خبر خوش برای خریداران موبایل؛ حباب قیمت گوشی میترکد؟ ثبتسفارش بعد از ۵ ماه باز شد
بازار تلفن همراه در سال گذشته یکی از پرنوسانترین بازارهای کالاهای مصرفی ایران بوده است. افزایش نرخ ارز، محدودیت ثبتسفارش و دشواری تأمین ارز واردکنندگان باعث شد موجودی برخی مدلها کاهش پیدا کند و فاصله میان قیمت وارداتی و قیمت نهایی بازار بیشتر شود.
بررسی قیمت برخی مدلهای پرتقاضا از مرداد ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ نیز نشان میدهد قیمت تعدادی از گوشیهای محبوب در این دوره بین دو تا چهار برابر شده است؛ بنابراین عبارت «رشد دو تا چهار برابری» را باید مربوط به برخی مدلهای بررسیشده دانست، نه لزوماً متوسط قیمت تمام گوشیهای بازار.
حالا بازگشایی مسیر ثبتسفارش میتواند بخشی از فشاری را که طی ماههای گذشته روی سمت عرضه شکل گرفته بود، کاهش دهد.
ثبت سفارش موبایل بعد از چند ماه دوباره باز شد
یکی از مهمترین تحولات بازار موبایل در شهریور، بازگشایی ثبتسفارش واردات تلفن همراه بود.
سامانه جامع تجارت اعلام کرده از ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ امکان ثبتسفارش جدید و همچنین ویرایش ثبتسفارشهای قبلی برای بازرگانان فراهم شده است. تأمین ارز نیز میتواند از محل «ارز خود»، «ارز دیگران» یا ترکیبی از این دو انجام شود.
این اتفاق اهمیت زیادی دارد، زیرا گزارشهای پیشین نشان میداد ثبتسفارش جدید موبایل برای چند ماه با محدودیت جدی مواجه بوده و همین موضوع یکی از عوامل کاهش ورود کالا به بازار محسوب میشد.
محمدرضا رمضان، رئیس اتحادیه فروشندگان تلفن همراه تهران نیز اکنون گفته است فرآیند ثبتسفارش که در مقاطعی با کندی مواجه بود، بهبود پیدا کرده و واردات از محل ارز صادراتی در حال انجام است.
نتیجه طبیعی افزایش واردات، در صورت ثبات سایر عوامل، بیشتر شدن رقابت میان فروشندگان و کاهش فاصله قیمت واقعی و قیمتهای هیجانی خواهد بود.
آیا قیمت گوشی واقعاً ارزان میشود؟
بازگشایی واردات بهخودیخود به معنی ریزش شدید قیمت موبایل نیست.
بازار موبایل ایران بهشدت به نرخ ارز وابسته است. بخش عمده بهای گوشی وارداتی به ارز محاسبه میشود و حتی اگر محدودیت عرضه برطرف شود، افزایش نرخ دلار میتواند تمام اثر مثبت رشد واردات را خنثی کند.
قیمت دلار آزاد در معاملات چهارشنبه ۲۵ شهریور حوالی ۲۳۰ هزار تومان قرار گرفته و نسبت به سقفهای اخیر کمی عقبنشینی کرده است. برخی منابع نرخ حدود ۲۲۹ هزار و ۷۰۰ تا ۲۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان را ثبت کردهاند.
ترکیب کاهش نسبی دلار و بازگشایی واردات، فعلاً شرایط مساعدتری برای تخلیه حباب قیمت گوشی ایجاد کرده است.
اما اگر دلار دوباره جهش کند، واردکننده کالای جدید را با هزینه جایگزینی بالاتری قیمتگذاری خواهد کرد و انتظار کاهش جدی قیمتها دشوارتر میشود.
کدام گوشیها زودتر ارزان میشوند؟
یک نکته مهم در مقررات جدید وجود دارد که میتواند مسیر قیمتها را میان مدلهای مختلف جدا کند.
طبق ضوابط اعلامشده، ثبتسفارش جدید تلفن همراه در سال ۱۴۰۵ فعلاً برای گوشیهای با ارزش کمتر از ۴۰۰ یورو فراهم شده است. همچنین سهمیه اولیه هر بازرگان معادل یکهشتم میانگین سابقه واردات او در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تعیین شده و استفاده از مرحله بعدی سهمیه به شرایط اعلامی وزارت صمت وابسته است.
به همین دلیل میتوان انتظار داشت اثر افزایش واردات ابتدا در بازار گوشیهای اقتصادی و میانرده محسوستر شود.
این بخش سهم بزرگی از تقاضای مصرفی را تشکیل میدهد و افزایش عرضه در آن میتواند رقابت قیمتی بیشتری ایجاد کند.
در مقابل، بازار گوشیهای پرچمدار و مدلهای بالاتر از ۴۰۰ یورو الزاماً با همان سرعت تحت تأثیر مقررات جدید قرار نمیگیرد؛ بنابراین نباید انتظار داشت تمام گوشیهای بازار به یک اندازه ارزان شوند.
حباب قیمت موبایل چگونه تخلیه میشود؟
در بازاری که عرضه محدود میشود، فروشنده برای موجودی فعلی خود ارزش بیشتری قائل است؛ زیرا نمیداند کالای جایگزین چه زمانی و با چه هزینهای خواهد رسید.
این عدم اطمینان بخشی از حباب قیمت را ایجاد میکند.
وقتی ثبتسفارش دوباره فعال شود، واردکنندگان بتوانند ارز تهیه کنند و جریان ورود کالا منظمتر شود، ریسک کمبود کاهش پیدا میکند. فروشنده نیز دیگر انگیزه کمتری برای افزودن «هزینه کمبود احتمالی» به قیمت دارد.
رئیس اتحادیه موبایل نیز تأکید کرده افزایش حجم واردات میتواند بهطور طبیعی موجب کاهش قیمت و تخلیه حبابهای کاذب بازار شود.
اما باید میان کاهش حباب و کاهش قیمت اسمی تفاوت گذاشت.
ممکن است با افزایش عرضه، حاشیه اضافه قیمت از بین برود ولی اگر نرخ ارز همچنان بالا باشد، قیمت نهایی گوشی نسبت به سال گذشته همچنان بسیار گران باقی بماند.
آیا احتکار گوشی در بازار امکانپذیر است؟
رئیس اتحادیه فروشندگان تلفن همراه تهران معتقد است ساختار رهگیری موبایل از زمان ورود به کشور تا خردهفروشی بهاندازهای شفاف است که احتکار یا پنهانسازی گسترده کالا عملاً امکانپذیر نیست.
تلفن همراه به دلیل الزامهای رجیستری و ثبت اطلاعات واردات، گارانتی و فعالسازی، یکی از کالاهایی است که مسیر قانونی آن قابلیت رهگیری بالایی دارد.
با این حال، این اظهارنظر اتحادیه را باید بهعنوان ارزیابی این نهاد صنفی در نظر گرفت؛ سامانههای رهگیری امکان نظارت و شناسایی تخلفات را بسیار بیشتر میکنند، اما بهتنهایی به معنی صفر شدن همه تخلفات تجاری نیستند.
هشدار مهم به خریداران؛ گوشی خیلی ارزان میتواند دردسرساز باشد
در کنار خبر افزایش عرضه، اتحادیه بار دیگر نسبت به خرید از فروشندگان غیرمجاز هشدار داده است.
محمدرضا رمضان پیشتر نیز گفته بود روزانه شکایتهایی درباره گوشیهای رجیسترنشده، سرقتی یا دارای مغایرت مشخصات به اتحادیه میرسد و بخش قابل توجهی از این مشکلات مربوط به خرید خارج از شبکه رسمی است.
قیمت غیرعادی پایین میتواند نشانه مشکلاتی مانند نداشتن رجیستری قانونی، کالای مرجوعی، دستگاه سرقتی، گارانتی نامعتبر یا اختلاف مشخصات واقعی کالا با آگهی باشد.
به همین دلیل خریداران بهتر است پیش از پرداخت، اصالت و وضعیت رجیستری دستگاه را بررسی کنند و برای خرید اینترنتی نیز سراغ کسبوکارهای دارای هویت و مجوز قابل پیگیری بروند.
آیا الان زمان خرید موبایل است؟
شرایط فعلی نسبت به هفتههای گذشته برای خریداران امیدوارکنندهتر شده است، زیرا دو عامل فشار قیمتی تا حدودی تعدیل شدهاند؛ ثبتسفارش دوباره باز شده و نرخ دلار نیز از سقفهای اخیر فاصله گرفته است.
با این حال، هنوز برای اعلام آغاز یک موج گسترده کاهش قیمت زود است.
وارداتی که امروز ثبت سفارش میشود باید مراحل تأمین ارز، خرید خارجی، حمل، گمرک و توزیع را طی کند؛ بنابراین تأثیر کامل تصمیم جدید با فاصله زمانی در ویترین فروشگاهها دیده خواهد شد.
از سوی دیگر، نرخ ارز همچنان در سطح بسیار بالایی قرار دارد و هر جهش تازه دلار میتواند قیمت گوشی را دوباره صعودی کند.
چشمانداز بازار موبایل در هفتههای آینده
اگر مسیر ثبتسفارش بدون اختلال ادامه پیدا کند، واردکنندگان بتوانند از ارز صادراتی استفاده کنند و دلار نیز وارد موج صعودی تازهای نشود، احتمال کاهش حباب و افزایش رقابت قیمتی بهخصوص در گوشیهای زیر ۴۰۰ یورو بالا خواهد رفت.
این سناریو میتواند بیش از همه به نفع خریداران گوشیهای اقتصادی و میانرده باشد.
اما در بازار پرچمدارها، محدودیتهای ثبتسفارش و هزینه بالاتر ارز همچنان اجازه نمیدهد کاهش قیمت مشابهی را قطعی بدانیم.
در مجموع، ورق بازار موبایل نسبت به ماههای گذشته تا حدی برگشته است، اما هنوز نمیتوان از ارزانی گسترده گوشی صحبت کرد. بازگشایی ثبتسفارش پس از چند ماه مهمترین خبر مثبت سمت عرضه است و میتواند حباب ناشی از کمبود کالا را تخلیه کند؛ با این حال نرخ دلار همچنان فرمان اصلی قیمتگذاری موبایل را در دست دارد.
بنابراین بازار در روزهای آینده احتمالاً بیش از آنکه شاهد ریزش ناگهانی قیمت باشد، به سمت کاهش حباب، افزایش تنوع کالا و آرامتر شدن شیب افزایش قیمتها حرکت خواهد کرد؛ مگر آنکه یک شوک تازه ارزی دوباره معادلات را تغییر دهد.