قیمت روغن خوراکی امروز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ | روغن ۵ کیلویی ۲.۱ میلیون؛ آرامش بازار تا کی ادامه دارد؟

بازار روغن خوراکی در نیمه دوم شهریور برخلاف برخی کالاهای اساسی، وارد موج تازه‌ای از افزایش یکپارچه قیمت نشده است. رصد قیمت‌های روزانه نیز نشان می‌دهد بسیاری از برندهای پرمصرف روغن آفتابگردان و سرخ‌کردنی در چند روز اخیر تغییر محدودی داشته‌اند و نوسانات بیشتر در محصولات خاص یا بسته‌بندی‌های متفاوت دیده می‌شود. گزارش بازار ۲۳ شهریور نیز از نبود نشانه یک جهش سراسری در قیمت روغن برای روز جاری حکایت داشت.

این وضعیت در ظاهر برای خانوارها خبر خوبی است، اما پشت ثبات ویترین فروشگاه‌ها، متغیرهایی وجود دارد که می‌توانند مسیر بازار را در هفته‌های آینده تغییر دهند.

قیمت روغن خوراکی امروز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵

براساس تازه‌ترین رصد بازار، قیمت تعدادی از محصولات پرتقاضا به شرح زیر است:

اگر قیمت‌ها براساس وزن یا حجم مقایسه شوند، تفاوت قابل توجهی میان محصولات دیده می‌شود. روغن نیمه‌جامد طبیعت برای هر کیلو حدود ۴۲۲ هزار تومان تمام می‌شود و روغن غنچه ۸۱۰ گرمی نیز معادل تقریبی ۴۰۶ هزار تومان به ازای هر کیلو قیمت دارد.

اما روغن ذرت ورژن ۹۰۰ گرمی تقریباً معادل یک میلیون و ۳۲۰ هزار تومان به ازای هر کیلو است؛ یعنی بیش از سه برابر برخی روغن‌های معمولی بازار.

این اختلاف نشان می‌دهد نباید قیمت روغن‌های خاصی مانند ذرت را معیار عمومی بازار روغن خوراکی دانست. نوع ماده اولیه، برند، وارداتی یا داخلی بودن بخشی از مواد اولیه، حجم تولید و جایگاه محصول در بازار، همگی در قیمت نهایی مؤثرند.

چرا بازار روغن فعلاً آرام شده است؟

یکی از مهم‌ترین دلایل ثبات فعلی، رسیدن بازار به یک تعادل موقت پس از نوسانات سنگین‌تر ماه‌های گذشته است.

در گزارش‌های هفته اخیر، بسیاری از روغن‌های پرمصرف مانند محصولات آفتابگردان طبیعت، غنچه، اویلا و لادن در محدوده‌های تقریباً ثابت باقی مانده‌اند، هرچند برخی روغن‌های سرخ‌کردنی و محصولات خاص همچنان نوسان داشته‌اند.

زمانی که موجودی فروشگاه‌ها برای پاسخگویی به تقاضای روزمره کافی باشد و قدرت خرید خانوار نیز اجازه افزایش شدید مصرف را ندهد، فروشندگان فضای کمتری برای افزایش ناگهانی قیمت پیدا می‌کنند.

این موضوع به‌خصوص درباره کالاهایی مانند روغن که خرید آنها قابل ذخیره‌سازی است اهمیت دارد. اگر مصرف‌کنندگان انتظار افزایش قیمت شدید داشته باشند، خرید بیشتر و ذخیره خانگی می‌تواند تقاضا را ناگهان بالا ببرد؛ اما در شرایط آرام فعلی چنین رفتاری به شکل گسترده مشاهده نمی‌شود.

قیمت جهانی روغن زنگ خطر را به صدا درآورد

مهم‌ترین نکته‌ای که تصویر آرام بازار ایران را شکننده می‌کند، روند بازارهای جهانی است.

سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد اعلام کرده شاخص قیمت جهانی روغن نباتی در آگوست ۲۰۲۶ به ۱۹۶.۹ واحد رسیده که نسبت به ژوئیه ۰.۶ درصد رشد داشته است. این سومین افزایش ماهانه متوالی و بالاترین سطح شاخص از ژوئن ۲۰۲۲ محسوب می‌شود.

البته حرکت تمام روغن‌ها یکسان نبوده است.

براساس گزارش فائو، قیمت جهانی روغن پالم و سویا افزایش پیدا کرده، در حالی که نرخ‌های روغن آفتابگردان و کلزا کاهش داشته‌اند. رشد تقاضای وارداتی جهانی و نگرانی از اثر شرایط آب‌وهوایی بر تولید جنوب شرق آسیا از مهم‌ترین محرک‌های بازار پالم بوده‌اند.

این ترکیب برای بازار ایران بسیار مهم است؛ زیرا سبد مواد اولیه صنعت روغن تنها به یک محصول محدود نمی‌شود. تغییر قیمت سویا، پالم و آفتابگردان می‌تواند با فاصله زمانی به قیمت تمام‌شده کارخانه‌های داخلی منتقل شود.

واردات روغن خام؛ ریسک پنهان بازار

چالش مهم‌تر، تأمین ماده اولیه کارخانه‌هاست.

عضو هیئت‌مدیره انجمن صنفی صنایع روغن نباتی اخیراً گفته واردات روغن خام نسبت به دوره مشابه سال قبل ۳۲ درصد کاهش داشته و کارخانه‌ها برای تأمین کامل مواد اولیه نیازمند تسریع در ثبت سفارش و واردات هستند. این مقام صنفی همچنین تأکید کرده بود افزایش تولید می‌تواند شرایط کوتاه‌مدت بازار را بهتر کند، اما حفظ تعادل به تأمین مستمر روغن خام وابسته است.

از سوی دیگر، در تابستان ثبت سفارش واردات روغن خام آفتابگردان، کلزا، سویا و روغن پالم از سر گرفته شد و نخستین محموله‌های جدید روغن آفتابگردان نیز وارد کشور شد.

به همین دلیل نمی‌توان فقط با مشاهده قفسه‌های پر فروشگاه‌ها نتیجه گرفت ریسک تأمین کاملاً از بین رفته است.

بازار فعلی می‌تواند با استفاده از موجودی انبارها و واردات انجام‌شده متعادل باشد، اما اگر جریان واردات در ماه‌های آینده کند شود، فشار روی تولیدکنندگان دوباره بالا خواهد رفت.

نرخ ارز چگونه روغن را گران می‌کند؟

روغن خوراکی از جمله کالاهایی است که ارتباط زیادی با تجارت خارجی و تأمین مواد اولیه وارداتی دارد؛ در نتیجه نرخ ارز نقش کلیدی در قیمت تمام‌شده دارد.

افزایش نرخ ارز از دو مسیر بر بازار فشار می‌آورد: نخست، هزینه خرید روغن خام یا دانه‌های روغنی را بالا می‌برد و دوم، کرایه حمل‌ونقل، بیمه و سایر هزینه‌های وارداتی را افزایش می‌دهد.

این اثر ممکن است فوری روی برچسب قیمت فروشگاه ظاهر نشود. کارخانه‌ها در بسیاری از موارد با موجودی خریداری‌شده در نرخ‌های گذشته تولید می‌کنند و افزایش قیمت مواد اولیه با یک فاصله زمانی وارد قیمت مصرف‌کننده می‌شود.

همین تأخیر یکی از دلایلی است که بازار ممکن است برای چند هفته ظاهراً آرام باشد اما بعد با یک مرحله تعدیل قیمت مواجه شود.

چرا روغن ذرت این‌قدر گران‌تر است؟

قیمت یک میلیون و ۱۸۸ هزار تومانی روغن ذرت ۹۰۰ گرمی بیش از همه جلب توجه می‌کند.

روغن ذرت در بازار ایران یک محصول عمومی در مقیاس روغن آفتابگردان یا روغن سرخ‌کردنی معمولی نیست. حجم عرضه کمتر، نوع ماده اولیه، فرآیند تولید و جایگاه تجاری برند می‌تواند قیمت آن را به‌شدت بالاتر ببرد.

بنابراین قیمت این محصول را نباید نشانه رسیدن «روغن خوراکی معمولی» به کیلویی بیش از یک میلیون تومان دانست.

برای بررسی هزینه سبد خانوار، محصولاتی مانند روغن آفتابگردان ۱.۵ تا ۲ لیتری یا روغن نیمه‌جامد ۴ تا ۵ کیلویی معیار واقع‌بینانه‌تری هستند.

ثبات شهریور به معنای ارزان بودن روغن نیست

نکته مهم دیگری که در تحلیل بازار نباید نادیده گرفته شود این است که «ثبات قیمت» با «ارزان بودن» تفاوت دارد.

گزارش‌های تورمی مرداد نشان داده بودند روغن از جمله کالاهایی بوده که طی دوره یک‌ساله رشد قیمتی سنگینی را تجربه کرده است. برخی گزارش‌های مبتنی بر داده‌های مرکز آمار، روغن نباتی جامد را در میان اقلام دارای بالاترین تورم نقطه‌به‌نقطه قرار داده‌اند.

بنابراین وقتی گفته می‌شود بازار شهریور آرام شده، منظور این است که نسبت به روزها یا هفته‌های قبل افزایش تازه گسترده‌ای رخ نداده است؛ نه اینکه قیمت‌ها به سطوح پایین گذشته برگشته باشند.

روغن ۵ کیلویی بیش از دو میلیون تومان و روغن ۱.۸ لیتری نزدیک ۶۵۰ هزار تومان خود به‌خوبی نشان می‌دهد هزینه خرید این کالای اساسی برای خانوار همچنان سنگین است.

پیش‌بینی قیمت روغن در روزهای آینده

براساس شرایط فعلی، محتمل‌ترین سناریو برای کوتاه‌مدت ادامه ثبات همراه با نوسان محدود میان برندها است.

عرضه فعلی بازار اجازه شکل‌گیری یک موج فوری کمبود را نداده و قیمت بسیاری از محصولات نیز چند روز است در محدوده‌های مشابه قرار دارد.

اما برای افق چند هفته‌ای، سه متغیر باید با دقت دنبال شوند: واردات روغن خام، نرخ ارز و قیمت جهانی روغن‌های گیاهی.

اگر واردات مواد اولیه به‌موقع انجام شود و بازار ارز نیز آرام بماند، احتمال ادامه ثبات بیشتر خواهد بود. در مقابل، کاهش ورود روغن خام همراه با رشد دلار و ادامه افزایش قیمت‌های جهانی می‌تواند زمینه موج جدید تعدیل قیمت را فراهم کند.

رشد سه‌ماهه متوالی شاخص روغن‌های نباتی فائو نشان می‌دهد دست‌کم از سمت بازار جهانی نمی‌توان روی کاهش پایدار هزینه مواد اولیه حساب قطعی باز کرد.

در مجموع، قیمت روغن خوراکی امروز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ در یک محدوده نسبتاً آرام قرار دارد؛ روغن نیمه‌جامد ۵ کیلویی طبیعت ۲ میلیون و ۱۱۲ هزار تومان و روغن آفتابگردان ۱.۸ لیتری لادن ۶۴۹ هزار تومان قیمت دارد. فعلاً خبری از موج جدید گرانی در سطح عمومی بازار نیست، اما این آرامش بیش از آنکه نتیجه کاهش هزینه‌ها باشد، محصول تعادل موقت عرضه و تقاضاست. اگر نرخ ارز، واردات روغن خام یا قیمت جهانی روغن‌های گیاهی تغییر جدی کند، بازار می‌تواند بار دیگر از این محدوده باثبات خارج شود.