گوشی نخرید؟ وعده ریزش ۳۰ درصدی قیمت موبایل؛ کدام مدلها ارزان میشوند؟
محمدرضا رمضان، رئیس اتحادیه صنف فروشندگان دستگاههای صوتی، تصویری، تلفن همراه و لوازم جانبی تهران، اعلام کرده در صورت تسریع روند ثبت سفارش و ورود محمولههای تازه، امکان کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی التهاب و قیمت در بازار وجود دارد.
او از خریداران خواسته برای خرید عجله نکنند و گفته با ورود محمولههای جدید طی یک تا دو هفته آینده، بازار میتواند به ثبات بیشتری برسد. به گفته رمضان، افزایش عرضه رقابت میان واردکنندگان را بیشتر میکند و شرکتها برای تأمین نقدینگی ممکن است کالا را با حاشیه سود پایینتری روانه بازار کنند.
این اظهارات باعث شده بار دیگر این سؤال مطرح شود که آیا زمان خرید گوشی فرا رسیده یا بهتر است مصرفکننده چند هفته صبر کند؟
پاسخ به مدل گوشی موردنظر بستگی دارد.
ثبت سفارش موبایل بعد از حدود ۵ ماه باز شد
یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت گوشی در ماههای گذشته، بستهشدن مسیر ثبت سفارش جدید بود.
سامانه جامع تجارت از ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ امکان ثبت سفارش جدید و ویرایش سفارشهای قبلی تلفن همراه را دوباره فراهم کرد. ثبت سفارش جدید صرفاً با عملیات ارزی بانکی و از محل «ارز خود»، «ارز دیگران» یا ترکیبی از این دو امکانپذیر است.
برآوردهای منتشرشده نشان میدهد در پنج ماه نخست امسال تنها حدود ۲۰۰ میلیون دلار تلفن همراه از محل ثبت سفارشهای باقیمانده سالهای گذشته وارد کشور شده؛ رقمی که حدود ۷۰ درصد کمتر از دوره مشابه سال قبل عنوان شده است. کاهش ورود کالا باعث شد موجودی انبارها بهتدریج تخلیه شود و فشار بیشتری بهخصوص بر گوشیهای اقتصادی ایجاد شود.
بنابراین بازگشایی ثبت سفارش از نظر سمت عرضه خبر مهمی برای بازار محسوب میشود.
فقط گوشیهای زیر ۴۰۰ یورو؛ آیفون و پرچمداران چه میشوند؟
یک نکته مهم در مقررات تازه وجود دارد که نباید در هیجان خبر «ریزش ۳۰ درصدی» نادیده گرفته شود.
طبق ضوابط اعلامشده در سامانه جامع تجارت، ثبت سفارش جدید سال ۱۴۰۵ در مرحله فعلی فقط برای گوشیهایی با ارزش کمتر از ۴۰۰ یورو امکانپذیر شده است.
این یعنی سیاست فعلی بیش از همه به نفع مدلهای اقتصادی و میانرده است؛ همان بخش از بازار که حجم بیشتری از تقاضای مصرفی خانوارها را تشکیل میدهد.
در مقابل، گوشیهای گرانقیمت و بسیاری از پرچمداران مشمول این مسیر تازه نیستند. بنابراین مصرفکننده نباید انتظار داشته باشد صرفاً به دلیل بازشدن ثبت سفارش، قیمت تمام مدلهای آیفون، سامسونگ یا سایر برندهای گرانقیمت به یک اندازه پایین بیاید.
اتفاقاً محدودیت واردات مدلهای گران میتواند باعث شود بازار پرچمداران در برابر کاهش قیمت مقاومت بیشتری نشان دهد.
سهمیه واردکنندگان هم فعلاً محدود است
عامل دیگری که احتمال ریزش ناگهانی قیمت را کاهش میدهد، حجم سهمیهای است که در مرحله نخست در اختیار واردکنندگان قرار گرفته است.
سهمیه آغازین هر بازرگان معادل یکهشتم میانگین سابقه واردات او در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تعیین شده و استفاده از سهمیه یکهشتم بعدی منوط به مصرف سهمیه نخست، رفع تعهد پروندهها و تصمیم وزارت صمت است.
رئیس انجمن واردکنندگان موبایل نیز ارزش سهمیه مرحله نخست را حدود ۲۴۵ میلیون دلار برآورد کرده است.
بنابراین قرار نیست یکشبه حجم عظیمی گوشی وارد بازار شود. ابتدا سفارش ثبت میشود، سپس فرآیند تأمین ارز، خرید، حمل، ترخیص، رجیستری و توزیع باید طی شود.
به همین دلیل اثر واقعی سیاست جدید احتمالاً تدریجی خواهد بود.
اولین کاهش قیمت شروع شده است؟
مهدی اسدی، رئیس انجمن واردکنندگان موبایل، گفته پس از انتشار خبر بازگشایی ثبت سفارش، قیمت برخی کالاها در همان روزهای ابتدایی حدود ۵ تا ۱۵ درصد پایین آمده است. او نیز انتظار دارد در صورت ادامه واردات و افزایش عرضه، اصلاح قیمت در بخشهایی از بازار ادامه پیدا کند.
این افت اولیه نکته مهمی دارد: بازار همیشه منتظر ورود فیزیکی کالا نمیماند.
وقتی فروشنده و واردکننده میدانند محموله جدید در راه است، انگیزه نگهداری موجودی گرانقیمت کاهش پیدا میکند. در نتیجه بخشی از «حباب کمبود» ممکن است حتی پیش از رسیدن محمولههای تازه تخلیه شود.
اما از افت ۵ تا ۱۵ درصدی برخی مدلها تا کاهش عمومی ۳۰ درصدی کل بازار فاصله زیادی وجود دارد.
چرا ریزش ۳۰ درصدی قطعی نیست؟
قیمت گوشی در ایران فقط تابع تعداد گوشی موجود در انبار نیست.
نرخ ارز، هزینه حملونقل، تعرفه واردات، هزینه رجیستری، حقوق و عوارض، قیمت جهانی قطعات و حاشیه سود شبکه فروش همگی در قیمت نهایی نقش دارند.
رئیس انجمن واردکنندگان موبایل گفته علاوه بر توقف ثبت سفارش، افزایش نرخ ارز، رشد جهانی هزینه حافظه و تراشه و جهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی برخی هزینههای حملونقل و لجستیک نیز در گرانی اخیر بازار نقش داشتهاند.
خبرگزاری تسنیم نیز در تحلیل مقررات جدید تأکید کرده کاهش ۳۰ درصدی را نمیتوان صرفاً به دلیل بازشدن ثبت سفارش قطعی دانست؛ این میزان افت زمانی محتملتر میشود که حجم قابل توجهی کالا سریع وارد بازار شود و همزمان نرخ ارز و هزینههای جانبی افزایش جدیدی نداشته باشند.
دلار ۲۳۰ هزار تومانی مانع بزرگ ارزانی گوشی
یکی از مهمترین ریسکهای سناریوی کاهش قیمت، نرخ دلار است.
بازار ارز امروز ۲۲ شهریور همچنان در سطوح بسیار بالا معامله میشود. بسته به ساعت و منبع ثبت نرخ، دلار آزاد در محدوده حدود ۲۳۱ تا ۲۳۴ هزار تومان گزارش شده است.
حتی اگر عرضه موبایل افزایش پیدا کند، واردکننده همچنان باید کالای خارجی را با ارزی گران تأمین کند.
به همین دلیل ممکن است اتفاقی دوگانه رخ دهد: کاهش حباب ناشی از کمبود، اما باقیماندن بخش بزرگی از افزایش قیمت ناشی از دلار.
در چنین شرایطی ریزش ۲۰ یا ۳۰ درصدی بیشتر در مدلهایی قابل تصور است که طی دوره کمبود بیش از حد گران شدهاند، نه محصولاتی که قیمت فعلی آنها عمدتاً با نرخ ارز و هزینه واردات هماهنگ است.
کدام گوشیها بیشتر ارزان میشوند؟
در صورت تداوم واردات، سه گروه شانس بیشتری برای کاهش قیمت دارند.
نخست، گوشیهای اقتصادی و میانرده زیر ۴۰۰ یورو که مستقیماً مشمول ثبت سفارش تازه شدهاند.
دوم، مدلهایی که طی هفتههای گذشته به دلیل کاهش موجودی با افزایش غیرعادی قیمت روبهرو شدهاند. ورود رقیب و جایگزین میتواند قیمت این محصولات را سریعتر پایین بیاورد.
سوم، گوشیهایی که واردکنندگان حجم قابل توجهی از آنها سفارش دهند؛ زیرا افزایش موجودی و رقابت میان چند شرکت معمولاً حاشیه سود توزیع را کاهش میدهد.
در مقابل، برای پرچمداران بالای سقف تعیینشده نمیتوان همان سناریوی کاهشی را با اطمینان مطرح کرد.
الان گوشی بخریم یا صبر کنیم؟
برای مصرفکنندهای که فوراً به گوشی نیاز ندارد، صبر یک تا دو هفتهای میتواند منطقی باشد؛ بهخصوص اگر قصد خرید گوشی اقتصادی یا میانرده زیر سقف ۴۰۰ یورو را دارد.
دلیل این توصیه فقط صحبت رئیس اتحادیه نیست. اکنون واقعاً مسیر ثبت سفارش باز شده، سهمیه واردکنندگان فعال شده و بازار بخشی از کاهش اولیه قیمت را نیز تجربه کرده است.
اما اگر هدف خرید یک پرچمدار گرانقیمت است، انتظار افت ۳۰ درصدی میتواند بیش از حد خوشبینانه باشد.
همچنین اگر نرخ ارز دوباره صعودی شود، بخشی از اثر افزایش عرضه ممکن است خنثی شود.
سه سناریو برای قیمت موبایل در هفتههای آینده
در سناریوی خوشبینانه، محمولههای جدید سریع وارد و ترخیص میشوند، دلار افزایش تازهای ندارد و رقابت میان واردکنندگان بالا میرود. در این حالت کاهش ۱۵ تا ۳۰ درصدی در برخی مدلهایی که حباب بالایی دارند دور از ذهن نیست.
در سناریوی محتملتر، عرضه بهتدریج بهتر میشود و قیمت گوشیهای اقتصادی ابتدا تثبیت و سپس حدود ۵ تا ۱۵ درصد اصلاح میشود؛ چیزی نزدیک به روندی که رئیس انجمن واردکنندگان از شروع آن خبر داده است.
اما در سناریوی بدبینانه، افزایش دوباره دلار یا کندی تأمین ارز و ترخیص باعث میشود اثر بازگشایی ثبت سفارش محدود شود و قیمتها پس از یک اصلاح کوتاه دوباره متوقف یا حتی صعودی شوند.
