بود و باعث شد بخش مهمی از بدهی دولت به کشاورزان کاهش پیدا کند.
چه کسانی هنوز تمام پول گندم خود را نگرفتهاند؟
جزئیات پرداختها نشان میدهد میزان تسویه برای همه گندمکاران یکسان نیست و زمان تحویل محصول نقش تعیینکنندهای دارد.
براساس اعلام سازمان هدفمندسازی، کشاورزانی که محصول خود را از ابتدای فصل خرید تا ۱۵ اردیبهشت تحویل دادهاند، حدود ۹۵ درصد مطالباتشان را دریافت کردهاند. همین میزان برای گندم تحویلی از ۱۶ اردیبهشت تا ۲۰ خرداد نیز پرداخت شده است. پرداخت مطالبات کشاورزانی که محصولشان را از ۲۱ خرداد تا هشتم تیر تحویل دادهاند نیز به ۹۵ درصد رسیده است.
اما وضعیت تحویلهای دیرتر متفاوت است. برای گندم تحویلشده از ۹ تیر تا ۱۹ مرداد حدود ۸۲ درصد و برای محصول تحویلی از ۲۰ مرداد تا ۲۱ شهریور تنها حدود ۳۰ درصد مطالبات پرداخت شده است.
در نتیجه، بخش عمده رقم باقیمانده به گندمکارانی مربوط میشود که در مراحل پایانی فصل، محصول خود را تحویل مراکز خرید تضمینی دادهاند.
چرا پرداخت پول گندم برای کشاورزان حیاتی است؟
زمان تسویه مطالبات فقط یک مسئله حسابداری میان دولت و کشاورزان نیست. مهرماه همزمان با شروع برنامهریزی برای سال زراعی جدید است و گندمکاران برای خرید بذر، کود، سم، سوخت و سایر نهادهها به نقدینگی نیاز دارند.
تاخیر در پرداخت میتواند توان مالی تولیدکننده را کاهش دهد و حتی بر تصمیم او درباره سطح زیر کشت سال آینده اثر بگذارد.
این مسئله در ماههای گذشته نیز محل انتقاد بوده است. برای نمونه، اوایل شهریور وزارت جهاد میزان کل مطالبات را حدود ۴۱۰ همت عنوان کرده بود، در حالی که تنها ۲۱۸ همت پرداخت شده بود و وعده تسویه تا پایان شهریور مطرح میشد. این وعده به طور کامل محقق نشد و اکنون موعد جدید تا پایان مهر تعیین شده است.
بنابراین اجرای وعده تازه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرگونه عقب افتادن مجدد پرداختها میتواند بر تامین مالی کشت جدید فشار وارد کند.
خرید تضمینی گندم تا پایان مهر ادامه دارد
اگرچه عملیات اصلی برداشت گندم در کشور به پایان رسیده، اما فرآیند خرید تضمینی هنوز کاملاً بسته نشده است.
وزارت جهاد اعلام کرده مراکز خرید تا پایان مهر همچنان امکان دریافت محصول را خواهند داشت. برآوردهای منتشرشده در شهریور نشان میداد حدود ۸.۵ میلیون تن گندم در قالب خرید تضمینی تحویل دولت شده و ارزش آن به محدوده ۴۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این رقم نشان میدهد تسویه مطالبات گندمکاران از نظر حجم منابع یکی از بزرگترین پرداختهای بخش کشاورزی در سال جاری است.
تولید برنج ایران به حدود ۲ میلیون تن رسید
بخش دیگری از اظهارات معاون وزارت جهاد به بازار برنج مربوط میشود؛ بازاری که در سال جاری تحت تأثیر قیمتهای بالا، وضعیت تولید داخل و واردات قرار داشته است.
طبق اعلام فتحی، تولید برنج کشور در سال جاری حدود دو میلیون تن برآورد شده است و برای پوشش کسری عرضه، حدود ۱.۵ میلیون تن واردات مورد نیاز خواهد بود.
این برآورد با ارزیابی تازه انجمن واردکنندگان برنج ایران نیز همخوانی دارد. رئیس این انجمن در ۲۱ شهریور اعلام کرده بود نیاز سالانه کشور حدود ۳.۵ میلیون تن است و با تولید داخلی نزدیک به دو میلیون تن، سالانه ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون تن برنج وارداتی برای متعادل نگه داشتن بازار مورد نیاز است.
بنابراین تقریباً ۴۰ درصد نیاز مصرفی بازار باید از مسیر واردات تأمین شود.
نیمی از نیاز وارداتی برنج تأمین شد
فتحی اعلام کرده حدود نیمی از ۱.۵ میلیون تن واردات مورد نیاز تاکنون انجام شده است. این گفته به معنای ورود تقریبی ۷۵۰ هزار تن برنج در نیمه نخست سال است و تقریباً همین میزان باید طی ماههای آینده وارد شود.
در این مرحله، مسیر واردات اهمیت بیشتری پیدا میکند. با توجه به محدودیتهای اخیر در مسیرهای جنوبی و افزایش ریسک حملونقل، بخشی از کالاهای اساسی میتواند از مسیرهای دریایی شمال، شبکه ریلی و مرزهای زمینی وارد کشور شود.
اما فعالان بخش خصوصی هشدار میدهند که فقط ثبت سفارش کافی نیست و تأمین ارز باید به موقع انجام شود. انجمن واردکنندگان برنج اعلام کرده تاخیر و بیثباتی در تخصیص ارز همچنان یکی از مهمترین موانع تجارت این کالا است و حدود یک میلیارد یورو مطالبات ارزی واردکنندگان بابت محمولههای قبلی نیز پرداخت نشده است.
بازار برنج فعلاً کمبود ندارد؛ اما ارز تعیینکننده است
رئیس انجمن واردکنندگان برنج وضعیت موجودی فعلی را مناسب توصیف کرده و گفته در حال حاضر نگرانی جدی از نظر عرضه وجود ندارد. با این حال، او هشدار داده حفظ همین شرایط به ادامه منظم واردات وابسته است.
نیاز ماهانه ایران به برنج وارداتی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن برآورد میشود و در برخی مقاطع پرتقاضا این مقدار بیشتر میشود. در نتیجه، توقف چندماهه واردات ممکن است با تأخیر اثر خود را در بازار نشان دهد.
از همین رو، سیاستگذاری نیمه دوم سال باید میان حمایت از شالیکاران داخلی و جلوگیری از کمبود یا افزایش قیمت برای مصرفکننده تعادل برقرار کند.
وضعیت روغن و گوشت قرمز چه میشود؟
وزارت جهاد کشاورزی درباره سایر کالاهای اساسی نیز تلاش کرده نگرانیهای بازار را کاهش دهد.
فتحی اعلام کرده واردات روغن خام و گوشت قرمز همچنان طبق برنامه ادامه دارد و با همکاری بانک مرکزی برای تخصیص ارز، برنامه تامین کالاهای مورد نیاز ماههای پایانی سال و بازار شب عید در حال اجراست.
با این حال، تجربه بازار برنج نشان میدهد مسئله فقط میزان ذخیره کالا نیست و زمان تخصیص ارز و هزینه واردات نیز میتواند بر قیمت نهایی اثر بگذارد.
بنابراین حتی در صورت نبود کمبود فیزیکی، افزایش هزینه ارز، حملونقل یا تأخیر در تسویه با واردکنندگان میتواند قیمت مصرفکننده را تحت فشار قرار دهد.
چشمانداز بازار کالاهای اساسی تا پایان سال
برآیند تازهترین دادهها نشان میدهد دولت در سه جبهه به طور همزمان در حال مدیریت بازار است: تسویه بدهی گندمکاران، تکمیل واردات برنج و حفظ جریان واردات کالاهایی مانند روغن و گوشت.
در بخش گندم، مهمترین تاریخ اکنون پایان مهر است. اگر وعده وزارت جهاد اجرا شود، حدود ۷۰ همت باقیمانده پرداخت و پرونده اصلی مطالبات فصل جاری بسته خواهد شد.
در بازار برنج، مسئله متفاوت است. تولید داخلی حدود دو میلیون تن نیاز کشور را به طور کامل پوشش نمیدهد و ادامه واردات تا سقف ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون تن برای حفظ تعادل بازار ضروری است.
به همین دلیل، پرداخت پول کشاورزان و تأمین بهموقع ارز واردکنندگان دو سوی یک مسئله واحد هستند: حفظ جریان تولید و تامین غذا.
اگر منابع وعدهدادهشده به گندمکاران تا پایان مهر پرداخت شود و همزمان واردات برنج، روغن و گوشت بدون وقفه ادامه پیدا کند، فشار ناشی از کمبود کالا در ماههای پایانی سال کاهش مییابد؛ اما هرگونه تاخیر دوباره در پرداخت مطالبات یا تخصیص ارز میتواند بار دیگر تولیدکنندگان و بازار مصرف را تحت فشار قرار دهد.
