قیمت نفت برنت به ۱۰۴ دلار رسید؛ جهش ۲۰ درصدی در یک ماه | بازار جهانی نفت دوباره ملتهب شد

بازار جهانی نفت در پایان هفته یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های ماه‌های اخیر را پشت سر گذاشت. نفت برنت که پنجشنبه تا ۱۰۶ دلار و ۶۰ سنت بالا رفته بود، در معاملات جمعه ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ با کاهش ۲ دلار و ۲۸ سنتی یا حدود ۲.۱ درصدی، در ۱۰۴ دلار و ۳۲ سنت بسته شد. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افت ۲.۳ درصدی به ۹۲ دلار و ۴۱ سنت رسید.

از آنجا که امروز یکشنبه ۲۷ سپتامبر است و بازارهای اصلی معاملات آتی نفت تعطیل هستند، نرخ ۱۰۴.۳۲ دلار همان آخرین قیمت تسویه‌شده بازار در روز جمعه محسوب می‌شود.

قیمت نفت در یک ماه چقدر بالا رفته است؟

برای درک ابعاد رشد اخیر، کافی است قیمت امروز را با اواخر اوت مقایسه کنیم.

داده‌های تاریخی قرارداد آتی برنت نشان می‌دهد قیمت این نفت در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ حدود ۸۶ دلار و ۹۴ سنت بود. اکنون با رسیدن قیمت به ۱۰۴ دلار و ۳۲ سنت، افزایش تقریبی ۱۷ دلار و ۳۸ سنتی ثبت شده است.

این تغییر معادل رشد حدود ۱۹.۹۹ درصدی در یک ماه است.

یعنی سرمایه‌گذاری فرضی ۱۰۰ دلاری روی حرکت قیمت برنت در این فاصله، از نظر تغییر خود قیمت نفت نزدیک به ۲۰ دلار افزایش ارزش را تجربه کرده است.

البته مسیر این رشد کاملاً صعودی و آرام نبوده است. برنت در این مدت چندین بار جهش و اصلاح شدید را تجربه کرده و حتی در هفته‌های اخیر بارها در یک روز سه تا پنج درصد نوسان داشته است.

نفت برنت چگونه از ۸۷ دلار به بالای ۱۰۴ دلار رسید؟

مهم‌ترین عامل جهش نفت در یک ماه اخیر، افزایش ریسک عرضه در خاورمیانه بوده است.

حملات به مسیرها و تأسیسات مرتبط با صادرات نفت، نگرانی معامله‌گران درباره جریان صادرات کشورهای بزرگ تولیدکننده را بالا برده است. رویترز گزارش کرده حملات موشکی حوثی‌ها به عربستان در هفته گذشته بار دیگر ریسک اختلال عرضه را تشدید کرد و همین عامل روز پنجشنبه نفت برنت را ۳.۴ درصد بالا برد و به ۱۰۶.۶۰ دلار رساند.

قیمت برنت در همان جلسه حتی تا محدوده ۱۰۸ دلار و ۲۳ سنت نیز بالا رفت. داده‌های تاریخی نشان می‌دهد این بازار طی فقط دو روز، از ۹۹ دلار و ۲۵ سنت در ۲۲ سپتامبر به ۱۰۶ دلار و ۶۰ سنت در ۲۴ سپتامبر رسید.

این سرعت تغییر نشان می‌دهد بخش بزرگی از قیمت فعلی، تحت تأثیر «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی» قرار دارد.

تنگه هرمز همچنان قلب تپنده بازار نفت است

یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار انرژی همچنان وضعیت تنگه هرمز است.

پیش از تشدید درگیری‌های منطقه‌ای، حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت از این مسیر عبور می‌کرد. به همین دلیل هر خبر درباره محدودیت یا بازگشایی کامل مسیر کشتیرانی می‌تواند در فاصله کوتاهی چند دلار قیمت نفت را جابه‌جا کند.

در هفته گذشته گزارش‌هایی منتشر شد که مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا در نیویورک در حال بررسی یک مسیر مرحله‌ای برای کاهش تنش هستند؛ طرحی که یکی از محورهای آن بازگشایی تنگه هرمز و کاهش محدودیت‌های اقتصادی علیه ایران عنوان شده است. این گزارش‌ها به افت قیمت نفت در روز جمعه کمک کرد.

با این حال، این مذاکرات هنوز به توافق نهایی منجر نشده و بازار همچنان احتمال اختلال در عرضه را در قیمت‌ها لحاظ می‌کند.

به همین دلیل نفت باوجود افت بیش از دو درصدی جمعه، همچنان بالاتر از ۱۰۰ دلار باقی مانده است.

هزینه حمل نفت هم به عامل گرانی تبدیل شده است

تنها مشکل بازار، مقدار نفت موجود نیست؛ رساندن آن به مصرف‌کننده نیز گران‌تر شده است.

گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد با محدود شدن برخی مسیرهای صادراتی، تولیدکنندگان خاورمیانه استفاده از انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی عمان را به شکل قابل توجهی افزایش داده‌اند. حجم این انتقال‌ها در سپتامبر به حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که در اوت حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود.

در همین شرایط، هزینه حمل برخی نفتکش‌های بزرگ به شدت بالا رفته و در بعضی مسیرها هزینه لجستیک به بیش از ۳۰ دلار برای هر بشکه رسیده است.

این هزینه اضافی حتی اگر تولید نفت کاهش پیدا نکند، می‌تواند قیمت مؤثر انرژی برای پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان را بالا نگه دارد.

عربستان صادرات از خلیج فارس را افزایش داد

در مقابل عوامل افزایشی، اقدام عربستان برای حفظ صادرات بخشی از فشار بازار را کاهش داده است.

پس از آسیب دیدن مسیر خط لوله شرق به غرب عربستان، آرامکو صادرات نفت از پایانه‌های شرقی و مسیر خلیج فارس را افزایش داد. داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان داد صادرات عربستان از مسیر هرمز در مقطعی به حدود ۲.۹ میلیون بشکه در روز افزایش یافت؛ در حالی که این عدد در ماه اوت بسیار پایین‌تر بود.

در ادامه، گزارش‌های تازه‌تر نشان داد حجم صادرات سعودی از مسیر هرمز در سپتامبر می‌تواند حتی به حدود ۳.۶ میلیون بشکه در روز برسد.

این افزایش صادرات یکی از عواملی بود که اجازه نداد قیمت نفت پس از شوک‌های امنیتی هفته گذشته با سرعت بیشتری بالا برود.

چرا برنت جمعه ۲ درصد سقوط کرد؟

افت جمعه بیش از هر چیز به تغییر انتظارات سیاسی بازار مرتبط بود.

گزارش رویترز حاکی است معامله‌گران احتمال کاهش تنش میان واشنگتن و تهران را جدی‌تر ارزیابی کردند. انتشار خبر مذاکرات درباره یک مسیر مرحله‌ای برای کاهش درگیری، بخشی از ریسک موجود در قیمت نفت را تخلیه کرد.

همزمان، بحث درباره احتمال محدودیت صادرات دیزل آمریکا نیز بر قیمت WTI فشار وارد کرد.

در طرف مقابل، حملات حوثی‌ها و احتمال آسیب دیدن صادرات عربستان همچنان از قیمت برنت حمایت کرد.

نتیجه این کشمکش آن بود که برنت هفته را با وجود نوسان شدید، کمتر از یک درصد بالاتر به پایان رساند؛ اما WTI حدود هشت درصد در طول هفته کاهش یافت.

نفت ۱۰۴ دلاری چه معنایی برای اقتصاد جهانی دارد؟

ماندن نفت بالای ۱۰۰ دلار از چند مسیر می‌تواند اقتصاد جهان را تحت تأثیر قرار دهد.

نخست، هزینه سوخت و حمل‌ونقل بالا می‌رود. دوم، قیمت مواد پتروشیمی و محصولات وابسته به انرژی می‌تواند افزایش یابد. سوم، نفت گران ممکن است روند کاهش تورم را دشوارتر کند.

این نگرانی اکنون در بازار اوراق نیز دیده می‌شود. رویترز گزارش کرده بازده اوراق خزانه آمریکا به سطوح بالای چند دهه رسیده و سرمایه‌گذاران همچنان درباره ماندگاری تورم و سیاست پولی سختگیرانه نگران هستند.

بنابراین نفت ۱۰۴ دلاری فقط یک عدد در بازار انرژی نیست؛ بلکه می‌تواند روی نرخ بهره، بازار سهام، ارزها و حتی طلا اثر بگذارد.

آیا نفت دوباره به ۱۱۰ دلار برمی‌گردد؟

بازار در کوتاه‌مدت میان دو نیروی متضاد قرار دارد.

اگر خطر اختلال صادرات عربستان یا محدودیت دوباره در تنگه هرمز افزایش پیدا کند، بازار ممکن است بار دیگر به سمت سقف‌های هفته گذشته حرکت کند. برنت در ۱۵ سپتامبر نیز تا حدود ۱۰۹ دلار و ۴۵ سنت پیش رفته بود و در ۲۴ سپتامبر سقف روزانه ۱۰۸ دلار و ۲۳ سنت را ثبت کرد.

در مقابل، هر پیشرفت ملموس در مذاکرات برای کاهش تنش و بازگشت پایدار جریان نفت از مسیرهای اصلی می‌تواند بخشی از ریسک ۲۰ درصدی ایجادشده در یک ماه گذشته را تخلیه کند.

در چنین شرایطی پیش‌بینی یک مسیر یک‌طرفه برای نفت دشوار است؛ چراکه اخبار سیاسی و امنیتی اکنون می‌توانند در عرض چند ساعت تعادل عرضه و تقاضای مورد انتظار بازار را تغییر دهند.

رشد ۲۰ درصدی نفت در یک ماه؛ بازار هنوز آرام نشده است

آخرین قیمت ۱۰۴ دلار و ۳۲ سنتی نفت برنت نسبت به نرخ حدود ۸۶ دلار و ۹۴ سنتی ۲۶ اوت، افزایش نزدیک به ۱۹.۹۹ درصدی را نشان می‌دهد.

با این حال، حرکت جمعه یک هشدار مهم برای معامله‌گران بود: نفت در همان روز بیش از دو درصد افت کرد و بخشی از افزایش پنجشنبه را پس گرفت.

بنابراین تصویر فعلی بازار ترکیبی است از عرضه شکننده خاورمیانه، هزینه بالای حمل‌ونقل، نگرانی درباره عربستان و هرمز، و در سوی دیگر امید به کاهش تنش میان ایران و آمریکا.

برنت فعلاً بالای مرز روانی ۱۰۰ دلار قرار دارد؛ اما اینکه این سطح به کف جدید بازار تبدیل شود یا قیمت دوباره زیر ۱۰۰ دلار برگردد، بیش از هر عامل دیگری به جریان صادرات خاورمیانه و نتیجه تحولات دیپلماتیک روزهای آینده وابسته خواهد بود.